II SAB/Wa 171/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2021 r. sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2020r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. A. L. (zwany dalej "Skarżącym") za pośrednictwem korespondencji mailowej [...] września 2020r., działając na podstawie ustawy prawo prasowe, zwrócił się do Ministra Zdrowia "do podania choć jednego dowodu naukowego - na skuteczność szczepionek". Skarżący wskazał, że był szczepiony i ma z tego powodu różne powikłania. Ponadto stwierdził, że do tej pory nikt nie przedstawił niepodważalnego dowodu naukowego, że szczepienia chronią przed chorobami. W związku z tym wniósł o podanie chociaż jednego - niepodważalnego dowodu naukowego na skuteczność szczepień. Skarżący zaznaczył, że statystyki nie są dla niego żadnym dowodem naukowym. 2. Minister Zdrowia (zwany dalej "Ministrem") pismem z [...] października 2020r., za pośrednictwem korespondencji mailowej udzielił odpowiedzi na ww. wniosek, informując, że informacje na temat szczepień zawarte są na stronie https://szczepienia.pzh.gov.pl/. 3. Skarżący w związku z tym, pismem z [...] października 2021r. zwrócił się do Ministra "o podanie, które laboratorium na świecie wydzieliło czysty wirus SARS CoV-2, jako medyczny "złoty standard"?" Dodał że, "aby produkować testy PCR na SARS CoV- 2 niezbędne jest wydzielenie czystego wirusa. W każdym innym wypadku mamy do czynienia z fałszerstwem". Skarżący stwierdził, że żadnemu instytutowi naukowemu na świecie nie udało się do tej pory wydzielić czystego SARS CoV-2. 4. Minister pismem z [...] października 2020r., za pośrednictwem korespondencji mailowej, udzielił odpowiedzi na ww. wniosek z [...] października 2021r., informując, że diagności laboratoryjni wyizolowali RNA wirusa SARS-CoV-2. Zespół [...] Centrum Biotechnologii [...] we współpracy z zespołem NIZP- PZH w [...] - wyizolował i scharakteryzował wirusa SARS-CoV-2 z próbki pobranej od pierwszego pacjenta z Polski, u którego stwierdzono zachorowanie na COVID-19. Więcej informacji dostępnych jest na stronie: [...]. Minister poinformował również, że zgodnie z obowiązującą definicją przypadku COVID-19, do laboratoryjnego potwierdzenia zakażenia konieczne jest stwierdzenie obecności kwasu nukleinowego wirusa SARS-CoV-2 tj. swoistych dla tego wirusa fragmentów genów lub tzw. otwartych ramek odczytu. 5. Skarżący pismem z [...] października 2020r. złożył skargę na odmowę udzielenia przez Ministra odpowiedzi na pytania zadane w trybie prawa prasowego. Skarżący wniósł o "przymuszenie Ministra Zdrowia do udzielenia fundamentalnej dla zdrowia Polaków odpowiedzi na następujące pytania: - które laboratorium na świecie wydzieliło czysty wirus SARS COV-2 jako medyczny "złoty standard"? - chociaż jednego dowodu naukowego na prozdrowotny skutek szczepień". Skarżący w uzasadnieniu skargi powtórzył zaprezentowaną wcześniej argumentację i przedstawił kolejne twierdzenia mające, w Jego ocenie, zanegować skuteczność szczepień, jak i też występowanie stanu epidemii wywołanego zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. 6. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, wskazując, że obowiązek udzielenia informacji prasowej, podobnie jak informacji publicznej dotyczy tylko informacji, którą posiada podmiot, do którego zwrócono się o informację. Podmiot ten musi udostępnić tylko takie informacje, która znajdują się w jego dyspozycji. Minister, odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że organ administracji publicznej nie udzielił informacji na zadane pytania, wskazał, że odpowiedź na wniosek przekazano Skarżącemu [...] i [...] października 2020r., za pośrednictwem poczty e-mail. Minister stwierdził ponadto, że nie sposób odnieść się do zarzutów Skarżącego, negujących skuteczność szczepień i występowanie stanu epidemii wywołanego zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, co jest faktem notoryjnie (powszechnie) znanym. Argumentacja Skarżącego dotycząca jego sytuacji osobistej bądź też zmarłych członków rodziny pozostają poza zakresem postępowania. Minister, niezależnie od tego wskazał, że szczepionki są szczególnymi produktami leczniczymi, które przed wprowadzeniem na rynek są zwykle poddawane rygorystycznie kontrolowanym badaniom klinicznym przez wiele lat. W badaniach tych podział na fazy kliniczne różni się nieco od stosowanych w badaniach tradycyjnych leków. Wynika to głównie z innych wskazań do ich stosowania niż typowych leków. Szczepionki są najczęściej przeznaczone dla zdrowych osób do profilaktyki chorób, będą stosowane w całych grupach wiekowych zdrowej populacji, najczęściej u niemowląt i małych dzieci, natomiast leki przeznaczone są do leczenia pacjentów z istniejącymi już wcześniej schorzeniami. W badaniach klinicznych szczepionek poszczególne fazy badań klinicznych będą różnić się większą liczebnością badanej grupy. Im więcej uczestników badania, tym ocena szczepionki będzie dokładniejsza, gdyż będzie można wykryć coraz rzadsze działania niepożądane. Drugim wyróżnikiem szczepionek jest cel i mechanizm działania. Celem szczepienia jest wzbudzenie swoistej odpowiedzi immunologicznej w stosunku do antygenów zawartych w szczepionce, by uchronić osobę szczepioną przed zachorowaniem na chorobę zakaźną. Odpowiedź na podanie szczepionki najczęściej można zmierzyć za pomocą miana swoistych przeciwciał, co jest pośrednim dowodem skuteczności. 7. Skarżący pismem z [...] stycznia i [...] kwietnia 2021r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. 8. Minister pismem z [...] czerwca 2021r., stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę, podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Wskazał też, że z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wynika zasada, zgodnie z którą do udzielania informacji publicznej zobowiązane są podmioty będące w ich posiadaniu, a żądane informacje stanowią jednocześnie informację publiczną. Minister nie jest zobowiązany do udzielania odpowiedzi w trybie u.d.i.p. w zakresie wiedzy naukowej, która jest ogólnie dostępna i powszechnie znana, będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. Zdaniem Ministra, choć Skarżący neguje skuteczność szczepień i występowanie stanu epidemii wywołanego zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jest to faktem notoryjnie (powszechnie) znanym. Szczepionki są produktami leczniczymi, zaś ich charakterystyki mają charakter ogólnodostępny (https://www.gov.pl/web/szczepimysie/materialy-informacyjne-dla-szpitali-i-pacientow-dotyczace-szczepien-przeciw-covid-19, albo https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/overview/public-health- threats/coronavirus-disease-covid-19/treatments-vaccines/vaccines-covid-19/covid-19- vaccines-authorised#authorised-covid-19-vaccines-section). II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Skarga nie jest zasadna. 2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż przedmiotem sprawy było nieudzielenie przez Ministra odpowiedzi na wniosek Skarżącego. 3. Sąd wskazuje, że przepisy nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020r., poz. 2176, zwanej dalej "u.d.i.p."). Zdaniem Sądu w sprawie nie budzi wątpliwości, że Minister był podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Sąd, mając na względzie ww. przepis i biorąc pod uwagę art. 6 u.d.i.p., przyjął, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2002r. o sygn. akt II SA 181/02, II SA 1956/02 i II SA 2036-2037/02). Informację publiczną stanowi m.in. treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi ponadto treść wszelkiego rodzaju dokumentów, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Informację publiczną stanowi także m.in. informacja o organach i osobach sprawujących w nich funkcje, trybie działania, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W sprawie żądanie udostępnienia informacji, o których mowa we wniosku Skarżącego z [...] września 2020r., rozszerzonego w piśmie z [...] października 2020r. stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Skarżący zwrócił się bowiem o podanie: - które laboratorium na świecie wydzieliło czysty wirus SARS COV-2 jako medyczny "złoty standard"? - chociaż jednego dowodu naukowego na prozdrowotny skutek szczepień". Nie ma wątpliwości, że żądanie Skarżącego dotyczy sfery faktów i danych publicznych, a Minister prawidłowo zakwalifikował wniosek Skarżącego jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej (art. 3a ustawy Prawo prasowe). W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w sprawie, Minister ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie, bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W przypadku, gdy organ nie posiada żądanej informacji powinien o tym poinformować wnioskodawcę w piśmie. Pismo kierowane do strony wnioskującej powinno zawierać wyjaśnienie takiego stanu rzeczy (por. wyroki NSA z: 22 lutego 2019r. sygn. akt I OSK 473/17; 24 listopada 2009r. sygn. akt I OSK 851/09 – dostępne na www.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy przedstawionych na wstępie uzasadnienia niezasadne jest twierdzenie Skarżącego, że Minister pozostawał w bezczynności – nie udzielił odpowiedzi na ww. pytania [...] września i [...] października 2020r. Minister bowiem w terminie prawem przewidzianym dla udzielenia informacji publicznej (14 dni), czyli odpowiednio [...] i [...] października 2020r. odpowiedział, za pośrednictwem poczty e-mail, na zadane przez Skarżącego pytania, mając na względzie informacje, które były mu znane z urzędu oraz odwołując się do informacji naukowych, oraz informacji ogólnodostępnych na stronie https://szczepeinia.pzh.gov.pl (dostępnej w chwili udzielania odpowiedzi) oraz na stronie https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C81244%2Cpolscv-naukowcy- wvizolowali-koronawirusa-z-probki-pacienta-zero.html. Minister poinformował również Skarżącego, że zgodnie z obowiązującą definicją przypadku COVID-19, do laboratoryjnego potwierdzenia zakażenia konieczne jest stwierdzenie obecności kwasu nukleinowego wirusa SARS-CoV-2 tj. swoistych dla tego wirusa fragmentów genów lub tzw. otwartych ramek odczytu. Sąd dodatkowo wyjaśnia, że obowiązek udzielenia informacji publicznej (w tym prasowej), dotyczy tylko informacji, którą posiada podmiot, do którego zwrócono się o informację. Wniosek zainteresowanego rodzi zatem po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w publicznym obiegu, przy czym publiczny obieg należy kojarzyć z tymi formami rozpowszechniania informacji publicznej, które są bezpośrednim ustawowym lub regulaminowym narzędziem informacyjnym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji do organu władzy publicznej (por. uchwałę NSA 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013r. sygn. akt I OPS 8/13; wyroki NSA z: 20 listopada 2003r. sygn. akt II SAB 372/03; 10 października 2012r. sygn. akt I OSK 1499/12, wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2005r. II SAB/Wa 355/04, wyrok WSA w Białymstoku z 6 października 2011r. sygn. akt II SAB/Bk 6/11; podobnie M. Bernaczyk, Obowiązek bezwnioskowego udostępniania informacji publicznej, Warszawa 2008 r., s. 151 i n.). Tym samym Minister powinien udostępnić tylko takie informacje, która znajdowały się w jego dyspozycji. Nie był natomiast zobowiązany do udzielania odpowiedzi w trybie u.d.i.p. w zakresie wiedzy naukowej, która jest ogólnie dostępna. W ocenie Sądu zadane pytania nie stwarzały ponadto potrzeby ustosunkowywania się przez Ministra do argumentacji Skarżącego w zakresie skuteczności szczepień, czy dotyczącej Jego sytuacji osobistej bądź rodzinnej, bowiem pozostawały one poza zakresem udzielenia informacji publicznej. 4. W tym kontekście należało uznać, że skarga była niezasadna i podlegała oddaleniu, stosownie do art. 151 P.p.s.a.