II SAB/Wa 383/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do rozpoznania wniosku Fundacji [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na rzecz strony skarżącej Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2025 r. Fundacja [...] z siedzibą w [...] wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że we wniosku z dnia [...] marca 2025 r. zwróciła się do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. liczby oraz rozstrzygnięć spraw z wniosku o przedłużenie stosowania tymczasowego aresztowania przez sędziego P.G. w roku 2024, 2. liczby oraz rozstrzygnięć spraw z zażaleń na postanowienia kończące postępowanie w sprawach wskazanych w pkt 1. W odpowiedzi organ w dniu 27 marca 2025 r. przesłał do skarżącej wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez wykazanie umocowania do reprezentacji skarżącej w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie nie wskazano jednocześnie, że organ ma zamiar wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Następnie pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. organ zawiadomił skarżącą, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] marca 2025 r. został pozostawiony przez organ bez rozpoznania. Do dnia wniesienia skargi skarżąca nie otrzymała od organu żadnej innej korespondencji w przedmiocie wniosku z dnia [...] marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca podniosła, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływana dalej jako u.d.i.p.) nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.). Skarżąca podkreśliła, że w postępowaniu z wniosku o udostępnienie informacji publicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie organ nie wskazywał jednak, aby miał zamiar wydania jakiejkolwiek decyzji. Z tego powodu, w ocenie skarżącej, wystosowane przez organ wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie znajdowało oparcia w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, która nie przewiduje również możliwości pozostawienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że wprawdzie art. 2 u.d.i.p. dopuszcza możliwość wystąpienia z wnioskiem o udzielnie informacji publicznej każdemu, bez wykazania interesu prawnego lub faktycznego i w tym sensie nie jest istotne, kto tej informacji żąda, jednak nie oznacza to, że jeżeli z takim wnioskiem występuje osoba prawna, to nie należy badać, czy osoba/osoby w jej imieniu występujące są upoważnione do jej reprezentowania. Organ podkreślił, że czym innym jest nieograniczone prawo podmiotowe do informacji, a czym innym prawo do występowania w czyimś imieniu na zasadzie reprezentacji osoby prawnej. Również w odformalizowanej procedurze, jaką jest dostęp do informacji publicznej, powinna obowiązywać zasada tożsamości podmiotowej wnioskodawcy. Prawo do występowania z wnioskami o informacje publiczne przez każdego nie utożsamia się z prawem do wnioskowania w imieniu osoby fizycznej/prawnej bez jej wiedzy i zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Powyższa okoliczność nie była sporna w niniejszej sprawie. Przechodząc do oceny, czy wnioskowane przez skarżącego we wniosku z dnia 17 marca 2025 r. informacje stanowią informację publiczną, należy wyjaśnić, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. W art. 6 ust. 1 pkt 4 tiret trzecie u.d.i.p. wskazano, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych w tym treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych oraz o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania - art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) i e) u.d.i.p. We wniosku z dnia [...] marca 2025 r. skarżąca zwróciła się do organu o udostępnienie informacji o liczbie oraz treści określonych orzeczeń wydanych przez sąd powszechny. Te informacje stanowiły zatem informację publiczną, zaś Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie był zobowiązany do ich udostępnienia w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, co również nie jest sporne między stronami. Spór w tej sprawie sprowadza się natomiast do tego, czy uprawnione było wzywanie przez organ skarżącą fundację do wykazania sposobu jej reprezentacji, w celu ustalenia, czy osoba, która podpisała się pod wnioskiem jest uprawniona do działania w imieniu Fundacji [...]. Sąd uznaje, że w tym zakresie działanie organu było nieprawidłowe, bowiem nie znajdowało podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt III OSK 1509/21), w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej nie mają zastosowania wprost przepisy k.p.a. Do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego u.d.i.p. odsyła w art. 16 w odniesieniu tylko do decyzji administracyjnych. Jednocześnie jednak ustawa nie reguluje w sposób szczegółowy wszystkich elementów postępowania związanego z wnioskami o udostępnienie informacji publicznej. Nie ma bowiem wątpliwości, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wszczyna postępowanie, w ramach którego mogą być podejmowane różnorakie czynności. Z założenia ma to jednak być postępowanie odformalizowane i szybkie, co wynika z celu ustawy oraz z jej art. 10 ust. 2, stanowiącego, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r. sygn. I OSK 1013/12). Ustawodawca nie przewidział żadnych szczególnych wymagań ani co do wniosku, ani co do osoby wnioskodawcy, określił natomiast stosunkowo krótkie terminy dla podmiotu zobowiązanego. Jedynie w sytuacji, w której ma dojść do podjęcia przez organ decyzji administracyjnej (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), konieczne będzie ustalenie przez organ tożsamości strony postępowania oraz kwestii z tym związanych tj. prawidłowa reprezentacja strony. