II SAB/Wa 394/18

WyrokWSA w Warszawie2018-10-10

Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Maria Werpachowska, Iwona Maciejuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i wyłączenie stosowania art. 15c oraz art. 22a tej ustawy, i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ organ nie zakończył sprawy w prawnie ustalonych terminach, a czynności wyjaśniające były opieszałe i nieskuteczne. Przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co wynika z nadmiernego opóźnienia w gromadzeniu materiału dowodowego i wydaniu rozstrzygnięcia, mimo braku przeszkód do szybszego działania. Sąd oddalił żądanie przyznania sumy pieniężnej, uznając je za fakultatywne i nieuzasadnione w okolicznościach sprawy.
Stan faktyczny
M. P. złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie szczególnych przepisów ustawy emerytalnej. Postępowanie trwało ponad rok, a organ wielokrotnie informował o konieczności zebrania dodatkowych dokumentów z różnych instytucji (ZER, IPN, KGP), wyznaczając kolejne terminy załatwienia sprawy. Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, domagając się stwierdzenia przewlekłości, rażącego naruszenia prawa, wydania decyzji w terminie 30 dni, przyznania zadośćuczynienia oraz zwrotu kosztów. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, argumentując potrzebę wszechstronnego zbadania sprawy. Ostatecznie, po wydaniu decyzji przez Ministra, Sąd stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, ale oddalił żądanie przyznania sumy pieniężnej.
Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. 2. Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. Oddalono skargę w pozostałym zakresie (w tym żądanie przyznania sumy pieniężnej). 4. Zasądzono od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. P. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. P. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. M. P. wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.) i wyłączenie stosowania art. 15c oraz art. 22a ustawy w stosunku do wnioskodawcy. Do wniosku załączył plik dokumentów. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. organ wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone przez Dyrektora ZER MSW prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie. Organ zwrócił się też o wskazanie, jakie okresy pracy i służby i w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia. Wniósł także o nadesłanie odpisu decyzji i informacji dotyczących zmian w zakresie pozostawania decyzji w obrocie prawnym. Pismem z tego samego dnia, tj. [...] lipca 2017 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawcy, powołując się na art. 36 k.p.a., że sprawa nie będzie załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., co wynika z konieczności wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, a to z kolei wymaga szeregu czynności wyjaśniających. Organ poinformował, że wystąpi do Dyrektora ZER. Wskazał, że w przypadku potwierdzenia wymaganych informacji przez Dyrektora ZER konieczne będzie wystąpienie do IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby wnioskodawcy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ wskazał też, że niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w której wnioskodawca pełnił służbę lub jej następcy prawnego o weryfikację okresów służby pod kątem przedstawionego wyżej wymogu ustawowego dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. Organ wskazał, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu powyższych dowodów i nastąpić powinno do [...] lutego 2018 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Zakład Emerytalno-Rentowy udzielił odpowiedzi na pismo z dnia [...] lipca 2017 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ wystąpił do Prezesa IPN- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o spowodowanie przekazania informacji o przebiegu służby byłego funkcjonariusza do dnia 31 lipca 1990 r. (w szczególności: okresy, nazwy formacji, jednostki organizacyjne, komórki organizacyjne, zajmowane stanowiska, pełnione funkcje). Organ zwrócił się też o przekazanie kopii dokumentów dotyczących przebiegu służby byłego funkcjonariusza w okresie od dnia 12 września 1989 r., które pozwolą ocenić spełnienie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ wskazał, że z uwagi na bieg terminów procesowych prosi o potraktowanie sprawy jako pilnej. Pismem z tego samego dnia, tj. [...] grudnia 2017 r. organ wystąpił do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy, które pozwolą ocenić spełnienie przez niego przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczących stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur (...), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych oraz podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego, a także ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby. Jednocześnie organ zwrócił się do KGP o przedstawienie stanowiska, czy w ocenie Komendanta strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ wniósł o potraktowanie sprawy jako pilnej. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie. Organ pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. stwierdził, że ponaglenie nie znajduje uzasadnienia. Wskazał na dotychczas podjęte czynności. Podniósł, że do dnia [...] stycznia 2018 r. nie wpłynęła jeszcze odpowiedź od podmiotów, do których w tej sprawie wystąpił organ. