II SA/Wa 994/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. K. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową M. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: Prezesem ZUS, organem) decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwaną dalej: K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania małoletniej W. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku. Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2023 r. M. Z. przedstawiciela ustawowego małoletniej W. K. zwróciła się do Prezesa ZUS o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletniej córki po zmarłym w dniu [...] kwietnia 2014 r. ojcu K. K. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że córce nie przysługuje renta rodzinna w trybie zwykłym z uwagi na zbyt krótkie okresy zatrudnienia zmarłego ojca, dlatego konieczne jest złożenie wniosku o przyznanie renty rodzinnej w trybie szczególnym. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251), zwaną dalej: ustawą o emeryturach i rentach z FUS, odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletniej W. K. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS organ podniósł, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Organ wyjaśnił też, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności ocenie podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej. Jak wynika natomiast z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych, na przestrzeni 40 lat życia ojciec małoletniej ma udokumentowane jedynie 5 lat, 8 miesięcy i 3 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy ww. zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 1 rok, 5 miesięcy i 27 dni okresów składkowych. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 1991-1995, 1999-2002, 2003-2009, 2010-2014 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca dziecka zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w przerwach w ubezpieczeniu wobec ojca małoletniej nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia przez ojca małoletniej została ustalona dopiero od [...] marca 2014 r. Nie istniały zatem, do tego dnia, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Organ wyjaśnił przy tym, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu ubezpieczenia. Z akt sprawy wynika natomiast, że ojciec małoletniej podejmował prace bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego, a co za tym idzie, nie dopatrzono się szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Osoba decydująca się na taką formę wykonywania pracy winna bowiem liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Organ zaznaczył jednocześnie, że przerwa w wykonywaniu zatrudnienia, w której była orzeczona wobec ojca małoletniej częściowa niezdolność do pracy nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej z uwagi na to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia. Wyjaśnił też, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. Z. przedstawiciela ustawowego małoletniej W. K. wniosła o ponowne przeanalizowanie wszystkich okoliczności sprawy i przyznanie córce renty rodzinnej w drodze wyjątku. Zarzuciła, że decyzja odmowna skutkuje tym, iż małoletnia córka ponosi negatywne konsekwencje działań swojego ojca, na które nie miała jakiegokolwiek wpływu. Wskazała jednocześnie, że ani ona, ani córka, nie miały jakiejkolwiek wiedzy o okresach zatrudnienia ojca małoletniej, w ramach którego opłacał on składki na ubezpieczenia społeczne. Dopiero po śmierci ojca małoletniej okazało się, że okresy te były zbyt krótkie, w związku z czym córce nie przysługuje renta rodzinna po ojcu. Podniosła jednocześnie, iż z przedłożonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że w stosunku do małoletniej córki występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie renty w drodze wyjątku. Córka jest bowiem w trakcie leczenia onkologicznego z powodu białaczki, jest pod stałą kontrolą lekarzy i w związku z tym ustalono jej umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z powodu choroby córka w ostatnim czasie ma również problemy ze zdrowiem psychicznym. Znajdują się też z córką w trudnej sytuacji materialnej, co spowodowane jest również koniecznością intensywnego leczenia. Śmierć ojca małoletniej spowodowała, że nie może ona liczyć na jakiekolwiek wsparcie finansowe ze strony drugiego rodzica. Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Zaznaczył jednocześnie, że w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS tylko udowodnione szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Za szczególną okoliczność uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Okolicznością szczególną może być natomiast jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby. Jak wynika zaś z akt sprawy ojciec małoletniej, który stał się całkowicie niezdolny do pracy w wieku 40 lat, udokumentował staż ubezpieczeniowy wynoszący 5 lat, 8 miesięcy i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Ponadto w 10-leciu przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy ojca małoletniej, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentowano jedynie 1 rok, 5 miesięcy i 27 dni okresów składkowych. Organ wyjaśnił, że przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia osoby ubezpieczonej. Okres ten powinien być adekwatny do wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje krótki okres, usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami. Z przebiegu ubezpieczenia ojca małoletniej wynika, że w okresach od [...] października 1999 r. do [...] września 2002 r., od [...] października 2003 r. do [...] sierpnia 2009 r. oraz od [...] lutego 2010 r. do [...] marca 2014 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca małoletniej pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych. Z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika jednak, aby w wykazanych okresach ojciec małoletniej nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanych przerwach nie była wobec ojca małoletniej orzeczona całkowita niezdolność do pracy (która powstała od [...] marca 2014 r., tj. w wieku 40 lat), zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Istniejąca od [...] kwietnia 2012 r. do [...] marca 2014 r. częściowa niezdolność do pracy jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała ojcu małoletniej wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ponadto w niniejszej sprawie nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ojca małoletniej, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Trudne warunki materialne nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W konsekwencji Prezes ZUS stwierdził, że po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, brak jest podstaw do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W skardze na powyższą decyzję Prezesa ZUS skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. przedstawiciela ustawowego małoletniej W. