II SAB/Wa 1002/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. Z. na przewlekłość postępowania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi na przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 2000 zł (słownie: dwa tysiące złotych), 3. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. R. Z. w skardze z dnia 11 października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych bezczynność i przewlekłe prowadzenie jego sprawy o ochronę danych osobowych. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż w dniu [...] października 2013 r. skierował do GIODO drogą elektroniczną skargę na M. w G., zarzucając mu jako administratorowi danych osobowych bezprawne przetwarzanie danych osobowych skarżącego. Do dnia złożenia skargi do Sądu, organ nie rozpoznał sprawy merytorycznie. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odniósł się do meritum skargi na przetwarzanie danych osobowych i wskazał, iż organ jest zobowiązany, zgodnie z treścią art. 77 Kpa, do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, nadto zobowiązany jest do wykorzystywania instrumentów prawnych określonych w art. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, co tłumaczy długotrwałość postępowania. Wyjaśnił, że pierwsze czynności w związku ze skargą strony, zostały podjęte w dniu [...] stycznia 2014 r., kiedy to zwrócono się do wskazanego w skardze podmiotu, o zajęcie stanowiska w sprawie. Odpowiedź [...] wpłynęła do organu [...] stycznia 2014 r. Tego też dnia organ wystosował do wnioskodawcy pismo, w którym poinformował, że prowadzone jest postępowanie dowodowe. Zapytano też wnioskodawcę, czy chce rozszerzyć swój wniosek na Grupę Handlową [...] w E.. Dnia 5 marca 2014 r. strona rozszerzyła swą skargę na powyższy podmiot. Dnia [...] maja 2014 r. zostały przeprowadzone czynności sprawdzające przez pracownika organu. Pismem z [...] maja 2014 r. organ powiadomił stronę, że nadal wyjaśnia sprawę. Nadto zwrócił się do podmiotu, na który strona rozszerzyła skargę, o zajęcie stanowiska, co nastąpiło [...] maja 2014 r. Pismem z [...] października 2014 r. organ powiadomił stronę, że w związku z brakami dotyczącymi pełnomocnictwa udzielonego przez [...] osobie, która zajmowała stanowisko w imieniu tego podmiotu, organ zwrócił się do Prezesa Zarządu [...] o dostarczenie dodatkowych dokumentów. Dnia [...] kwietnia 2015 r. organ wydał decyzję rozstrzygającą sprawę merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Rozwinięcie zasad orzekania w tego typu sprawach stanowią postanowienia przepisu art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Badana zgodnie z powyższymi przepisami skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż jakkolwiek skarżący myli pojęcia przewlekłość i bezczynność i nie potrafi rozróżnić tych pojęć, to jednakże wychodząc z zasady określenia pism na podstawie ich treści merytorycznej i sposobu sformułowania zarzutów (nie zaś po tytule danego pisma), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powyższą skargę R. Z. traktuje jako skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w sprawie ochrony danych osobowych wnioskodawcy. Za takim zakwalifikowaniem przedmiotowej skargi przemawia przede wszystkim eksponowanie w niej późnego i nieterminowego działania organu, niepotrzebnych i niczym nieuzasadnionych zwłok w postępowaniu, co wskazuje na zarzut przewlekłości działania organu w rozpatrywaniu sprawy skarżącego. Polska procedura administracyjna wskazuje na obowiązki organu w zakresie terminowego i sprawnego prowadzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 12 § 1 i § 2 Kpa i wyrażoną tym przepisem zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie. W myśl art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Z kolei artykuł 36 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Z kolei strona postępowania administracyjnego może, zgodnie z przepisem art. 37 § 1 Kpa, wnosić zażalenie na przewlekłość załatwiania sprawy – tu ponieważ GIODO jest organem centralnym – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego. W szczególności skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 Kpa, co potwierdza m.in. jego pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. i [...] maja 2014 r. – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skoro zostały spełnione przesłanki do wywiedzenia skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego organu, to w dalszej kolejności zważyć należało, czy skarga ta jest zasadna, czyli – czy organ rozpatrując niniejszą sprawę działał przewlekle. Na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Jak wynika z materiału sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych po wpłynięciu do niego w dniu 18 października 2013 r. skargi w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych przez M. w G., dopiero po prawie trzech miesiącach, bo dopiero w dniu 13 stycznia 2014 r. dokonał pierwszych czynności w sprawie, to jest wezwał wskazany w skardze [...] do złożenia wyjaśnień. Również w odniesieniu do podmiotu, na który strona rozszerzyła skargę, organ zadziałał z opóźnieniem, bo dopiero po upływie dwóch miesięcy wezwał wskazany podmiot do złożenia wyjaśnień. Zatem już chociażby tak długa reakcja organu wskazuje, że organ prowadził sprawę w sposób przewlekły. O kolejnym naruszeniu podstawowej zasady szybkości postępowania świadczy fakt, że od dnia otrzymania odpowiedzi od [...], tj. od [...] stycznia 2014 r. i powzięcia wątpliwości co do umocowania osoby, która pismo to sporządziła, do reprezentowania [...] – do dnia otrzymania pisma Spółki, w którym odnosiła się ona do tych wątpliwości, tj. do dnia [...] maja 2014 r. upłynęło kolejne cztery miesiące. Nadto od [...] maja 2014 r., aż do października 2014 r., kiedy to zwrócono się ponownie do [...] o wyjaśnienia w powyższym zakresie, organ nie prowadził postępowania. Następnie od powyższej czynności do wydania decyzji w sprawie upłynęło kolejne sześć miesięcy. W ocenie tutejszego Sądu, w materiale sprawy brak jest usprawiedliwienia w braku działania organu w powyższych okresach. Także w odpowiedzi na skargę nie wskazano przekonywujących przyczyn opieszałego prowadzenia postępowania administracyjnego. Nadto podczas całego postępowania organ nie udzielił skarżącemu informacji w trybie art. 36 Kpa o nowym terminie załatwienia sprawy, mimo że sprawy nie załatwił w terminie przewidzianym w przepisach art. 35 § 3 Kpa. Organ nie wykonał także obowiązku nałożonego na niego przepisem art. 37 § 2 Kpa, w związku z pismami strony z [...] stycznia 2014 r. i [...] maja 2014 r. kierowanymi w trybie art. 37 Kpa. Zatem pasywność organu w załatwieniu sprawy administracyjnej skarżącego jest tu oczywista. Podkreślić przy tym należy, iż sam fakt wydania decyzji administracyjnej przez GIODO w kwietniu 2015 r. nie ma wpływu na ocenę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działania organu w aspekcie przewlekłości prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Należy nadto pamiętać o tym, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). Taki stan bez wątpienia wystąpił w niniejszej sprawie, co wprost wynika z przebiegu procedowania organu. Zatem tak istotna zwłoka w załatwieniu sprawy, stanowiąca o przewlekłym sposobie prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ musi zostać poczytana za rażącą i to tym bardziej, że dotyczy ona organu centralnego, jakim jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, a zatem organu, który z racji swojego usytuowania w Państwie i realizowanych zadań, powinien dawać przykład innym organom administracji, co do przestrzegania zasad terminowości postępowania administracyjnego. Reasumując, taki stan rzeczy, przy uwzględnieniu obowiązków organu wynikających z art. 35 i 36 w zw. z art. 12 Kpa oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 Kpa, uzasadnia stanowisko, iż przewlekłość organu w zakresie procedowania w sprawie omawianej skargi miała charakter kwalifikowany z powodu rażącego naruszenia powyższych przepisów. Z tego też samego powodu stwierdzono z urzędu wystąpienie przesłanki do wymierzenia organowi grzywny, która ma pełnić funkcję zarówno represyjną oraz dyscyplinującą, i której wysokość jest – zdaniem Sądu – adekwatna do stopnia naruszenia przez organ przepisów prawa. Ponieważ zaś organ wydał ostatecznie decyzję [...] kwietnia 2015 r. to w tym zakresie postępowanie przed tutejszym Sądem należało umorzyć, gdyż na dzień orzekania brak było podstaw uzasadniających zobowiązywanie organu do działania. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 i 2 i art. 161 § 1 pkt 3, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.