II SAB/Wa 363/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie przekazania odwołań od decyzji emerytalno-rentowych postanawia: odrzucić skargę. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzjami z dnia [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury nr [...] (nr ewid. [...]) oraz o ponownym ustaleniu renty inwalidzkiej nr [...] - działając na podstawie art. 15c, art. 22a, art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.) oraz na podstawie otrzymanej z IPN informacji Nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. - ponownie ustalił wysokość emerytury i renty inwalidzkiej Z. K. Pismem z dnia 25 lipca 2017 r., złożonym za pośrednictwem Dyrektora ZER MSWiA, skarżący Z. K. wniósł do Sądu Okręgowego w [...] odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., które uzupełnił pismami z dnia [...] września 2017 r. oraz z dnia [...] października 2017 r. Następnie, pismem z dnia 30 maja 2018 r. Z. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora ZER MSWiA w sprawie udzielenia jednoznacznej odpowiedzi, czy złożone odwołania zostały przekazane do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący podniósł, że organy administracji państwowej mają obowiązek rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZER MSWiA wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi z uwagi na jej bezzasadność. Nadto wskazał, że odwołanie skarżącego zostało złożone na biurze podawczym Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący Z. K. przedmiotem swojej skargi uczynił bezczynność Dyrektora ZER MSWiA w przedmiocie udzielenia jednoznacznej odpowiedzi, czy złożone przez niego odwołania od decyzji organu emerytalno-rentowego z dnia [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury i renty inwalidzkiej, które zostały wydane odpowiednio na podstawie art. 15c i 22a, w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zostały przekazane do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do treści art. 15c ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.), w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6 % podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art.13b (art. 15c ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 15c ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury (renty rodzinnej) organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (art. 15c ust. 4). Z kolei art. 22a ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). W przypadku, o którym mowa w ust. 5, przepis art. 15c ust. 6 stosuje się odpowiednio (ust. 6). Natomiast w myśl art. 32 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji, w stosunku do funkcjonariuszy m.in. Policji, organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego wszczyna się na wniosek zainteresowanego (art. 32 ust. 3 tej ustawy). Postępowanie, o którym mowa w ust. 3, powinno być zakończone nie później niż w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku (art. 32 ust. 3a ustawy). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 32 ust. 4 cyt. ustawy). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3 (art. 32 ust. 5 ustawy). Trzeba wskazać, że art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 155 ze zm. - dalej K.p.c.), stanowi, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi. Jednocześnie, sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które objęte są właściwością (kognicją) sądów powszechnych, są sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących emerytur i rent (por. art. 476 § 2 pkt 2 K.p.c.), zaś organami rentowymi są m.in. organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Z powyższego wynika, że zakwestionowanie prawidłowości decyzji wydanej przez organ emerytalny następuje poprzez poddanie jej kontroli sądu powszechnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2119/10, stwierdził, że skarga na bezczynność Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z nieprzesłaniem do sądu odwołania od decyzji ZUS, odmawiającej przyznania prawa do renty wypadkowej, nie mieści się w żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 1 pkt 1 - 8 P.p.s.a. Nie podlega zatem ona kognicji sądów administracyjnych, ponieważ nie jest w istocie sprawą z zakresu administracji publicznej. Podnieść również należy, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg na bezczynność Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA, bowiem zarówno w sprawach o wydanie decyzji o ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego - rentowego, jak i w sprawie bezczynności organu w tym zakresie, właściwy jest sąd powszechny. Skoro zatem w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga zarzucająca organowi bezczynność w postaci zaniechania czynności procesowych, zmierzających do przekazania odwołania od decyzji organu emerytalno-rentowego o ponownym ustaleniu wysokości przysługującego świadczenia, podlegać musi odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.