II SAB/Wa 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Anna Mierzejewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 25 czerwca 2015 r 1. zobowiązuje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do rozpoznania skargi P. P. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego P. P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 czerwca 2015 r. P. P. wystąpił do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez Związek [...] z siedzibą w W. Wskazał, iż Związek ten będąc administratorem danych osobowych przetwarza jego dane osobowe bez podstawy prawnej. Kolejnym pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. P. P. złożył, na podstawie art. 37 kpa, zażalenie na niezałatwienie skargi w terminie. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej: Generalny Inspektor, GIODO) pismem z dnia 28 sierpnia 2015 r. poinformował P. P., iż wszczął postępowanie w sprawie i zwrócił się do skarżonego podmiotu o udzielenie wyjaśnień. Jednocześnie przeprosił skarżącego za zwłokę w udzieleniu odpowiedzi spowodowaną dużym obciążeniem pracą. Pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i wnosił o zobowiązanie organu do dokonania czynności w przedmiocie nieprawidłowości przetwarzania danych osobowych skarżącego przez Związek [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż pismo organu z dnia 28 sierpnia 2015 r. było w sprawie pierwszym i ostatnim do chwili wniesienia skargi. Tak więc w przedmiotowej sprawie występuje ewidentne naruszenie zasad związanych z szybkością postępowania organu administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor wniósł o jej oddalenie. Przyznał, że postępowanie jest prowadzone w terminie dłuższym niż przewidziany. Podkreślił jednakże, iż nie uchyla się od wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie i przedsięwziął wszelkie przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Jednocześnie wskazał na dużą liczbę spraw wpływających do Biura GIODO. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję bądź postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Zatem skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone formy działania organów administracji publicznej. I dotyczy przypadków, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę, przy czym o bezczynności sąd orzeka według stanu na dzień wyrokowania. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach z art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, dokonania czynności, stwierdzenia lub uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisu prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto, dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie. W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 K.p.a. lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 K.p.a., oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność w wydaniu decyzji w postępowaniu administracyjnym o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na bezczynność bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). W świetle powyższych uwag Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi na bezczynność. W szczególności skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a., co potwierdza wezwanie Generalnego Inspektora do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przekroczeniu terminu do wydania decyzji, zawarte w piśmie z dnia 11 sierpnia 2015 r. Przechodząc do oceny zasadności skargi na bezczynność zauważyć należy, że skarga P. P. do Generalnego Inspektora na przetwarzanie jego danych osobowych przez Związek [...] została wniesiona do organu w dniu 29 czerwca 2015 r. Pismem z dnia 28 sierpnia 2015 r. a zatem po upływie bez mała dwóch miesięcy, organ zwrócił się do wymienionego w skardze podmiotu o złożenie wyjaśnień w sprawie, oraz poinformował skarżącego o podjętej czynności. Skargę na bezczynność organu w rozpatrzeniu sprawy skarżący wniósł pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. Zważywszy, że organ pozostaje w bezczynności do chwili orzekania, Sąd obowiązany był ocenić - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ.: Lex nr 1218894). Taki stan, w ocenie Sądu, nie wystąpił w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor wyjaśnił, iż znaczący wpływ na terminowość rozpatrywania skarg ma stale zwiększający się ich wpływ do organu. Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest urzędem obejmującym całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Sąd nie dopatrzył się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego działania na jego szkodę. Dlatego zobowiązując Generalnego Inspektora do rozpoznania skargi w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art., 149 § 1 i 2 pkt 1 i §1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 wskazanej ustawy.