II SAB/Wa 131/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w [...] do rozpoznania punktu 2 wniosku skarżącego K. K. z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w [...] dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu punktu 1 wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od PKP Polskie Linie Kolejowych S.A. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego K. K. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postepowania. K.K. (zwany dalej skarżącym) w dniu [...] stycznia 2022 r. skierował do PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. z siedzibą w [...] (zwanej dalej PKP PLK, Spółką lub organem), za pośrednictwem poczty elektronicznej, wniosek o udzielenie informacji publicznej: 1) w jaki sposób Spółka zapewnia osobom o ograniczonej mobilności (w szczególności poruszającym się na wózkach) dostęp do peronów 6 i 7 na stacji Warszawa Zachodnia? 2) kto - proszę o podanie imienia, nazwiska i stanowiska - podjął decyzję o rozpoczęciu użytkowania ww. peronów przed zakończeniem ich remontu? Zaznaczył jednocześnie, że informacje powinny być przesłane na podany we wniosku adres poczty e-mail. Następnie w dniu 8 lutego 2022 r. K.K., reprezentowany przez pełnomocnika, skierował za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, poprzez nieudzielenie informacji publicznej w ustawowym terminie. Wobec powyższego skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i orzeczenie o jej charakterze, a także nakazanie organowi rozpoznania wniosku, 2) rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych, W skardze zarzucił, że pomimo upływu ponad 14 dni nie otrzymał merytorycznej odpowiedzi na swój wniosek, a jedynie wygenerowane automatycznie potwierdzenie otrzymania wniosku. Zaznaczył, że nie ulega wątpliwości, iż PKP - Spółka prawa handlowego należąca do Państwa, utworzona ustawą i wykonująca obowiązki nałożone ustawą - jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Zaznaczył też, że treść wniosku dotyczy informacji o wykonywaniu zadań nałożonych na Spółkę ustawą w odniesieniu do powierzonego jej przez Państwo na mocy tejże ustawy majątku - infrastruktury kolejowej - zatem uznać należy, że wniosek dotyczył informacji publicznej. Po wpłynięciu skargi, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w odpowiedzi na wniosek K.K. o udostępnienie informacji publicznej w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] poinformowały skarżącego, że stacja pasażerska Warszawa Zachodnia jest w trakcie wielobranżowej przebudowy. Zgodne z art. 2 pkt 3 rozporządzenia komisji (UE) nr 1300/2014 z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie technicznych specyfikacji interoperacyjności odnoszących się do dostępności systemu kolei Unii dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 356 poz.110 t.j.) - dalej "TSI"; TSI ma zastosowanie do wszystkich nowych podsystemów "Infrastruktura" i "Tabor" systemu kolei w Unii (...), które są dopuszczane do eksploatacji. Teren modernizowanej stacji Warszawa Zachodnia jest nadal placem budowy i w związku z tym przepisy ww. rozporządzenia w zakresie dostępności peronów nr 6 i 7 dla potrzeb osób o ograniczonej mobilności nie mają zastosowania. Organ wyjaśnił nadto, że po zakończeniu robót budowlanych na terenie stacji zapewniony zostanie wygodny dostęp do wszystkich peronów dla pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się od strony ul. Tunelowej oraz Al. Jerozolimskich. Planowane są między innymi schody ruchome i windy. Na czas realizacji robót budowanych pasażerowie o ograniczonej możliwości poruszania się mają możliwość skorzystania ze stacji Warszawa Centralna, Warszawa Główna, Warszawa Gdańska oraz Warszawa Śródmieście. Spółka zaznaczyła też, że informacja o braku dostępności peronów nr 6 i 7 w omawianej lokalizacji jest zamieszczona na stronie internetowej Portalu Pasażera: https://portalpasazera.pl/. Dodatkowo w najbliższym czasie w omawianej lokalizacji zostaną umieszczone informacje o braku dostępności modernizowanej stacji Warszawa Zachodnia do potrzeb osób o ograniczonej możliwości poruszania się wraz ze wskazaniem stacji dostępnych dla ww. osób. Odnosząc się natomiast do kwestii podania imienia i nazwiska osoby, która podjęła decyzję o rozpoczęciu użytkowania ww. peronów PKP poinformowała, że przedmiotowe dane nie stanowią informacji publicznej w myśl ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) – zwanej dalej u.d.i.p. Natomiast w odpowiedzi na skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik PKP wyjaśnił, że Spółka podjęła działania w celu wyjaśnienia sprawy, ale nie było możliwe udzielenie odpowiedzi w ustawowym 14-dniowym terminie, ani też stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. powiadomienie o tym opóźnieniu. Podkreślił jednocześnie, że odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej wystosowana została w dniu [...] lutego 2022 r. W ocenie pełnomocnika Spółki, PKP wykonała zatem ciążący na niej obowiązek. Pełnomocnik organu wyjaśnił też, że uchybienie terminu nastąpiło ze strony organu z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Data złożenia wniosku przypadła bowiem na okres szczytu "piątej fali" wirusa COVlD-19, w którym to czasie znaczna część pracowników przebywała na kwarantannie lub na zwolnieniach lekarskich z powodu choroby, zatem to braki kadrowe uniemożliwiły udzielenie w odpowiednim czasie informacji w zakresie złożonego wniosku. Natomiast niezwłocznie i w najkrótszym możliwym terminie organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi na zadane pytania w trybie u.d.i.p, tym samym czyniąc zadość ustawowym obowiązkom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl natomiast art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. w zakresie rozpoznania wniosku K.K. z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnieni informacji publicznej. