II SAB/Wa 104/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Ewa Marcinkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku A. C. z dnia 21 kwietnia 2017 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. A. C. w skardze z dnia [...] styczna 2018 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji bezczynność w rozpatrzeniu wniosku sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2017 r. (nadanego w urzędzie pocztowym 21 kwietnia 2017 r., który wpłynął do organu 26 kwietnia 2017 r.) o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708). W uzasadnieniu skargi A. C. nadmienił, że organ kilkakrotnie, wskazując na art. 36 § 1 Kpa, wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy: 22 września 2017 r. (pismo z 18 maja 2017 r. ), 11 grudnia 2017 r. (pismo z 20 września 2017 r.), 15 maja 2018 r. (pismo z 8 grudnia 2017 r.). Pomimo dwóch wezwań do usunięcia naruszenia prawa (pisma skarżącego z [...] lipca 2017 r. oraz z [...] sierpnia 2017 r.) do dnia sporządzenia niniejszej skargi organ sprawy nie załatwił. W ocenie skarżącego, takim działaniem organ naruszył art. 35 § 3 Kpa a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą w art. 8 Kpa oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 Kpa. Powyższe stanowi rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, co uzasadnia niniejszą skargę. W konkluzji skargi A. C. wniósł o: zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania wiążącej decyzji administracyjnej w terminie zakreślonym przez Sąd Administracyjny, dokonanie kontroli bezczynności lub przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga i stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, orzeczenie, że bezczynność prowadzonego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pomimo gdyby nastąpiły podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do Sądu), nałożenie na Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa, zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kosztów postępowania. Niniejsza skarga wpłynęła do organu w dniu 12 stycznia 2018 r. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie w całości. Argumentował, iż aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało, czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a. art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy) przedmiotowej sprawy, wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nadmienił, iż do organu wpłynęła znaczna ilość spraw wniesionych na podstawie art. 8a wspomnianej wyżej ustawy - na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę (12 luty 2018 r.) około 4100 spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest w znacznej części zasadna. Wniosek skarżącego inicjujący postępowanie o zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708) został sporządzony w dniu [...] kwietnia 2017 r., nadany pocztą w dniu 21 kwietnia 2017 r. i wpłynął do organu w dniu 26 kwietnia 2017 r. W dniu [...] maja 2017 r. organ wystosował niezbędne w tej sprawie pisma do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (doręczone 26 maja 2017 r.) a w dniu następnym pisemnie poinformował skarżącego w trybie art. 36 § 1 Kpa o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 22 września 2017 r., wskazując na potrzebę zgromadzenia niezbędnego dla orzekania materiału. Takie działanie organu, na tym etapie postępowania było, w ocenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawidłowe i uzasadnione złożonością sprawy oraz potrzebą zwrócenia się do innych organów o niezbędne do jej rozstrzygnięcia informację. Zatem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosowane przez skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r. było przedwczesne. Jednakże dalsze działania organu wskazują na jego bezczynność na dalszym etapie rozpatrywania sprawy. Po pierwsze, zbyt późne (i niczym nieuzasadnione co do zwłoki) jest zwrócenie się organu w dniu [...] sierpnia 2017 r. o niezbędne w sprawie informacje do Komendanta Głównego Policji oraz do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Już z treści wniosku inicjującego sprawę wynikało, iż skarżący pełnił służbę w organach MO (RUSW) i później w Policji, zatem stosowne pisma dotyczące informacji o przebiegu tej służby powinny zostać przez organ wystosowane do KGP oraz do IPN-u wcześniej. Po drugie, organ wobec braku odpowiedzi od KGP oraz do IPN-u nie wystosował do tych organów stosownych ponagleń, pomimo iż brak tych odpowiedzi uniemożliwia mu rozpatrzenie sprawy i zmuszony był przesunąć termin jej rozpatrzenia w trybie art. 36 § 1 Kpa do dnia 11 grudnia 2017 r., o czym organ poinformował skarżącego w pismach z [...] i [...] września 2017 r. Zatem w tej fazie postępowania wystosowanie przez skarżącego do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo skarżącego z [...] VIII 2017 r.) było zasadne. Brak ze strony organu wspomnianych wyżej ponagleń powoduje, iż dopiero [...] października 2017 r. IPN odpowiada na pismo organu, zaś odpowiedź KGP następuje dopiero [...] stycznia 2018 r. Po uzyskaniu odpowiedzi z IPN-u organ informuje skarżącego o ponownym przesunięciu terminu do załatwienia sprawy na datę 15 maja 2018 r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie może odpowiadać za nieterminowe załatwianie sprawy przez inne organy (tu Komendanta Głównego Policji oraz do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu). Jednakże sam fakt powiadomienia zainteresowanego o zwłoce w rozpatrzeniu sprawy, wyznaczanie kolejnych terminów jej rozpatrzenia, przy jednoczesnym braku stosownego monitowania wyżej opisanych organów o odpowiedź na pisma z [...] sierpnia 2017 r. – nie jest prawidłowym działaniem organu i stanowi o jego bezczynności. Dlatego, jako bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącego należy uznać zbyt późne (bo dopiero w dniu [...] sierpnia 2017 r.) zwrócenie się do IPN-u i do KGP o stosowne i niezbędne dla rozstrzygnięcie sprawy informacje oraz bierność organu co do zwłoki w odpowiedzi ze strony zarówno IPN-u jak i KGP na pisma z [...] sierpnia 2017 r. Z tej przyczyny, zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego (pkt. 1 wyroku). Natomiast, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzona bezczynność organu nie miała cech rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (porównaj wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Niniejsza bezczynność nie była wynikiem lekceważenia przez organ obowiązku terminowego załatwienia spawy (art. 12 Kpa), ale przede wszystkim wynikała z braku jego reakcji na zwłokę w nadesłaniu odpowiedzi innych podmiotów na pisma organu, co całkowicie uniemożliwiało rozpatrzenie sprawy przez organ. Powyższe stwierdzenie wraz z obiektywnymi okolicznościami - znaczne przeciążenie organu tego typu sprawami (w początku 2018 roku wpłynęło ich ponad 4 tysiące) oraz złożonością przedmiotu orzekania - badanie całokształtu służby skarżącego oraz potrzeba zwracania się o niezbędne dla orzekania informacje do innych organów - wskazuje na brak cech rażącego naruszenia prawa. Dlatego zasadne było, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) oraz § 1a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie w tej materii jak w pkt. 2 wyroku. Powyższe ustalenie – czyni niezasadne pozostałe żądania skargi, albowiem ich zasadność wiąże się z koniecznością przypisaniem bezczynności cech kwalifikowanych – to jest rażącego naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie, z przyczyn wyżej wskazanych, nie miało miejsca. Dlatego, zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt. 3 wyroku. Skarżący w tej sprawie nie uiszcza kosztów sądowych, albowiem dotyczy ona jego sprawy związanej z pełnioną służbą (zaś poniesienia innych kosztów nie udokumentował) – dlatego nie orzeczono o zasądzeniu na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.