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. IPN przesłał odpowiedź na pismo organu z dnia [...] grudnia 2017 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, powołując się na art. 36 k.p.a., poinformował pełnomocnika wnioskodawcy, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie. Wskazał, że dotychczas nie wpłynęła odpowiedź od organu Policji. Podał, że wystąpił z monitem do Policji o udzielenie żądanych informacji i potraktowanie sprawy jako pilnej. Organ poinformował, że rozpoznanie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] października 2018 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister w nawiązaniu do pisma z [...] grudnia 2017 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji z prośbą o udzielenie informacji dotyczących wnioskodawcy i potraktowanie sprawy jako pilnej z uwagi na bieg terminów procesowych. Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. udzielił odpowiedzi na pismo Ministra z dnia [...] grudnia 2017 r. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Minister poinformował pełnomocnika skarżącego, że została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Powołując się na art. 10 i art. 81 k.p.a. organ poinformował o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, po zgłoszeniu w terminie 7 dni chęci skorzystania z tych uprawnień. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. M. P., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. Wniósł o stwierdzenie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwrócił się o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni; przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych 00/100) oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącego przedstawiając działania organu wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, wskutek czego upłynęły terminy załatwienia sprawy przewidziane w art. 35 §1-3 k.p.a. Podał, że pomimo przedłożenia przez skarżącego wszelkich dokumentów poświadczających spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 8a ustawy emerytalnej, organ administracji do dnia dzisiejszego nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Działania organu administracji są pozorne, nie wnoszą nic nowego do sprawy i niepotrzebnie przedłużają toczące się postępowanie. Organ stosując się co prawda do przepisu art. 36 §1 k.p.a. zawiadamia skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznacza kolejne, bardzo odlegle terminy załatwienia sprawy. W ocenie pełnomocnika brak jest podstaw faktycznych jak i prawnych do takiego działania. Pełnomocnik zaznaczył, że organ kwestionuje dokumenty załączone do wniosku uznając, iż są one nieadekwatne do wymagań sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Podał, że skarżący dołączył komplet dokumentów, które są kopią dokumentów otrzymanych od organów administracji tj. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Nardowi Polskiemu jak i Komendanta Głównego Policji. Minister przed otrzymaniem dokumentów z IPN i informacji od Komendanta Głównego Policji mógł zapoznać się z dokumentami otrzymanymi wraz z wnioskiem, co skróciło by czas analizowania akt otrzymanych z IPN. Przedmiotowe okoliczności organ administracji powinien ustalić w oparciu o pełną i obszerną dokumentację dostarczoną przez skarżącego. Pełnomocnik wskazał, że z uwagi na rażącą przewlekłość postępowania, skarżącemu należy się słuszne zadośćuczynienie określone w przepisie art. 149 § 2 P.p.s.a. Podkreślił, że skarżący oczekuje już 10 miesięcy na rozstrzygnięcie jego wniosku. Podał, że z tego tytułu, pomimo spełnienia przesłanek ustawowych, skarżący od [...] października 2017 r. otrzymuje świadczenie w obniżonej wysokości. Brak rozstrzygnięcia jego wniosku złożonego w trybie art. 8a ustawy emerytalnej skutkuje brakiem pewności co do praw skarżącego, co w sposób oczywisty nie powinno mieć miejsca. Pełnomocnik podał, że wysokość zadośćuczynienia wskazana w petitum niniejszej skargi stanowi kwotę 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc 00/100) pomnożoną przez liczbę miesięcy bezprawnego przewlekania postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że Minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r, o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.) musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało, czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a, art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13 b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Pełnomocnik podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Konstrukcja przepisów ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15c, 22 czy art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). W odpowiedzi na żądanie skarżącego w sprawie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa pełnomocnik podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło rażące naruszenie prawa, gdyż organ musi podjąć szereg czynności, aby merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Pełnomocnik powołał się m.in. na poglądy zaprezentowane w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 lutego 2017 r. II SAB/Go 164/16, Lex nr 2220020; wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 stycznia 2017 r. II SAB/Go 159/16, LEX nr 2200989). Pełnomocnik wskazał, że organ kwestionuje żądanie zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 10.000 złotych, tak co do zasady, jak i wysokości. Argumentacja, że skarżący spełnia przesłanki ustawowe z art. 8a ustawy i z tego powodu należy mu się zadośćuczynienie, które stanowi kwotę 1.000 zł pomnożoną przez liczbę miesięcy bezprawnego przewlekania postępowania, stanowi tylko twierdzenie strony skarżącej, gdyż o ewentualnym spełnianiu przesłanek ustawowych rozstrzyga minister właściwy do spraw wewnętrznych, a nie strona. Pełnomocnik wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ nie unika celowo rozstrzygnięcia, ale dokonuje zgodnie z nałożonymi na niego obowiązkami ustawowymi zebrania materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji, a zebranie całego materiału dowodowego dotyczy znacznej ilości spraw w których zostały wniesione wnioski. W piśmie z dnia [...] października 2018 r. pełnomocnik organu, w odpowiedzi na wezwanie Sądu poinformował, że decyzja w sprawie niniejszej została wydana. Do pisma załączył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu wniosku M. P. z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest dopuszczalna. Skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do organu z ponagleniem. