II SAB/Wa 264/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-12
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Danuta Kania, Joanna Kruszewska – Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ sprawa była rozpatrywana przez ponad 21 miesięcy, co stanowi naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Sąd uznał również, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę długotrwałe opóźnienie w wydaniu decyzji, mimo zebrania niezbędnej dokumentacji, co narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.Stan faktyczny
A. T. złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Postępowanie trwało ponad 21 miesięcy, mimo że organ wielokrotnie informował o przedłużeniu terminu i zbieraniu dokumentacji. Skarżący wniósł ponaglenie, a następnie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Organ argumentował, że sprawa jest skomplikowana i wpłynęła duża liczba podobnych wniosków, jednak sąd uznał te argumenty za niewystarczające.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. 2. Stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska – Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. A. T. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016r., poz. 708 ze zm.), dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym (...)", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c oraz art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...).
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. organ, powołując art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", zawiadomił wnioskodawcę o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2017 r., powołując się na konieczność wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy oraz podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.
W tej samej dacie organ wystąpił do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby oraz w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.
Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA udzielił odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r., w którym poinformował, że wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, został zwolniony ze służby w Biurze [...] w dniu [...] listopada 2012 r. Nadto, za pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. ZER MSWiA przekazał decyzję Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury wraz z otrzymaną z IPN informacją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o pełnieniu przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b ww. ustawy.
Pismem z dnia [...] września 2017 r. organ zwrócił się do Komendanta Głównego Policji oraz do Prezesa IPN o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ poinformował wnioskodawcę o przebiegu postępowania wskazując, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] kwietnia 2018 r.
Za pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Instytut Pamięci Narodowej przesłał kopie akt osobowych dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy (sygn. [...]), natomiast za pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Komendant Główny Policji przekazał organowi informacje dotyczące służby wnioskodawcy oraz stanowisko w przedmiocie rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca, powołując art. 37 § 1 pkt 1 oraz § 3 pkt 2 k.p.a., złożył do organu ponaglenie wnosząc o niezwłoczne rozpatrzenie jego wniosku.
Minister SWiA pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. zawiadomił wnioskodawcę, że została zebrana dokumentacja niezbędna do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie oraz pouczył o treści art. 10 i art. 81 k.p.a. Zawiadomienie to zostało doręczone stronie w dniu [...] kwietnia 2018 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ poinformował wnioskodawcę o uznaniu zarzutów podniesionych w ponagleniu za nieuzasadnione, zaś w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. wskazał, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] czerwca 2018 r.
Pismem z dnia [...] marca 2019 r. A. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra SWiA w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi skarżący przedstawił tok postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem. Wskazał, że terminy załatwienia sprawy przewidziane w art. 35 § 1 - 3 k.p.a. upłynęły bezskutecznie, w związku z tym skarga jest w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie, ewentualnie o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy oraz poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ poinformował również, że do Urzędu wpłynęła znaczna ilość spraw w przedmiocie zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (około 4700). Podkreślił, że przekroczenie terminów załatwienia przedmiotowego wniosku nie wynika z rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, lecz z czynników obiektywnych.
Ponadto organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...).
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2019 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi wskazując na istotne naruszenie przez organ art. 35 § 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję bądź postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przedmiotem niniejszej skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra SWiA zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] czerwca 2017r.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. wniósł ponaglenie do Ministra SWiA wobec niezałatwienia wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania". Jednakże w doktrynie pojęcie to pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA).
Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadził przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi.
Z materiału aktowego wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra SWiA o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...), który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. organ poinformował skarżącego, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. ze względu na konieczność podjęcia szeregu czynności wyjaśniających oraz dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy. Powołując art. 36 § 1 k.p.a. organ wskazał, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu materiału dowodowego w ww. zakresie i powinno nastąpić do dnia [...] grudnia 2017 r.
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. organ wystąpił do Dyrektora ZER MSWiA o przekazanie informacji czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, czy otrzymuje ww. świadczenie, a także jakie okresy pracy i służby i w jakiej formacji stanowią podstawę ww. świadczenia. Jednocześnie, w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 15c, 22a, 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...) lub decyzji uwzględniającej okoliczność, o której mowa w art. 15c ust. 5, art. 22a ust. 5, art. 24a ust. 4 i 5 ww. ustawy, organ zwrócił się o przekazanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii tej decyzji na potrzeby przedmiotowego postępowania.
