II SA/Wa 994/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Przemysław Szustakiewicz, WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Justyna Matosek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2005 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu - oddala skargę - Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. oddelegował [...] K. O. do pełnienia służby w [...] Ośrodku Szkolenia Straży Granicznej w K. od [...] lipca do [...] grudnia 2004 r. W dniu 3 stycznia 2005 r. funkcjonariusz złożył do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w N. wniosek o wypłatę zwrotu kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny, wg cen biletów w II klasie pociągu pospiesznego na trasie K.-W. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 117 i art. 93 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.) w zw. z § 22 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 109, poz. 964), odmówił K. O. wypłaty ww. należności. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie pozostaje w związku małżeńskim, a odwiedzana przez niego matka zamieszkująca we W. jest emerytką i nie pozostaje na jego utrzymaniu, co oznacza, iż nie posiada on członków rodziny w rozumieniu art. 93 ustawy o Straży Granicznej, a tylko za odwiedzanie takich osób przysługuje zwrot kosztów przejazdu. W odwołaniu od powyższej decyzji K. O. zarzucił organowi wydanie jej z naruszeniem art. 6, 7, 8, 9, 10 i 12 kpa oraz § 22 ust. 1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej. Podniósł jednocześnie, że postanowienia art. 93 ustawy o Straży Granicznej nie pozostają w związku z § 22 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia, a ponadto zarzucił, iż organ nie wykazał w sposób przekonujący, czy i w ogóle oraz w jakim związku skutkowo-przyczynowym pozostają ze sobą przepisy dotyczące mieszkań funkcjonariuszy oraz zwrotu kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 117 ustawy o Straży Granicznej i § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z § 22 ust. 1 ww. rozporządzenia funkcjonariuszowi delegowanemu na okres do 6 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, z zastrzeżeniem ust. 2, przysługują należności, o których mowa w § 2 ust. 1 oraz zwrot kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny w wysokości, o której mowa w § 12 ust. 2, raz na trzydzieści dni kalendarzowych. Organ podniósł również, że przez "rodzinę", o której mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy rozumieć członków rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, a nadto, iż z rozdziału 3 tego rozporządzenia wynika, że z tytułu przeniesienia służbowego funkcjonariusz otrzymuje różne świadczenia na członków rodziny, o których mowa w art. 93 ustawy o Straży Granicznej. Komendant Główny Straży Granicznej wskazał równocześnie, iż przepis powyższy stanowi, że członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego są pozostający z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym. ─ małżonek, ─ dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia, ─ rodzice funkcjonariusza i jego małżonka, będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo niezdolność do pracy, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. Wymieniony zakres podmiotowy został wyrażony literalnie wprawdzie tylko w § 12 ust. 1 zdanie drugie, lecz w ocenie organu, nie budzi jednak wątpliwości, że ryczałt z tytułu przeniesienia (§ 17) i zasiłek osiedleniowy (§ 18), są świadczeniami związanymi z prawem do lokalu, a więc dotyczą wyłącznie członków rodziny w rozumieniu art. 93 ustawy o Straży Granicznej, co wynika również z § 12 ust. 2, § 19 i § 20, w których mowa jest o członkach rodziny bez ich bliższego dookreślenia. Logicznym jest bowiem przyznanie świadczeń z tytułu przeniesienia służbowego temu samemu kręgowi osób, który uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, a za takim rozumowaniem przemawia dodatkowo wykładania historyczna i praktyka stosowana we wszystkich służbach mundurowych. Organ podniósł ponadto, że z szeregu przepisów ustawy o Straży Granicznej wynika, iż ustawodawca w niej właśnie określił krąg członków rodziny w związku z różnymi świadczeniami w niej przewidzianymi i w związku z tym nietrafny jest zarzut funkcjonariusza, iż przez pojęcie "rodziny" zawarte w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy rozumieć wyłącznie krąg osób określony przez ustawy: Prawo o aktach stanu cywilnego, Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz Kodeks cywilny (księga czwarta – spadki). W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. O. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i naruszającej postanowienia art. 6, 7, 8, 9, 10, 12 kpa, art. 93 ustawy o Straży Granicznej oraz § 22 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej, a ponadto: ─ o zasądzenie od Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej w Warszawie, na rzecz strony, kwoty 629 zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 3 stycznia 2005 r. do dnia zapłaty kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów sporządzenia skargi oraz kosztów postępowania według norm przepisanych, ─ o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, ─ o przeprowadzenie postępowania także pod nieobecność strony. Uzasadnienie skarżącego sprowadza się w zasadzie do ponowienia argumentacji, jaką przedstawił w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz polemiki z ustaleniami faktycznymi i prawnymi, dokonanymi przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie w części dotyczącej odmowy wypłaty zwrotu kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny, odrzucenie skargi w części dotyczącej wypłacenia zasiłku osiedleniowego i ryczałtu z tytułu przeniesienia oraz zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymując w całości swoje stanowisko zarówno faktyczne, jak i prawne przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje fakt oddelegowania [...] K. O., funkcjonariusza [...] Oddziału Straży Granicznej, do pełnienia służby w [...] Ośrodku Szkolenia Straży Granicznej w K. w terminie od [...] lipca do [...] grudnia 2004 r. Stosownie do treści art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.), w razie przeniesienia do pełnienia służby do innej miejscowości albo delegowania do czasowego pełnienia służby, funkcjonariuszowi przysługują należności z tytułu przeniesienia lub delegowania. Szczegółowe zaś warunki, wysokość i tryb przyznawania powyższych należności reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2002 r. w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 109, poz. 964). Rozdział 4 rozporządzenia zatytułowany "Delegowanie służbowe" w § 22 ust. 1 stanowi, iż funkcjonariuszowi delegowanemu na okres do 6 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, z zastrzeżeniem ust. 2, przysługują: 1) należności, o których mowa w § 2 ust. 1, 2) zwrot kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny w wysokości, o której mowa w § 12 ust. 2, raz na trzydzieści dni kalendarzowych, natomiast w ust. 2, że przepis § 21 stosuje się odpowiednio. W tej sytuacji kluczową kwestią jest rozstrzygnięcie, jak należy rozumieć pojęcie "rodziny" na potrzeby stosowania rozważanych przepisów. Wspomniany § 22 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej nie określa wprost, jaki krąg osób stanowi "rodzinę". Jednakże trzeba zwrócić uwagę, iż ust. 2 ww. przepisu odsyła do § 21, który stosuje się odpowiednio. Przepis § 21 zaś stanowi z kolei, że do ustalenia wysokości i wypłaty należności, o których mowa w § 12, przepis § 11 stosuje się odpowiednio. Zasadnicze znaczenie ma w tym wypadku treść § 12 cyt. rozporządzenia, który w ust. 1 określa, jakie należności przysługują przeniesionemu funkcjonariuszowi oraz stanowi, iż prawo do tych należności przysługuje również na członków jego rodziny, o których mowa w art. 93 ustawy, a którzy przesiedlają się razem z nim. Stosownie więc do treści art. 93 ustawy o Straży Granicznej, członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek, 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia, 3) rodzice funkcjonariusza i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo niezdolność do pracy, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. Istnieje zatem podstawa do przyjęcia, że do "rodziny" w rozumieniu § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy zaliczyć osoby wymienione w art. 93 ustawy. Skoro matka K. O. nie pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu, co przyznał sam skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2005 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku o zwrot kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny, nie można jej zaliczyć do kręgu osób rozumianych jako rodzina na potrzeby stosowania § 22 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie należności za podróże służbowe funkcjonariuszy Straży Granicznej. W świetle poczynionych rozważań, jako nietrafny należy ocenić zarzut skarżącego, że postanowienia art. 93 ustawy o Straży Granicznej w przedmiotowej sprawie nie pozostają w żadnym związku z § 22 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Dodatkowo trzeba wskazać, iż wbrew jego twierdzeniom odwołanie się w § 22 ust. 1 pkt 1 do § 12 ust. 2 rozporządzenia nie odnosi się do pojęcia "rodziny", lecz do wysokości zwrotu kosztów przejazdu. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego aktów prawnych, które regulują instytucję rodziny, i które winny, jego zdaniem, mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić, że jest on całkowicie chybiony. Ustawa o Straży Granicznej nie odwołuje się ani do Prawa o aktach stanu cywilnego, ani do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ani też do Kodeksu cywilnego, natomiast w szeregu przepisach, na które powołał się organ odwoławczy, a skarżący uczynił z tego bezpodstawny zarzut, określa członków rodziny funkcjonariusza uprawnionych do różnych świadczeń. Również zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy nie może się ostać, zaś skarżący nawet nie próbował wskazać, na czym naruszenia te miałyby polegać, a Sąd takowych się nie dopatrzył. Na marginesie należy stwierdzić, że zupełnie niezrozumiały jest wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej o odrzucenie skargi w części dotyczącej wypłacenia zasiłku osiedleniowego i ryczałtu z tytułu przeniesienia, bowiem skarżący nie domagał się wypłaty wskazanych należności, zaś zaskarżona decyzja nie rozstrzygała tych kwestii. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.