II SAB/Wa 167/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia -odrzucić skargę- Pismem z dnia [...] maja 2010 r. Z.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2005 r. o stwierdzenie nieważności m.in. decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. z dnia [...] stycznia 1986 r. nr [...] W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż jest ona bezzasadna. Podkreślił, iż sprawa bezczynności Ministra Obrony Narodowej w zakresie rozpoznania wyżej wskazanego wniosku z dnia [...] października 2005 r. była już przedmiotem orzekania sądowoadministracyjnego, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2006 r. sygn. akt II SAB/Wa 3/06 oddalił skargę w tym przedmiocie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. I OSK 279/07 uchylił powyższy wyrok i odrzucił skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie trzeba wskazać, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przed sądami administracyjnymi, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. I OSK 279/07 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r. sygn. akt II SAB/Wa 3/06 oraz odrzucił skargę w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiotem tego postępowania jest bezczynności Ministra Obrony Narodowej w zakresie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wojskowych organów emerytalnych z 1986 r. o ustaleniu prawa skarżącego do wojskowej emerytury i renty inwalidzkiej, wydanych na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnych żołnierzy zawodowych i ich rodzin. W związku z tym, niezależnie od zarzutów podniesionych przez skarżącego Sąd bierze pod uwagę z urzędu, czy droga sądowa przed sądem administracyjnym była dopuszczalna. Stosownie do przepisu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosowanie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 K.p.c.), zaś organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Również ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 ze zm.) stanowi w art. 31 ust. 4 i 5, że w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń z tego tytułu oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w tych sprawach zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. Sąd podkreślił, iż przepis art. 32 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (sądu powszechnego), mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. To, że wojskowy organ emerytalny stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w tym Kodeksie), nie zmienia zasady, iż decyzje wydawane na podstawie art. 32 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1993 r. są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro przepis nie wskazuje wyraźnie, że od decyzji wydanej na podstawie tego przepisu przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym przysługuje zainteresowanemu skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego. Zasadą jest przecież, że w sprawach nieuregulowanych w powołanej ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a mimo stosowania przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego przysługuje do sądu powszechnego (art. 11 i 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.). Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, podejmowane jest na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. w formie decyzji, która dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że również od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w spawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności), wydane na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Przyczyną unieważnienia decyzji (stwierdzenia jej nieważności) może być miedzy innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), a wówczas przedmiotem oceny jest samo prawo zainteresowanego do zaopatrzenia emerytalnego oraz wysokość świadczeń pieniężnych z tytuł tego zaopatrzenia. Nie jest uprawniona taka wykładnia przepisu art. 32 ust. 2 w związku z art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny, ale także sąd administracyjny, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny wywodził dalej, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych żołnierzy zawodowych odwołanie do właściwego sądu powszechnego przysługuje od decyzji wojskowego organu emerytalnego oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji (art. 31 ust. 4 i 5 powołanej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na bezczynność w przypadku niewydania przez wojskowy organ emerytalny decyzji na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. Sąd doszedł do przekonania, że skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga wniesiona w tym przedmiocie na bezczynność organu do sądu administracyjnego była niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podkreślił, że stosowanie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego i gdy nie ma specjalnej podstawy do zaskarżenia bezczynności organu do sądu powszechnego. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że odrzucenie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. I OSK 279/07 skargi Z.P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2005 r. o stwierdzenie nieważności m.in. decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. z dnia [...] stycznia 1986 r. nr [...] i [...] na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) spowodowało, że w sprawie tej właściwość rzeczową uzyskał sąd powszechny – sąd ubezpieczeń społecznych, stosownie do postanowień art. 464 § 1 zd. 4 KPC. Jednocześnie zgodnie z art. 170 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ze względu na powyższe Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest zobligowany do odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.