W odpowiedzi na powyższe, Dyrektor ZER MSWiA w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował Ministra, że skarżący - zwolniony ze służby w Biurze [...] - ma ustalone prawo do emerytury. Do ww. pisma dołączono wydaną na podstawie art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...) decyzję Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury wraz z otrzymaną informacją z IPN z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o pełnieniu przez skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa.
W dniu [...] września 2017 r. Minister wystąpił do Prezesa IPN o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącego do dnia [...] lipca 1990 r. (z uwzględnieniem okresów służby, nazw formacji i komórek organizacyjnych, w których wymieniony pełnił służbę, zajmowanych stanowisk, pełnionych funkcji) oraz o przekazanie kopii dokumentów dotyczących przebiegu służby wymienionego od dnia [...] września 1989r., które pozwolą ocenić spełnienie przesłanek rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Jednocześnie, pismem z dnia [...] września 2017 r. organ wystąpił do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby skarżącego w świetle art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...), w tym informacji o zajmowanych stanowiskach, pełnionych funkcjach, awansach w stopniu służbowym, dodatkach do uposażenia o charakterze uznaniowym, otrzymanych odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, prawomocnych wyrokach zapadłych w sprawach karnych, wymierzonych karach dyscyplinarnych, a także opinii służbowych oraz innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Jednocześnie Minister zwrócił się do KGP o przedstawienie stanowiska, czy skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Za pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. IPN przesłał kopie akt osobowych dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy (sygn. [...]). Natomiast w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. KGP przekazał organowi informacje dotyczące służby skarżącego oraz stanowisko w przedmiocie rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Minister SWiA pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., zawiadomił skarżącego, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] kwietnia 2018 r. Natomiast pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ przekazał informację, że została zebrana dokumentacja niezbędna do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie oraz pouczył skarżącego o treści art. 10 i art. 81 k.p.a.
Kolejnym pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ poinformował skarżącego, że rozpatrzenie jego wniosku powinno nastąpić do dnia [...] czerwca 2018 r.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. Minister SWiA rozpoznał wniosek skarżącego poprzez wydanie decyzji nr [...] odmawiającej wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...).
Zauważyć należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).
Stosownie natomiast do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu jej załatwienia oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia.
Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasowych, załatwia wniosek strony przez okres ponad 21 miesięcy. Przewlekłość po stronie organu dotyczy w szczególności okresu pomiędzy [...] sierpnia 2017 r. (kiedy to do organu wpłynęła decyzja Dyrektora ZER MSWiA o ponownym ustaleniu świadczenia emerytalnego względem skarżącego) a [...] września 2017 r. (w której to dacie organ wystosował pisma do IPN oraz KGP z prośbą o przekazanie stosownych informacji na temat przebiegu służby skarżącego). Wprawdzie organ pismami z dnia [...] lipca 2017 r. oraz z dnia [...] grudnia 2017 r. powiadomił skarżącego o braku możliwości dotrzymania terminu załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., jednakże nie wyjaśnił w sposób przekonujący przesłanek znacznego przedłużenia terminu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto, z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, z jakich powodów organ zwlekał z wydaniem decyzji aż do dnia [...] kwietnia 2019 r., pomimo, że pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., doręczonym skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2018r., poinformował o tym, że postępowanie wyjaśniające zostało zakończone, bowiem w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania rozstrzygnięcia. Wprawdzie pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ poinformował skarżącego o tym, że termin rozpatrzenia wniosku został przewidziany do dnia [...] czerwca 2018 r., ale i ten termin nie został przez organ dotrzymany.
Niewątpliwie zatem zarzut skargi dotyczący przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra SWiA jest uzasadniony. Stanowiło to dla Sądu podstawę do wydania rozstrzygnięcia stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA).
Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie chodzi tylko o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. określającego terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji w sprawie należącej do właściwości rzeczowej organu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej. Uczynił to dopiero w dniu [...] kwietnia 2019 r., tj. aż po 21 miesiącach od dnia złożenia wniosku w niniejszej sprawie. Zważywszy jednak, że do daty wyrokowania decyzja została wydana, Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stwierdził jednak, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji z urzędu, skarżący zaś o to nie wnioskował. Sąd uwzględnił w szczególności okoliczność, że na dzień wyrokowania decyzja administracyjna została przez organ wydana.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło