II SAB/Wa 375/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu J. S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku oraz nadesłanych do akt sprawy kserokopii dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem, synową oraz czwórką małoletnich wnuków. Źródła dochodów tej rodziny stanowią emerytury rolnicze skarżącego i jego małżonki w kwocie po 992,93 zł brutto oraz zasiłki rodzinne przyznane synowej skarżącego na czworo dzieci w łącznej wysokości 524 zł (odcinki przekazów pocztowych świadczeń emerytalnych za miesiąc sierpień 2012 r. skarżącego i jego małżonki [...], karta informacyjna skarżącego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] października 2011 r. o przyznaniu synowej skarżącego zasiłków rodzinnych dla dzieci [...], zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] września 2012 r. stwierdzające, że w miesiącu sierpniu 2012 r. synowej skarżącego wypłacono zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w łącznej kwocie 524 zł [...]). Syn skarżącego jest właścicielem: - domu o powierzchni 200 m kw, - gospodarstwa rolnego składającego się z użytków rolnych o powierzchni 2,58 ha, przeliczeniowych 1,0905 ha, położonego w [...], z którego roczny dochód został oszacowany na kwotę 2.958,53 zł (zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. [...]), - gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 6,1053 ha, w tym przeliczeniowe 2,6333 ha, położonego w gminie [...], którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 5.998,70 zł oraz - lasu o powierzchni 1,6000 ha położonego w gminie [...]. Syn skarżącego i jego małżonka są również właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 1,2590 ha, w tym przeliczeniowe 0,8749 ha, położonego w gminie [...], którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 1.993 zł, a nadto syn skarżącego jest współwłaścicielem w ½ części gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 2,5402 ha, w tym przeliczeniowe 1,1535 ha, położonego w gminie [...], którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 1.313,85 zł (zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. [...], decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego i leśnego na rok 2012 [...]). Zdaniem skarżącego, gospodarstwo rolne, które prowadzą syn i synowa, nie przynosi pieniężnego dochodu, a uzyskiwane z niego plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Także las, którego syn jest właścicielem, zapewnia rodzinie drewno na opał, lecz nie przynosi dodatkowych dochodów. Syn skarżącego nie korzysta z dopłat unijnych (zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]). Skarżący podniósł, iż wskazany w zaświadczeniach Wójta Gminy [...] oraz Burmistrza Miasta i Gminy [...] roczny dochód z gospodarstwa rolnego nie stanowi "czystego dochodu", a jedynie dochód hipotetyczny, tj. możliwy do uzyskania wg urzędu w równowartości pieniężnej plonów; tymczasem liczna rodzina skarżącego w całości konsumuje uzyskane plony. Zarówno syn, jak i synowa skarżącego nie złożyli zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2011 (zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2012 r. [...]). Jednocześnie skarżący oświadczył, iż nie dysponuje żadnym majątkiem. Zamieszkuje na podstawie umowy dożywocia w domu o powierzchni 200 m kw stanowiącym własność jego syna. Synowa, jako jedyna w rodzinie, posiada rachunek bankowy, a to ze względu na wymogi gminnego ośrodka pomocy społecznej - do wypłaty przyznanych jej zasiłków na dzieci. Nikt w rodzinie nie posiada samochodu o wartości powyżej 3.000 euro. Na miesięczne wydatki rodziny składają się : opłata za energię elektryczną – ok. 450 zł, koszty zakupu butli gazowych - ok. 100 – 150 zł miesięcznie. Rodzina korzysta z wody czerpanej z własnej studni. Natomiast w sezonie zimowym zaopatruje się w węgiel (ok. 850 zł za 1 tonę). Skarżący zaakcentował również, że jego syn ma poważne problemy zdrowotne i nie jest w stanie ciężko pracować (dokumentacja medyczna [...]). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący i jego żona mają stały dochód miesięczny w postaci emerytur rolniczych po 930,26 zł netto. Ponadto małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i jego rodziną, który to jest właścicielem domu o powierzchni 200 m kw, kilku gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 10 ha oraz lasu o powierzchni 1,600 ha. Na powierzchni 7,10 ha syn skarżącego prowadzi produkcję rolną – m.in. uprawia owies, ziemniaki (wniosek syna skarżącego z dnia [...] września 2011 r. o oszacowanie szkód w uprawach na terenie gmin [...]). Pozostały majątek może więc wykorzystać w sposób przynoszący mu dochody, np. wydzierżawić lub obciążyć. Zaniechanie poszukiwania tego rodzaju możliwości należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia syna skarżącego stwierdzić należy, iż z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że cierpi on na pewne dolegliwości, ale leczy się i rehabilituje; w stosunku do niego nie zostało wydane orzeczenie o całkowitej bądź częściowej niepełnosprawności. Zarówno syn skarżącego, jak i jego małżonka są stosunkowo młodymi ludźmi i nie ma przeszkód do poszukiwania przez nich pracy zarobkowej. Na marginesie zaznaczyć należy, iż skarżący od kilku lat realizuje prawo dostępu do informacji publicznej, jasno i precyzyjnie formułując swoje żądania w tym zakresie i uzasadniając je poprzez wskazanie przepisów prawa, do których organ winien się zastosować. Wnosząc do Sądu liczne skargi w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, skarżący powinien liczyć się z kosztami postępowania sądowego i zabezpieczyć środki pieniężne na ich pokrycie. Fakt niezapewnienia sobie tych środków oraz subiektywne przekonanie skarżącego, że ich nie posiada, nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego uznać należy, iż skarżący nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.