II SAB/Wa 103/18
WyrokWSA w Warszawie2018-11-09
Skład orzekający: Janusz Walawski, Ewa Kwiecińska, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji o wyłączeniu stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a jeśli tak, to czy przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i czy należy wymierzyć organowi grzywnę?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przewlekłość ta wynikała z nieefektywnego działania organu, który podejmował czynności w dużych odstępach czasu, nie kończąc sprawy w ustawowym terminie. W związku z tym, sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł.Stan faktyczny
Skarżący I.M. złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Organ administracji zawiadomił o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, wskazując na konieczność przeprowadzenia czynności wyjaśniających. Skarżący złożył ponaglenie, a następnie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących szybkości postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując skomplikowaniem sprawy i dużą liczbą podobnych wniosków. W trakcie postępowania sądowego organ wydał decyzję merytoryczną.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, i wymierzył Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Maria Werpachowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2018 r. sprawy ze skargi I. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o wydanie decyzji 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości, 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych.
I.M. pismem z dnia [...] lutego 2017 r. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w trybie art. 8 a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, z wnioskiem o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c i 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ administracji zawiadomił wnioskodawcę w trybie art. 36 § 1 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego, iż sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. W ocenie organu administracji rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] lutego 2018 r. Organ wskazał, iż niemożność rozpatrzenia sprawy w terminie wynika z konieczności dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez szeregu czynności wyjaśniających, w szczególności wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Remontowego MSWiA oraz Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie informacji dotyczących m.in. pobieranych świadczeń, okresów oraz przebiegu służby skarżącego.
I.M. działając w trybie art. 37 § 1 k.p.a., złożył ponaglenie na przewlekłe działanie organu administracji oraz niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie.
W odpowiedzi na ponaglenie organ pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. podniósł, iż skarżący "nie wskazał żadnego obiektywnego powodu uzasadniającego stanowisko". Stwierdził też, że w poprzednich pismach organ wskazał obiektywne przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu, a podniesione w zażaleniu okoliczności dotyczą jedynie własnej opinii strony.
I.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2017 r.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego:
‒ art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 37 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego polegające na prowadzeniu postępowania przez organ administracji w sposób przewlekły i niezałatwienie sprawy w terminie.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, iż organ rozpatrujący sprawę dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny.
Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadmienił, że przewlekłość organu uzasadnia wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a.
Zdaniem skarżącego przedstawione w pismach organu argumenty nie uzasadniają jego bezczynność i przewlekłego prowadzenia postępowanie. Samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Skarżący podniósł, iż od dnia [...] lutego 2017 r. do dnia wniesienia skargi sprawa nie została zakończona przez wydanie decyzji administracyjnej.
Wyznaczony przez organ administracyjny ponad 12 miesięczny termin na załatwienie sprawy, tj. trwający od dnia złożenia przez skarżącego wniosku, nie jest uzasadniony. Podejmowane przez organ czynności nie zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Nie można również przyjąć, że organ działa w sprawie wnikliwie i szybko oraz że na bieżąco monitoruje sprawę, np. poprzez ponaglanie innych organów do przekazania żądanych informacji czy dokumentów. Analizując postępowanie organu, można dojść do wniosku, że umyślnie przedłuża podstępowanie. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania m.in. kwerendy akt nie zwalniają organu administracji publicznej z zarzutu bezczynności ani przewlekłości. Strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Nadmienił, iż do wydania decyzji na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, nie wystarczy jedynie wniosek strony.
Minister, aby wydać przedmiotową decyzję, musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.
Na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem, czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia wymaga, czy skarżący podlega regulacjom ww. ustawy (art. 15 c, art. 22 a, art. 24 a).
W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne jest wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13 b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Zdaniem organu sam fakt toczenia się od szeregu miesięcy postępowania nie świadczy jeszcze o bezczynności organu. Należy zbadać, czy przedłużanie przez organ terminu załatwienia sprawy było w okolicznościach danej sprawy uzasadnione. Dłuższy termin załatwienia sprawy może zwłaszcza wynikać ze szczególnego skomplikowania sprawy lub potrzeby prowadzenia w niej dalszych czynności wyjaśniających. W każdym przypadku może chodzić tylko o przyczyny pozostające w bezpośrednim związku z rozpoznaniem i rozstrzygnięciem danej sprawy.
Stan faktyczny oraz prawny sprawy zobowiązuje organ do przeprowadzenia szeregu czynności w sprawie przed wydaniem decyzji. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny. Do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 100 spraw) wniesionych na podstawie art. 8 a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji.
W dniu 8 listopada 2018 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo organu, w którym poinformowano, że w dniu [...] czerwca 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia zastosowania przepisów ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302), dalej: "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a.
Skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił w dniu [...] listopada 2017 r. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej k.p.a.
Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna.
Pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" określane jest w doktrynie jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Próby dokonania wykładni pojęcia "przewlekłości postępowania" podjął się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12 (Lex nr 1233717), stwierdzając, że: "Przewlekłość w prowadzeniu postępowaniu wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należnej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.".
Z kolei w wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13 (Lex nr 1369030), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły jest to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiana w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużenie terminu załatwienia sprawy".
W wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2440/15 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił natomiast, że "pod pojęciem »rażącego naruszenia prawa«, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a., w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W szczególności chodzi tu o przypadki przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie mają uzasadnienia ani w stopniu skomplikowania sprawy, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony".
Powyższe poglądy Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własne.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił w dniu [...] lutego 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie, ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.
Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa została zakończona poprzez wydanie decyzji dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r. Czynności podejmowane przez organ wskazane w pierwszej części uzasadnienia, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka, jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie budzi żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
W sprawie tej nie ma wątpliwości, że od dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ([...] lutego 2017 r.) do dnia podjęcia pierwszej istotnej czynności zmierzającej do jego rozpatrzenia – zwrócenia się do Dyrektora ZER MSWiA o przekazanie informacji czy skarżący ma ustalone prawo od renty lub emerytury (co nastąpiło [...] kwietnia 2017 r.) upłynęło prawie 2 miesiące. Kolejną czynność zwrócenie się do IPN i Komendanta Głównego Policji organ podjął dopiero [...] sierpnia 2017 r.
Zwrócić należy uwagę, iż od dnia sformułowania wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie do dnia wydania decyzji upłynęło ponad 16 miesięcy. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do skarżącego o przedłużeniu terminów jej załatwienia (pisma z dnia: [...] lutego 2017 r., [...] maja 2017 r., [...] sierpnia 2017 r. i [...] stycznia 2018 r.), jednakże we wskazanych w tych pismach terminach sprawa nie została przez organ załatwiona.
Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
W świetle powyższego jest bezsporne, że działania organu w zakresie rozpoznania wniosku I.M. noszą cechy przewlekłości, a ta przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku I. M. w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. 16 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej.
Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Oznacza to, że takie uprawnienie orzecznicze przysługuje sądowi administracyjnemu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo.
Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny, Sąd wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, stanowiące wyżej omówione przyczyny przewlekłego prowadzenia postępowania, a w szczególności brak dołożenia należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać decyzję, a także brak przyczynienia się strony do uchybienia terminowi załatwienia niniejszej sprawy. Na jej wysokość (500 zł), poza oceną stopnia rażącej bezczynności, wpływ ma także postrzeganie danego organu, który był bezczynny, w systemie organów Państwa i to, jaka jest jego rola w kształtowaniu świadomości poszanowania prawa w społeczeństwie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wydawanych przez siebie decyzji jest naczelnym organem administracji rządowej. W tym zakresie powinności organu zobowiązanego są oczywiste.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a. P.p.s.a. Podstawą wymierzenia grzywny stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. (pkt 3 wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło