II SAB/Wa 183/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Andrzej Góraj, , Protokolant, Straszy sekretarz sądowy Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wystąpienia z dnia [...] lutego 1991 postanawia: - odrzucić skargę - W skardze z 12 kwietnia 2012 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Obrony Narodowej w sprawie "wystąpienia" z dnia [...] lutego 1991 r. dotyczącego zmiany terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, J. D. wniósł o zobowiązanie organu do bezzwłocznego, zgodnego z prawem rozpatrzenia roszczenia zawartego w wystąpieniu z [...] lutego 1991 r. oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kwoty 20.000 zł tytułem odszkodowania za rażącą zwłokę w załatwieniu sprawy. W uzasadnieniu podał w szczególności, że w dniu 21 marca 2012 r. podczas rozpoznawania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jego skargi na Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotychczas wydanych w sprawie decyzji administracyjnych (sygn. akt II SAB/Wa 195/11), zainteresowany wystąpił z wnioskiem o sprostowanie przedmiotu rozpoznania i stwierdził, że skarga w istocie dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Obrony Narodowej w sprawie odwołania z [...] lutego 1991 r. od decyzji z dnia [...] stycznia 1991 r., dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy w stopniu porucznika. J. D. stwierdził, że Sąd rozpoznał jego wniosek w sposób biurokratyczny, niezgodny z interesem społecznym i słusznym interesem strony, nie uwzględniając go. Mając na względzie prawomocne postanowienie w powyższej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 381/11, odrzucające skargę na czynności funkcjonariuszy MON w okresie od [...] stycznia 1991 r. do [...] września 2011 r. skarżący podał, iż wnosi niniejszą skargę. Jego zdaniem jest ona zasadna, gdyż przedmiotowe "wystąpienie" z [...] lutego 1991 r. dotychczas nie zostało rozpatrzone, pomimo kolejnych wystąpień do Ministra Obrony Narodowej, które miały wyraźnie charakter ponagleń. Organ natomiast udzielał odpowiedzi zamiast wydać decyzję uchylającą albo utrzymującą w mocy decyzję z [...] stycznia 1991 r. Swoim działaniem uniemożliwia sądową kontrolę poprawności zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, naruszając w ten sposób art. 7, art. 32 i art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] marca 1991 r. rozkazem personalnym Szefa Departamentu Kadr i Szkolenia Wojskowego nr [...] z [...] stycznia 1991 r., wskutek ustalenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w L. orzeczeniem nr [...] z [...] listopada 1990 r., niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ podał, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...). Natomiast skarżący nie wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa przez rozpatrzenie jego pisma z [...] lutego 1991 r., a tym samym nie wyczerpał środków zaskarżenia. Organ stwierdził ponadto, że niezależnie od powyższego, skarga jest bezprzedmiotowa, bowiem decyzje (rozkazy) organów wojskowych wydane przed dniem 9 grudnia 1991 r., nie podlegały przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też od rozkazu [...] z [...] stycznia 1991 r. skarżącemu nie przysługiwały środki odwoławcze przewidziane w k.p.a. W tej sytuacji pismo z [...] lutego 1991 r. nie mogło być wówczas traktowane jako odwołanie od powyższego rozkazu. Także obecnie w nowym stanie prawnym pismo to nie może być kwalifikowane jako dowołanie z uwagi na zasadę niedziałania prawa wstecz. Minister Obrony Narodowej podniósł jednocześnie, że stanowisko takie potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym postanowieniu z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 74/08, rozstrzygając, że rozkaz personalny z [...] stycznia 1991 r. jest ostateczny. Natomiast w replice na odpowiedź na skargę z 19 maja 2012 r. skarżący wniósł o jej nieuwzględnienie oraz podtrzymał swoje wnioski. Podkreślił, że w dniu [...] lutego 1991 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o przedłużenie pełnienia zawodowej służby wojskowej do czasu mianowania na stopień kapitana. Minister Obrony Narodowej mianował skarżącego na stopień [...] rozkazem personalnym nr [...] z [...] października 1991 r., lecz nie wydał rozstrzygnięcia, czy wyraził zgodę na przedłużenie pełnienia zawodowej służby wojskowej. Z tego względu wielokrotnie występował do organu z żądaniem "rozpatrzenia pisma z dnia [...] lutego 1991 r.". Wystąpił też z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Z kolei organ w piśmie procesowym z 29 maja 2012 r. stwierdził, że skarżący w licznych wystąpieniach tak do sądów administracyjnych, jak i organów administracji publicznej, te same pisma, w zależności od bieżącego zapotrzebowania raz nazywa prośbą, kiedy indziej odwołaniem itp., nie przyznając jednocześnie, iż uzyskał odpowiedzi od właściwych organów stanowiące ich rozpatrzenie. Podniósł też, że w piśmie procesowym złożonym do akt sprawy II SA 841/00, skarżący sam podkreślił, iż jego "skarga" z dnia [...] lutego 1991 r. ostatecznie została rozpoznana w październiku 1991 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 1-4a i pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. 4. inne niż określone w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Oznacza to, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy postępowanie może zakończyć się w jeden ze sposobów określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie J. D. w piśmie z [...] lutego 1991 r. zatytułowanym "Prośba", zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o przedłużenie zawodowej służby wojskowej do [...] maja 1991 r., tj. do czasu otrzymania awansu na stopień [...]. Poinformował, że [...] lutego 1991 r. zapoznano go rozkazem o zwolnieniu ze służby z uwagi na orzeczenie niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Podał przy tym, że zwolnienie przed terminem otrzymania awansu jest "formalnie poprawne", ale "nie honorowe" w jego przypadku. Już sama treść powyższego pisma oraz brak jakichkolwiek zarzutów w odniesieniu do rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. Szefa Departamentu Kadr i Szkolenia Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskazuje, że nie stanowiło ono odwołania od powyższego rozkazu. Podkreślić też trzeba, że skarżący przedmiotowe pismo raz nazywa "wystąpieniem", innym razem "skargą" lub "prośbą", a jeszcze innym "odwołaniem". Za tym, że nie stanowiło ono odwołania przemawia ponadto okoliczność, że przed dniem [...] grudnia 1991 r. rozkazy personalne (decyzje) organów wojskowych, nie podlegały przepisom ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Dopiero z tym dniem weszła w życie ustawa z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 113, poz. 491), w tym ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 16, poz. 134 ze zm.). Na podstawie art. 2 pkt 70 ustawy zmieniającej do ustawy pragmatycznej dodano przepis art. 79a, wprowadzający procedurę administracyjną określoną w k.p.a. Podkreślić należy, że również po wprowadzeniu ww. zmiany przedmiotowe pismo nie mogło być uznane za odwołanie z uwagi na zasadę lex retro non agit. Pismo z [...] lutego 1991 r. należało zatem potraktować zgodnie z jego treścią, a więc jako prośbę o pozostawienie skarżącego w służbie do [...] maja 1991 r. Tak też postąpił organ wojskowy udzielając skarżącemu odpowiedzi w piśmie z [...] marca 1991 r., że z uwagi na uznanie skarżącego przez komisję lekarską za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, co wyklucza możliwość dalszego jej pełnienia, nie ma podstaw prawnych do zadośćuczynienia prośbie. Wskazać przy tym trzeba, że ówcześnie obowiązująca ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawierała przepisu, który mógłby stanowić podstawę prawną do rozpoznania prośby poprzez wydanie jednego z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 50 wojskowej ustawy pragmatycznej z 1970 r. przewidywał możliwość zatrzymania żołnierza w zawodowej służbie wojskowej na jego prośbę lub za jego zgodą, lecz jedynie w sytuacji, kiedy zwolnienie ze służby nastąpiło z uwagi na osiągnięcie określonego wieku (ust. 3). Z powyższych względów skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Nie można zgodzić się natomiast z organem, że przesłanką odrzucenia skargi jest niewyczerpanie przez skarżącego środków zaskarżenia przysługujących przed właściwym organem, tj. nie wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa. Skarżący wielokrotnie bowiem występował do organu z różnymi wezwaniami, ponagleniami lub żądaniami, dotyczącymi jego próby z [...] lutego 1991 r. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z § 3 zd. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.