II SAB/Wa 266/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.F. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 51/11 o odrzuceniu skargi E.F. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2001 r. postanawia: - odrzucić skargę - Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 51/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E.F. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2001 r. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd stwierdził, iż już w dniu wniesienia skargi przez E.F. do WSA w Warszawie, tj. w dniu [...] października 2010 r., Minister Obrony Narodowej nie pozostawał w bezczynności. Organ ten wydał bowiem w dniu [...] marca 2001 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej. Co więcej, jak wskazał dalej Sąd, prawidłowość tej decyzji została potwierdzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 15 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 1215/01. We wniesionej w dniu [...] lipca 2011 r. skardze o wznowienie postępowania, E.F. powołując się na przepis art. 7 i art. 274 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zażądał wznowienia postępowania zakończonego wymienionym na wstępie prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2011 r. Uzasadniając tak sformułowane żądanie skarżący wskazał, że wydane w dniu 6 kwietnia 2011 r. postanowienie wprowadza niebezpieczeństwo wyrządzenia mu poważnej szkody i może spowodować nieodwracalne skutki w postaci pozbawienia prawa do należnych uprawnień emerytalnych w związku z potwierdzoną orzeczeniem sądu datą zwolnienia ze służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2001 r. W tym zakresie, zdaniem skarżącego, może dojść do ponownego nałożenia na niego kary dyscyplinarnej zwolnienia ze służby z dniem [...] grudnia 1975 r. Wedle skarżącego, Sąd nie dochował także obowiązków wynikających z art. 7 p.p.s.a. i nie udzielił mu potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i nie pouczył o skutkach zaniedbań. Natomiast jako główną podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał okoliczność stwierdzoną postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], a mianowicie odmowę wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych i przekroczenia uprawnień przez Ministra Obrony Narodowej poprzez wydanie decyzji administracyjnych z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] oraz [...] kwietnia 2001 r. nr [...] utrzymujących w mocy datę zwolnienia E.F. ze służby na dzień [...] grudnia 1975 r., czym Minister miałby poświadczyć nieprawdę i tworzyć fałszywe dowody w celu skierowania postępowania o przewinienie dyscyplinarne przeciwko E.F., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 235 k.k. w zb. Z art. 271 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Odmowa wszczęcia nastąpiła z uwagi na przedawnienie karalności czynu (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k). Skarżący załączył kopię powyższego postanowienie do skargi o wznowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Oznacza to, że aby możliwym było skorzystanie z instytucji wznowienia postępowania w pierwszej kolejności muszą zostać spełnione następujące, ogólne warunki dopuszczalności wznowienia postępowania: musi istnieć orzeczenie sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania, orzeczenie to musi być prawomocne oraz orzeczenie musi kończyć postępowanie w sprawie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż wniesiona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania jest drugą wniesioną przez niego skargą o wznowienie w tym samym przedmiocie. Pierwsza ze skarg została odrzucona postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 180/11, z uwagi na brak prawomocności postanowienia z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 51/11. Jednakże, jak wynika z treści przepisu art. 285 p.p.s.a., niedopuszczalne jest tylko dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Przechodząc z kolei do oceny przytoczonych przez skarżącego przesłanek wznowieniowych należy stwierdzić, że wprawdzie skarżący wskazał prawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie i powołał się formalnie na dwie podstawy podstawę restytucyjne przewidziane w art. 271 pkt 2 i 273 § 3 ww. ustawy, to wniesiona skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna. W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że przesłanki wznowienia postępowania zostały wyliczone przez ustawodawcę taksatywnie, a tym samym tworzą one katalog zamknięty. Oznacza to, że wznowienia postępowania można żądać tylko wówczas, gdy wykaże się, że w sprawie zachodzi jedna bądź kilka ustawowo określonych podstaw wznowienia. Skarżący w skardze o wznowienie powołuje się w istocie na naruszenie przez Sąd przepisów prawa, które pozbawiły go możliwości działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a). W tym zakresie skarżący omyłkowo wymienił art. 7 p.p.s.a., choć, jak wskazuje dalsza treść skargi, chodziło mu o art. 6 p.p.s.a. normujący zasadę udzielania pomocy stronom. Realizacja tej zasady polega na udzielaniu przez sąd administracyjny stronom występującym w sprawie bez adwokata i radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Skarżący ograniczył się jednak tylko do tak ogólnie sformułowanego stwierdzenia i nie podał na czym takie naruszenie miałoby polegać, tzn. o której czynności procesowej Sąd go nie pouczył zarówno w odniesieniu do możliwości jej podjęcia, jak też skutkach prawnych jej podjęcia lub odstąpienia od jej dokonania. Z kolei, o ile powołane przez stronę postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. o odmowie wszczęcia śledztwa, jest dokumentem, które wskazuje na przyczynę inną niż brak dowodów , z powodu której to przyczyny postępowanie karne nie może być wszczęte, to niemniej jednak przepis art. 274 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do przyczyny wymienionej w art. 272 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym ostatnim przepisie ustawodawca łączy możliwość wznowienia postępowania z okolicznością uzyskania orzeczenia za pomocą przestępstwa, przy czym chodzi tu o orzeczenie sądu administracyjnego (wyrok lub postanowienie kończące postępowanie), a nie kontrolowany przez sąd akt administracyjny, w tym przypadku decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2001 r. Okoliczność stwierdzona postanowieniem Prokuratora Rejonowego nie mieści się również w pojęciu dokumentu podrobionego lub przerobionego (art. 270 k.k.), ponieważ ww. postanowienie dotyczyło przestępstwa tzw. fałszu intelektualnego (art. 271 k.k.), który polega na poświadczeniu nieprawdy w dokumencie, a nie na jego fizycznym podrobieniu lub przerobieniu. Co więcej, nawet jeżeli celem skarżącego było powołanie się na treść postanowienia Prokuratora, jako później wykrytej okoliczność faktycznej mającej wpływ na wynik sprawy, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (podstawa restytucyjna wymieniona w art. 273 § 2 p.p.s.a.), to, w sytuacji wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania ze skargi na bezczynność, tego rodzaju podstawa wznowieniowa w ogóle nie podlega ocenie sądu administracyjnego. W sprawach ze skarg na bezczynność sąd ocenia bowiem, czy organy administracji publicznej wykonały, nałożone na nie powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązki w zakresie wydania aktów lub podjęcia czynności, ale nie ocenia legalności wydanych przez te organy aktów. Takiej kontroli może dokonać tylko w sprawach ze skarg na te akty. Oczywiście, sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność organu bierze pod uwagę okoliczność wydania aktu administracyjnego przez organ oceniając, czy wydanie aktu czyniło zadość przewidzianemu prawem obowiązkowi działania organu. Taka też sytuacja miała miejsce w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 51/11. Nigdy nie następuje jednak w tym zakresie kontrola legalności samego aktu (por. także art. 149 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że okoliczność stwierdzona postanowieniem Prokuratora Rejonowego mogłaby ewentualnie stanowić podstawę restytucyjną względem postępowania o sygn. akt II SA 1215/01 w sprawie ze skargi E.F. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2002 r., przy założeniu, że skarga o wznowienie wypełni warunki formalne skargi o wznowienie, w tym zachowane będą terminy do jej wniesienia (art. 277 i art. 278 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) W rezultacie należy stwierdzić, że jakkolwiek skarżący formalnie powołał ustawowe podstawy wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawy te - także w świetle samego uzasadnienia skargi - nie występują. Jednocześnie, z uwagi na niedopuszczalność skargi o wznowienie, Sąd nie rozpoznał zgłoszonego przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia (v. część wstępna uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 270 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji.