II SAB/Wa 149/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na odbywanie pozaetatowej aplikacji sądowej postanawia oddalić wniosek. R. P. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił bezczynność Ministra Sprawiedliwości, polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku z dnia 15 lutego 2001 r. o wznowienie postępowania w sprawie cofnięcia mu zezwolenia na odbywanie pozaetatowej aplikacji sądowej. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, gdyż sprawa została już prawomocnie zakończona. R. P. w złożonej skardze wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Powyższy wniosek uzupełnił na wezwanie Sądu, składając w zakreślonym terminie urzędowy formularz PPF, w którym wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na stan zdrowia nie jest zdolny do pracy i wymaga opieki lekarskiej. W związku z tym, nie ma dochodów i środków do życia. Podniósł również, że nie posiada żadnego majątku i nie ma nawet, gdzie mieszkać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata (§ 3). Jednakże w świetle art. 247 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Innymi słowy, nawet jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 tej ustawy, oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy. Odnosząc się do kwestii interpretacji terminu "oczywistej bezzasadności skargi", w rozumieniu art. 247 powołanej ustawy, należy wskazać, że w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że chodzi tu o takie sytuacje, gdy bez głębszej analizy prawnej, nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona. Taki przypadek zachodzi zwłaszcza w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2009 r. o sygn. akt II FZ 279/09 oraz M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 558). Podstawy do odrzucenia skargi wniesionej do sądu administracyjnego określa art. 58 § 1 cytowanej ustawy. Jedną z przesłanek wymienionych w tym przepisie jest prawomocne osądzenie sprawy objętej skargą pomiędzy tymi samymi stronami (powaga rzeczy osądzonej – art. 58 § 1 pkt 4). Z akt niniejszej sprawy wynika, że R. P. pismem z dnia 15 lutego 2001 r. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...] w sprawie cofnięcia zezwolenia na odbywanie pozaetatowej aplikacji sądowej w okręgu Sądu Wojewódzkiego w W. Następnie pismem z dnia 12 września 2001 r. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie powyższego wniosku. Wówczas Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 października 2002 r. o sygn. akt II SAB 257/01 umorzył postępowanie, wskazując, że stało się ono bezprzedmiotowe, bowiem Minister Sprawiedliwości wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...], którą odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 1997 r. Na tę odmowną decyzję R. P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Została ona jednak odrzucona wobec niewyczerpania przez skarżącego przysługujących mu środków odwoławczych. Jednocześnie Sąd pouczył skarżącego, że od wydanej przez organ decyzji może on, w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia o odrzuceniu jego skargi, złożyć do Ministra Sprawiedliwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący nie skorzystał z tego prawa, natomiast pismem z dnia 23 lipca 2009 r. ponownie wniósł skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją tego Ministra z dnia [...] sierpnia 1997 r., a więc skargę tożsamą ze skargą z dnia 12 września 2001 r., inicjującą postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zarejestrowaną pod sygnaturą akt II SAB 257/01. Prowadzone wtedy postępowanie w tej sprawie zostało umorzone przez NSA postanowieniem z dnia 18 października 2002 r. wobec uznania, że stało się ono bezprzedmiotowe, gdyż Minister Sprawiedliwości wydał oczekiwaną przez stronę decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...]. Skarga na bezczynność organu administracji jest środkiem prawnym służącym walce z czasem, który jest marnotrawiony. Skoro wówczas przed wydaniem wyroku w sprawie organ podjął decyzję i Naczelny Sąd Administracyjny z tego względu umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe (wydanie wyroku w przedmiocie bezczynności organu stało się zbędne), w takiej sytuacji sprawa ze skargi R. P. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wniosku z dnia 15 lutego 2001 r. o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...], dotyczącą cofnięcia zezwolenia na odbywanie pozaetatowej aplikacji sądowej, korzysta z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), zwłaszcza że skarżący nie występował do Ministra z nowym wnioskiem o wznowienie postępowania, co do którego organ ten miałby pozostawać w bezczynności. Nie jest więc możliwe skuteczne wniesienie przez R. P. kolejnej skargi na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w tym samym przedmiocie. W przypadku powagi rzeczy osądzonej, zachodzi oczywista bezzasadność skargi, a to oznacza, że prawo pomocy stronie nie przysługuje. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 w związku z art. 247 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.