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której istnieją przesłanki do przyznania małoletniej W. K. renty w drodze wyjątku; 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało błędnym uznaniem, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie małoletniej W. K. renty w drodze wyjątku, w tym nie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia z dnia [...] stycznia 2024 r. i przyznanie małoletniej W. K. renty w drodze wyjątku, a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty podnoszone wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nie posiadała wiedzy o okresach zatrudnienia ojca małoletniej i opłacaniu przez niego składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Ponownie stwierdziła też, iż z przedłożonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że w stosunku do małoletniej córki występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie renty w drodze wyjątku. Córka jest bowiem w trakcie leczenia onkologicznego z powodu białaczki, jest pod stałą kontrolą lekarzy i w związku z tym ustalono jej umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z powodu choroby córka w ostatnim czasie ma również problemy ze zdrowiem psychicznym. Znajdują się też z córką w trudnej sytuacji materialnej, co spowodowane jest również koniecznością intensywnego leczenia. Śmierć ojca małoletniej spowodowała, że nie może ona liczyć na jakiekolwiek wsparcie finansowe ze strony drugiego rodzica. Zarzuciła w związku z tym, że Prezes ZUS błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z którego wynikają podstawy do przyznania małoletniej W. K. renty w drodze. Prezes ZUS W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że dokonał prawidłowej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz dostatecznie i w pełni wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący. Organ zaznaczył jednocześnie, że data powstania całkowitej niezdolności do pracy osoby, po której wnioskodawca ubiega się o świadczenie w drodze wyjątku, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Pozwala bowiem ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. W wymienionych w zaskarżonej decyzji okresach przerw w ubezpieczeniu nie była natomiast wobec ojca małoletniej orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ojca małoletniej, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Wyjaśnienia również wymaga, na co słusznie zwrócił uwagę Prezes ZUS, że wnioskowana na rzecz małoletniej W. K. renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia jakie przysługiwałoby jej zmarłemu ojcu. Organ był zatem obowiązany, w pierwszej kolejności zbadać spełnienie ww. przesłanek przez zmarłego ojca małoletniej, a następnie przez samą małoletnią. Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać w toku tego postępowania wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku ojca małoletniej nie można stwierdzić, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Ojciec małoletniej, który zmarł w wieku 40 lat, ma udokumentowane jedynie 5 lat, 8 miesięcy i 3 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano natomiast tylko 1 rok, 5 miesięcy i 27 dni okresów składkowych. Kluczowe w sprawie jest jednak to, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, okres brakujący do wymaganego, 5-letniego stażu ubezpieczeniowego, nie jest skutkiem szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czyli okoliczności obiektywnych, niezależnych od woli ojca małoletniej, na które nie miał on wpływu i którym nie mógł zapobiec. Istota omawianego przepisu polega bowiem na tym, że wnioskodawca, aby uzyskać rentę rodzinną w drodze wyjątku, musi wykazać, że zmarły w ostatnim 10-leciu przed datą śmierci nie był w stanie udokumentować 5-letniego okresu ubezpieczeniowego z powodu "szczególnych okoliczności" wynikających bądź z całkowitej niezdolności do pracy, bądź z innych uzasadnionych, wyjątkowych przyczyn. Takie przyczyny w niniejszej sprawie nie zostały jednak wykazane. Zmarły ojciec małoletniej w okresach od [...] października 1999 r. do [...] września 2002 r., od [...] października 2003 r. do [...] sierpnia 2009 r. oraz od [...] lutego 2010 r. do [...] marca 2014 r., nie wykonywał pracy ani innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby w powyższych okresach ojciec małoletniej nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Należy przy tym podkreślić, że orzeczona wobec ojca małoletniej w okresie od [...] kwietnia 2012 r. do [...] marca 2014 r. częściowa niezdolność do pracy nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak jakiejkolwiek aktywności zawodowej z uwagi na to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza, a nie uniemożliwia wykonywanie zatrudnienia. Podejmowanie przez zmarłego ojca małoletniej zatrudnienia bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne nie może być też uznane za okoliczność usprawiedliwiającą brak "wypracowania" uprawnień do świadczenia ustawowego. Osoba decydująca się na taką formę pracy musi bowiem liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, przyznanie świadczenia na podstawie omawianego przepisu jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego na rzecz małoletniego dziecka, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1831/22; z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 645/23; publ. CBOSA). Okoliczności te w niniejszej sprawie nie zostały jednak wykazane. Słusznie zatem Prezes ZUS wywiódł, że w przypadku ojca małoletniej, w oparciu o zebrany w sprawie dowodowy, nie można stwierdzić, że niespełnienie przez niego przesłanek do nabycia świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Małoletnia W. K. oraz jej matka, znajdują się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ poczynił prawidłowe ustalenia w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - stosownie do wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz swe stanowisko należycie uzasadnił - zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Prawidłowo stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku uwarunkowane jest łącznym spełnieniem wszystkich przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Brak zaistnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia natomiast pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.