II SAB/Wa 345/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Rady Gminy K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia odmówić przyznania skarżącemu J. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność Rady Gminy K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej. Na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] listopada 2012 r. wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem, synową oraz czwórką małoletnich wnuków. Źródła dochodów tej rodziny stanowią emerytury rolnicze skarżącego i jego małżonki w kwocie po 930,26 zł (odcinki przekazów pocztowych świadczeń emerytalnych za miesiąc sierpień 2012 r. skarżącego i jego małżonki) oraz zasiłki rodzinne przyznane synowej skarżącego na czworo dzieci w łącznej wysokości 524 zł (karta informacyjna skarżącego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] października 2011 r. o przyznaniu synowej skarżącego zasiłków rodzinnych dla dzieci, zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] września 2012 r. stwierdzające, że w miesiącu sierpniu 2012 r. synowej skarżącego wypłacono zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w łącznej kwocie 524 zł). Ponadto oświadczył, że nie posiada majątku ani też przedmiotów wartościowych o wartości powyższej 3000 euro. Dodatkowo z dokumentów wynika, że syn skarżącego, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu o powierzchni 200 m², gospodarstwa rolnego składającego się z użytków rolnych o powierzchni 2,58 ha, przeliczeniowych 1,0905 ha, położonego w R., z którego roczny dochód został oszacowany na kwotę 2.958,53 zł (zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia [...] września 2012 r.), gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 6,1053 ha, w tym przeliczeniowe 2,6333 ha, położonego w gminie K., którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 5.998,70 zł oraz lasu o powierzchni 1,6000 ha położonego w gminie K. Ponadto syn skarżącego i jego małżonka są również właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 1,2590 ha, w tym przeliczeniowe 0,8749 ha, położonego w gminie K., którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 1.993 zł, a nadto syn skarżącego jest współwłaścicielem w ½ części gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 2,5402 ha, w tym przeliczeniowe 1,1535 ha, położonego w gminie K., którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 1.313,85 zł (zaświadczenie Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2012 r., decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego i leśnego na rok 2012). Skarżący stwierdził że, gospodarstwo rolne, które prowadzą syn i synowa, nie przynosi pieniężnego dochodu, a uzyskiwane z niego plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Także las, którego syn jest właścicielem, zapewnia rodzinie drewno na opał, lecz nie przynosi dodatkowych dochodów. Syn skarżącego nie korzysta z dopłat unijnych (zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z/s w R.). Skarżący podniósł, że wskazany w zaświadczeniach Wójta Gminy K. oraz Burmistrza Miasta i Gminy R. roczny dochód z gospodarstwa rolnego nie stanowi "czystego dochodu", a jedynie dochód hipotetyczny, tj. możliwy do uzyskania wg urzędu w równowartości pieniężnej plonów; tymczasem liczna rodzina skarżącego w całości konsumuje uzyskane plony. Zarówno syn, jak i synowa skarżącego nie złożyli zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2011 (zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] września 2012 r.). Jednocześnie skarżący oświadczył, iż nie dysponuje żadnym majątkiem. Zamieszkuje na podstawie umowy dożywocia w domu stanowiącym własność jego syna. Synowa, jako jedyna w rodzinie, posiada rachunek bankowy, a to ze względu na wymogi gminnego ośrodka pomocy społecznej - do wypłaty przyznanych jej zasiłków na dzieci. Nikt w rodzinie nie posiada samochodu o wartości powyżej 3.000 euro. Na miesięczne wydatki rodziny składają się: opłata za energię elektryczną za okres od [...] marca 2012 r. do [...] września 2012 r. - 779,86 zł (faktura za energię elektryczną za okres od [...] marca 2012 r. do [...] września 2012 r.), koszty zakupu butli gazowych – 150 zł (faktura VAT z dnia [...] czerwca 2012 r. za zakup trzech butli gazu propan-butan). Rodzina korzysta z wody czerpanej z własnej studni. Natomiast w sezonie zimowym zaopatruje się w węgiel (ok. 850 zł za 1 tonę). Skarżący zaakcentował również, że jego syn ma poważne problemy zdrowotne i nie jest w stanie ciężko pracować (dokumentacja medyczna). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W niniejszej sprawie, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 cytowanej ustawy, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący i jego żona mają stały dochód miesięczny w postaci emerytur rolniczych po 930,26 zł netto. Ponadto małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i jego rodziną, który to jest właścicielem domu o powierzchni 200 m², kilku gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 10 ha oraz lasu o powierzchni 1,600 ha. Na powierzchni 7,10 ha syn skarżącego prowadzi produkcję rolną – m.in. uprawia owies, ziemniaki (wniosek syna skarżącego z dnia 2 września 2011 r. o oszacowanie szkód w uprawach na terenie gmin K. i R.). Pozostały majątek może więc wykorzystać w sposób przynoszący mu dochody, np. wydzierżawić lub obciążyć. Zaniechanie poszukiwania tego rodzaju możliwości należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia syna skarżącego stwierdzić należy, że z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że cierpi on na pewne dolegliwości, ale leczy się i rehabilituje; w stosunku do niego nie zostało wydane orzeczenie o całkowitej bądź częściowej niepełnosprawności. Zarówno syn skarżącego, jak i jego małżonka są stosunkowo młodymi ludźmi i nie ma przeszkód do poszukiwania przez nich pracy zarobkowej. Na marginesie zaznaczyć należy, iż skarżący od kilku lat realizuje prawo dostępu do informacji publicznej, jasno i precyzyjnie formułując swoje żądania w tym zakresie i uzasadniając je poprzez wskazanie przepisów prawa, do których organ winien się zastosować. Wnosząc do Sądu liczne skargi w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, skarżący powinien liczyć się z kosztami postępowania sądowego i zabezpieczyć środki pieniężne na ich pokrycie. Fakt niezapewnienia sobie tych środków oraz subiektywne przekonanie skarżącego, że ich nie posiada, nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego uznać należy, iż skarżący nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.