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego Wówczas k.p.a. ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także w koniecznym zakresie do usuwania braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W konsekwencji jedynie ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej (bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) uzasadnia wezwanie wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych wniosku, jeżeli pierwotny wniosek nie spełniał wymagań formalnych podania, o jakich stanowi ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie, po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 1342/19). Podanie wniesione przez osobę prawną, powinno być wówczas podpisane przez jej ustawowych lub statutowych przedstawicieli - osoby uprawnione do jej reprezentacji. W sytuacji, gdy organ nie dysponuje upoważnieniem udzielonym wnoszącemu pismo w imieniu osoby prawnej, bądź dokumentem z którego wynika sposób jej reprezentacji - zachodzi wadliwość formalna. Dlatego takiemu pismu nie może zostać nadany dalszy bieg bez uprzedniego przeprowadzenia procedury uzupełnienia braków formalnych, przewidzianej w art. 64 k.p.a. Powyższy tryb nie mógł jednak mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem organ na żadnym etapie postępowania nie wskazywał, że w jego ocenie w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji administracyjnej, które z kolei wywołują skutek w postaci konieczności zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie ustalenia, czy wniosek został podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentacji wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę, że w świetle orzecznictwa wniosek o udostępnienie informacji publicznej może zostać przesłany np. za pośrednictwem poczty elektronicznej i nie zostać opatrzony jakimkolwiek podpisem – co wynika z wyżej powołanej zasady odformalizowania postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej, to niezasadne byłoby podejmowanie przez organ czynności w celu ustalenia zasad reprezentacji podmiotu wnioskującego, jeśli wniosek nie musi zostać opatrzony jakimkolwiek podpisem wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie ustalenie tożsamości podmiotu wnioskującego nie wywoływało trudności, bowiem w nagłówku wniosku z dnia [...] marca 2025 r. – przesłanego pocztą elektroniczną wyraźnie jako podmiot wnioskujący wskazana została Fundacja [...]. Jeżeli zatem organ nie zmierzał do wydania administracyjnej w tej sprawie, a z akt administracyjnych i wyjaśnień organu nie wynika, by tego rodzaju decyzja miała być w sprawie wydana, to powinien rozpoznać wniosek Fundacji [...] z dnia [...] marca 2025 r. w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, czego jednak do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie bezspornie nie uczynił. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). W przypadkach przewidzianych w ustawie organ może również poinformować wnioskodawcę o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić o wysokości opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 17 marca 2025 r. Termin na rozpatrzenie wniosku, określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., upłynął zatem w dniu 31 marca 2025 r. Organ udzielił wprawdzie odpowiedzi na wniosek w piśmie z dnia 27 marca 2025 r., wzywając skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie w piśmie z dnia 10 kwietnia 2025 r. poinformował stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Te działania organu – z przyczyn wyżej wskazanych – nie mogą zostać uznane za prawidłową realizację obowiązków wynikających z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, że organ pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej. W związku z powyższym Sąd w pkt 1 sentencji zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2025 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy. Zgodnie z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, organ nie udzielił w ustawowym terminie odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 17 marca 2025 r., w formie przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak w tym terminie podjął czynności zmierzające do ustalenia zasad reprezentacji wnioskodawcy. Powyższe zdaniem Sądu świadczy o tym, że bezczynność organu nie była skutkiem zlekceważenia prawa skarżącej do uzyskania żądanej informacji publicznej, lecz wynikała z błędnej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie dotyczącym wymogów formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W związku z powyższym Sąd przyjął, że bezczynności organu w tej sprawie nie można przypisać rażącego charakteru w wyżej przedstawionym rozumieniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 sentencji wyroku, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. O kosztach w punkcie 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Koszty te stanowi uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 100 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.