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 13 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Przy czym w przypadku, gdy - wbrew ocenie podmiotu zobowiązanego - wnioskodawca uznaje, że żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną i powinny zostać udostępnione w trybie u.d.i.p., może zwalczać stanowisko tego podmiotu wnosząc skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., dokonuje weryfikacji, czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz, czy żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. PKP PLK S.A. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Jest to bowiem Spółka utworzona przez PKP S.A. (jednoosobową spółkę Skarbu Państwa) do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146), która wstąpiła w prawa i obowiązki PKP S.A. Do zadań PKP PLK S.A. jako zarządcy infrastruktury kolejowej, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1984), należy między innymi: zarządzanie infrastrukturą kolejową, jej eksploatacja, udział w rozwoju tej infrastruktury oraz odnowienie infrastruktury kolejowej. Przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi natomiast, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ. CBOSA). Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, błędne jest stanowisko organu, że informacje żądane w punkcie 2 wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2022 r. nie stanowią informacji publicznej. Skarżący wnioskował o udostępnienie mu informacji dotyczących imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby, która podjęła decyzję o rozpoczęciu użytkowania peronów nr 6 i 7 na stacji Warszawa Zachodnia przed zakończeniem ich remontu. Informacja ta związana jest zatem ściśle z realizacją przez Spółkę PKP PLK zadań publicznych w zakresie zarządzania infrastrukturą kolejową, określonych w art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, a podjęcie takiej decyzji leży niewątpliwie w kompetencjach osoby zajmującej stanowisko decyzyjne w strukturze organizacyjnej Spółki, a zatem osoby pełniącej funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust . 2 u.d.i.p. Informacja objęta punktem 2 wniosku posiada zatem walor informacji publicznej. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że na dzień wniesienia skargi PKP PLK S.A. pozostawała w bezczynności w zakresie rozpoznania punktu 2 wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2022 r. i bezczynność ta nie ustała do daty wyrokowania. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Spółkę do rozpoznania punktu 2 wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ winien wziąć pod uwagę, że co do zasady rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno-technicznej (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jednakże w przypadku stwierdzenia, że dostęp do informacji podlega ograniczeniu z przyczyn wymienionych w art. 5 u.d.i.p., właściwą formą rozpoznania wniosku jest decyzja administracyjna o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Odnośnie natomiast informacji żądanej w punkcie 1 wniosku organ po wniesieniu skargi do Sądu, w piśmie z dnia 16 lutego 2022 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację publiczną. Powyższe oznacza, że w momencie rozpoznawania skargi, organ nie pozostawał już w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku w tym zakresie. W związku z powyższym Sąd nie miał podstaw do tego aby zobowiązać PKP PLK S.A. do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu 1 tego wniosku. Niemniej jednak Sąd stwierdził, w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności w ww. zakresie, bowiem odpowiedzi na przedmiotowe pytania udzielił dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, z naruszeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wymaga bowiem podkreślenia, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., w sprawie sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt: II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., w sprawie sygn. akt: II SAB/Wr 14/14 – publ. CBOSA). W ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, zważywszy na fakt, że okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny i po wniesieniu skargi do Sądu organ niezwłocznie udostępnił żądaną informację w zakresie punktu 1, natomiast w zakresie punktu 2 poinformował wnioskodawcę, że nie ma ona charakteru informacji publicznej. Nie sposób zatem uznać, że działanie organu nacechowane było złą wolą, bądź przypisać organowi lekceważący stosunek do norm prawa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. oraz art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 - 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.