II SAB/Wa 330/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Obrony Narodowej do rozpoznania wniosku skarżącego A. S.z dnia [...] marca 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Obrony Narodowej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego A. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu: [...] marca 2021 r.) A. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Obrony Narodowej (dalej: "Minister", "MON", "organ") o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1) koszty poniesione przez MON lub jednostki mu podległe dla organizacji 9. edycji gali [...] 2) koszt transmisji wydarzenia przez telewizję publiczną, 3) liczba żołnierzy, którzy zostali przebazowani z innych jednostek wojskowych na potrzeby organizacji gali, 4) liczba i typy sprzętu wojskowego, który został przebazowany na potrzeby organizacji gali. Jednocześnie skarżący zażądał przesłania mu wnioskowanych informacji na wskazany adres poczty elektronicznej. W odpowiedzi na ww. wniosek organ w dniu [...] marca 2021 r. poinformował skarżącego, że od 2017 r. odbywają się gale AFN z udziałem żołnierzy Wojska Polskiego. Tegoroczna – 9. gala została zorganizowana kolejny raz przy współpracy federacji [...] oraz [...]. Gala została także objęta Patronatem Honorowym MON oraz była transmitowana na antenie TVP [...]. Wykorzystując popularność tej dziedziny sportu jakim są sporty walki MMA, Wojsko Polskie współuczestniczy w organizacji tego typu przedsięwzięć. Są to kolejne działania resortu obrony narodowej, które wpisują się w prowadzoną kampanię Zostań Żołnierzem Rzeczypospolitej promującą Wojsko Polskie oraz zachęcającą do wstępowania w szeregi Wojska Polskiego. Realizacja tej kampanii odbywa się m.in. poprzez korzystanie z nowych kanałów informacyjnych i szukanie sposobów dotarcia do kolejnych grup młodzieży. W ramach promocji Sił Zbrojnych RP oraz promocji służby wojskowej w gali uczestniczyło 5 egzemplarzy sprzętu wojskowego (SpW). Siły Zbrojne i MON nie ponosili żadnych kosztów transmisji gali w TVP. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra, zarzucając mu naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176; dalej: "u.d.i.p."). Jednocześnie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni; stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu - na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł; a także zasądzenie od organu na jego rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przekazane przez Ministra informacje (za wyjątkiem tej, która dotyczy odpowiedzi na pytanie nr 2) nie mają żadnego związku z zakresem jego wniosku. Organ nie odniósł się do pytań o koszty organizacji gali (pytanie nr 1), liczbę żołnierzy, którzy zostali przebazowani (pytanie nr 3), liczbę i typy sprzętu, który został przebazowany (pytanie nr 4). W odpowiedzi na ostatnie pytanie (tj. pytanie nr 4) padła co prawda odpowiedź dotycząca "liczby sprzętu", ale nie wskazano o jaki typ sprzętu chodzi, podczas gdy udzielenie takiej informacji nie powinno nastręczać trudności. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, a w przypadku uznania przez Sąd, że organ pozostawał w bezczynności – wniósł o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Minister wyjaśnił, iż nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na niektóre pytania wniosku przede wszystkim ze względu na fakt, że ani MON ani jednostki mu podległe nie były organizatorami 9. edycji gali [...]. Ponadto organ tylko wspierał promocję tego wydarzenia, ponieważ wśród uczestników walk byli także żołnierze. Jednostką organizacyjną odpowiedzialną bezpośrednio za pomoc w promocji gali było Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych. Zatem Minister nie miał obowiązku gromadzić informacji w pozostałym zakresie objętym wnioskiem, bowiem te zadania należały do Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Wedle art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W świetle tego przepisu nie ma wątpliwości, że Minister jako organ administracji publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o przedmiocie działalności i kompetencjach. Zatem udział żołnierzy w wydarzeniu sportowym jakim jest kolejna (9.) edycja gali [...] transmitowanym przez telewizję publiczną (TVP [...]), jak również wypożyczenie sprzętu na tę imprezę, stanowi informację o działalności organu władzy publicznej. W konsekwencji nie może być (i zresztą nie był) kwestionowany walor publiczny informacji objętej wnioskiem. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ zachował 14-dniowy termin, jeśli chodzi o złożenie (wystosowanie) odpowiedzi na wniosek skarżącego, jednak treść tej odpowiedzi wskazuje, iż nie zostały udzielone żądane informacje. Słusznie twierdzi skarżący, że Minister jedynie częściowo odpowiedział na pkt 4 wniosku - liczba i typy sprzętu wojskowego, który został przebazowany na potrzeby organizacji gali. W tym aspekcie organ podał, że w gali uczestniczyło 5 egzemplarzy sprzętu wojskowego (SpW). W pozostałym zakresie treść pisma Ministra z [...] marca 2021 r. nie stanowi odpowiedzi na sformułowane we wniosku pytania. W szczególności umknęło uwadze organu, iż pkt 1 wniosku dotyczy ewentualnego poniesienia przez MON kosztów organizacji gali, a nie kosztów transmisji telewizyjnej tej gali. Jednocześnie zauważyć wypada, że w kwestii kosztów transmisji wydarzenia sportowego przez telewizję publiczną właściwym adresatem tego pytania (tj. pytania z w pkt 2 wniosku) byłaby Telewizja Polska S.A. z siedzibą w W. Minister może nie dysponować wiedzą w tym zakresie. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ przyznał, że jego odpowiedź na wniosek była niepełna. Z treści odpowiedzi na skargę wynika, iż Minister nie dysponuje pewnymi informacjami objętymi wnioskiem, a to z uwagi na fakt, iż jednostką organizacyjną odpowiedzialną bezpośrednio za pomoc w promocji gali było Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych. W tym miejscu podnieść należy, że Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych jest komórką organizacyjną będącą organem podległym Ministrowi. Komórka ta odpowiada za dowodzenie jednostkami wojskowymi rodzajów sił zbrojnych w czasie pokoju oraz kryzysu. Zatem Minister jako zwierzchnik ww. komórki organizacyjnej mógł zażądać od jej dowódcy, tj. Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych stosownych informacji (w zakreślonym terminie) celem terminowego udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego zgłoszony w trybie u.d.i.p. W świetle powyższego organ pozostawał w stanie bezczynności w dniu wyrokowania. Dlatego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Ministra do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] marca 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Oceniając, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., trzeba podkreślić, iż nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest takie ciężkie (kwalifikowane) naruszenie, z którym związane są cechy wyraźnej i niewątpliwej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 745/20). Z kolei w wyroku z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, NSA wskazał, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. Reasumując, przekroczenie ustawowych obowiązków powinno być znaczne, a także powinno potwierdzać zły zamiar organu albo skutkować wyjątkowo dotkliwymi skutkami. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w bezczynności organu, o czym orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Minister odpowiedział skarżącemu, zachowując ustawowy termin 14 dni, a jego bezczynność w rozpoznaniu wniosku wynikała z niedokładnego zapoznania się z jego treścią. Stąd udzielona przez organ odpowiedź nie odnosiła się stricte do przedmiotu wniosku. Nadto Minister błędnie przyjął, iż dysponowanie żądanymi informacjami przez Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych, a więc podległą mu komórkę organizacyjną, zwalnia go z obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek. W konsekwencji nie można uznać, że przedmiotowa bezczynność była podyktowana złą wolą organu. Wobec niestwierdzenia rażącego naruszenia prawa, Sąd w punkcie trzecim sentencji wyroku, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałej części, nie uwzględniając wniosku skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej od organu. O kosztach postępowania (obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł) Sąd orzekł w punkcie czwartym sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.