II SAB/Wa 212/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odwołanie ze stanowiska oddala skargę Wnioskiem z [...] kwietnia 2010 r. J.R. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o bezzwłoczne odwołanie [...] M.R. z zajmowanego stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podał, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. M.R.: – umyślnie i z premedytacją uchyla się od wydania stosownego rozkazu Komendantowi Miejskiemu PSP w G. – [...] J.P., wypłacenia skarżącemu należnego zaległego uposażenia, – toleruje bezprawne uchylanie się tego Komendanta od wydania skarżącemu żądanych zaświadczeń, – toleruje rażące łamanie przez ww. Komendanta prawa, niezasadnie odstępując od odwołania go z zajmowanego stanowiska, pomimo wykazywania przez skarżącego rażącego łamania prawa przez Komendanta, – narusza prawa i wolności skarżącego chronione Konstytucją RP. Skarżący wskazał, że jego egzystencja jest silnie zagrożona z wyłącznej winy Komendanta Miejskiego PSP w K. oraz [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. i dlatego też – w ocenie skarżącego – uzasadnionym jest ich odwołanie z zajmowanych stanowisk. W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia [...] maja 2010 r. poinformowano skarżącego o trybie odwoływania komendanta wojewódzkiego PSP, a także wskazano, że analiza zarzutów zawartych we wniosku skarżącego nie daje podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie odwołania z zajmowanego stanowiska [...] Komendanta Wojewódzkiego. Odniesiono się nadto do zarzutu niewydania żądanych przez skarżącego zaświadczeń, podając, iż postępowanie administracyjne w tej sprawie nadal trwa. W skardze na bezczynność właściwego i kompetentnego organu – Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zaskarżył bezczynność tego organu polegającą na: – nierozpoznaniu w terminie jego wniosku z [...] kwietnia 2010 r., – niewydaniu orzeczenia w terminach określonych w art. 35 i 36 k.p.a., mimo istnienia ustawowego obowiązku. W konsekwencji wnosił o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania stosownego, prawem przewidzianego rozstrzygnięcia administracyjnego, załatwiającego sprawę z wniosku z [...] sierpnia 2010 r. z żądaniami o bezzwłoczne odwołanie [...] J.P. z zajmowanego stanowiska Komendanta Miejskiego PSP w G. i [...] M.R. z zajmowanego stanowiska Komendanta Wojewódzkiego PSP. Nadto skarżący wnioskował o przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego, w tym przeprowadzenie kontroli podejmowanych przez organ czynności tamujących bieg sprawy. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie przepisów art. 6-11 k.p.a. oraz art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz tolerowanie rażącego naruszenia prawa przez podległe organy PSP. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, albowiem organ w przedmiocie wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi i odniósł się do wskazanych w nim zarzutów. A zatem organ nie jest w bezczynności, co oznacza, że nie ma przedmiotu zaskarżenia. W piśmie z [...] sierpnia 2010 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując w czym przejawia się łamanie prawa przez ww. Komendantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna nie zasługuje na uwzględnienie. We wniosku z [...] kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako do organu właściwego w oparciu o przepis art. 12 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68), o odwołanie [...] M.R. z zajmowanego stanowiska Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. Według art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. O tym, czy w danym rodzaju postępowania obowiązuje zasada skargowości, czy też zasada oficjalności przesądzają przepisy prawa materialnego. Bezczynność w załatwieniu sprawy w trybie przepisów ogólnego postępowania administracyjnego wystąpi, gdy w sprawie indywidualnej, rozstrzyganej w trybie decyzji administracyjnej, organ administracji publicznej w ustawowym terminie nie podejmie decyzji administracyjnej, przy czym ustawowy termin liczy się od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Przesłanką skuteczności żądania wszczęcia postępowania jest oparcie danego rodzaju postępowania na zasadzie skargowości. Postępowanie może być przy tym wszczęte, gdy wniosek taki złożył legitymowany podmiot. W sytuacji, gdy zachodzi oczywisty brak podstaw prawnych żądania (czyli brak legitymowania się interesem prawnym w załatwieniu sprawy), skutkujący brakiem przymiotu strony u osoby wnoszącej żądanie, organ nie powinien podejmować żadnych czynności postępowania (tak Zbigniew R. Kmieciak /w:/ glosie do wyroku NSA z dnia 10 marca 2009 r., II OSK 406/08, OSP 7-8/2010 p. 73). Jedynie wtedy, gdy w chwili złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nie można precyzyjnie ustalić, czy podmiot występujący z żądaniem posiada, czy nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., można przyjąć, że należy wszcząć postępowanie administracyjne i w jego toku wyjaśnić wątpliwości dotyczące istnienia interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie. W sytuacji, gdy norma prawa materialnego ustanawia zasadę oficjalności – wszczęcie postępowania z urzędu, jednostka nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a w następstwie zarzucać bezczynność organu. Bezczynność organu administracji publicznej tylko wtedy, gdy norma prawna nakazuje wszczęcie postępowania, jest naruszeniem przepisu prawa, które daje podstawę do podjęcia czynności przez organy powołane do ochrony obiektywnego porządku prawnego. W razie zatem, gdy norma prawa materialnego wprowadza zasadę oficjalności, nie można zarzucić bezczynności organu administracji publicznej. Brak podstaw prawnych do skutecznego złożenia podania powoduje, że nie można skutecznie zarzucić bezczynności w załatwieniu sprawy w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 4 lipca 2007 r., II OSK 1314/06). Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji nie można zarzucić, że pozostaje w bezczynności. Niewątpliwie jest on, zgodnie ze wskazanym wcześniej przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, organem właściwym do odwołania Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, po zasięgnięciu opinii wojewody (organem właściwym do odwołania Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej jest Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej). Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy również ten organ powołuje Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej złożony po uzyskaniu zgody wojewody. Natomiast według art. 12 ust. 3 ustawy w przypadku braku opinii, o której mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw wewnętrznych odwołuje Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej po upływie 14 dni od dnia przedstawienia wniosku o odwołanie. Analiza ust. 1, 2 i 3 art. 12 ustawy prowadzi – w ocenie Sądu – do wniosku, że podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o odwołanie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej jest jedynie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Tylko jego wniosek może wszcząć postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. Oznacza to, że skarżący nie jest podmiotem, który ma w sprawie odwołania Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jako, że nie legitymuje się on interesem prawnym w załatwieniu sprawy, jego wniosek nie mógł doprowadzić do wszczęcia postępowania. Analogiczna sytuacja występuje w przypadku wniosku o odwołanie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, oczywiście za wyjątkiem organu właściwego do jego powołania i odwołania. Skoro zatem wniosek skarżącego z [...] kwietnia 2010 r. nie wszczął postępowania w sprawie odwołania Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. i postępowanie w tym przedmiocie nie toczy się, Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji nie można skutecznie zarzucić bezczynności w załatwieniu sprawy w postępowaniu administracyjnym. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.