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy formalnie organowi nie można postawić zarzutu niepodejmowania czynności w sprawie, jednakże nieefektywne wykonywanie tych czynności prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J.P.Tarno "Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11). W sprawie niniejszej, nie ulega wątpliwości, że termin określony w przepisie art. 35 k.p.a., a także kolejny termin wyznaczony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, tj. do dnia [...] lutego 2018 r. nie został dotrzymany. Jest bezsporne, że postępowanie z wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.) i wyłączenie stosowania art. 15c ustawy w stosunku do wnioskodawcy, nie zostało przez organ zakończone w tym czasie w wymaganej przez przepisy prawa formie. W ocenie Sądu postępowanie to prowadzone było przez organ przewlekle. Ustawodawca wymaga, aby załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nastąpiło nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ sprawy nie załatwił w tym terminie. Czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego organ podjął po około dwóch tygodniach od wpływu wniosku ([...] lipca 2017 r.). Organ zawiadomił wprawdzie jednocześnie stronę o tym, że sprawy w terminie nie rozpozna, wskazał przyczyny i wyznaczył nowy termin do [...] lutego 2018 r. (a zatem 7 miesięcy od wszczęcia postępowania), jednakże powyższe nie czyni bezzasadnym zarzutu opieszałości w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy nie wynika usprawiedliwienie braku działania organu w okresie od [...] sierpnia 2017 r., gdy odpowiedzi udzielił ZER do [...] grudnia 2017 r., a zatem przez prawie 4 miesiące, kiedy to dopiero organ wystąpił do IPN i KGP o udzielenie informacji niezbędnych do rozpatrzenia sprawy. Z akt sprawy wynika, że odpowiedź z IPN udzielona została pismem z dnia [...] lutego 2018 r., zaś Komendant Główny Policji odpowiedzi udzielił przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. Materiał dowodowy został zgromadzony zatem w kwietniu 2018 r. Organ zawiadomił zaś stronę o jego zgromadzeniu i możliwości zapoznania się z nim dopiero pismem z dnia [...] maja 2018 r. Nie wydał jednakże niezwłocznie decyzji. Decyzja rozstrzygająca sprawę z wniosku skarżącego wydana została dopiero w dniu [...] października 2018 r., a zatem po ponad 5 miesiącach od zgromadzenia materiału niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że organ prowadził postępowanie z wniosku M. P. z dnia [...] lipca 2017 r. w sposób przewlekły. Z akt sprawy nie wynika przy tym żadna przyczyna, którą można byłoby usprawiedliwić brak działania organu w postaci podjęcia rozstrzygnięcia, gdy było to już możliwe. Okoliczność potrzeby gromadzenia materiału dowodowego w innych sprawach także nie stała na przeszkodzie rozstrzygnięciu sprawy z wniosku skarżącego. Ustalenia Sądu, co do przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania nie zmienia spełnienie obowiązku zawiadamiania strony o przyczynie zwłoki i wyznaczanie nowego terminu załatwienia sprawy. Wobec wydania przez organ decyzji administracyjnej Sąd nie ma podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, o co wnosił pełnomocnik. Z tego względu Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku M. P. z dnia [...] lipca 2017 r., które to przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. Procedura rozpoczęcia gromadzenia materiału dowodowego od innych organów (IPN i KGP) nastąpiła niezwykle późno, albowiem dopiero po prawie 4 miesiącach od uzyskania informacji z ZER, zaś decyzja wydana została dopiero po ponad 5 miesiącach od zgromadzenia materiału niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji braku przeszkód do niezwłocznego rozpatrzenia sprawy. W sprawie tej organ naruszył w sposób rażący przepis art. 35 § 1 i 3, jak również przepis art. 8 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. Obowiązek działania w sprawie wnikliwie i szybko (art. 12 k.p.a.) oznacza konieczność poszanowania praw strony do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, czego w tej sprawie organ nie dopełnił. Z akt sprawy nie wynika, aby opieszałość w gromadzeniu materiału dowodowego i samym podjęciu rozstrzygnięcia była usprawiedliwiona. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do wywodów skargi, wskazania wymaga, że załączenie przez skarżącego do wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. określonych dokumentów nie zwalniało organu z obowiązku podjęcia wymaganych prawem czynności w postaci zwrócenia się do poszczególnych podmiotów o nadesłanie niezbędnych dokumentów. Współdziałanie wnioskodawcy w postępowaniu administracyjnym polegające na załączeniu do wniosku określonych dokumentów nie oznacza, że organ może oprzeć się na nich wydając rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności organ rozpatrujący sprawę winien dokumenty w sprawie pozyskać z urzędu. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. Kwota ta ma znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że jej przyznanie ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, ze rozstrzygnięcie w przedmiocie m.in. przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Ustawodawca nie powiązał stwierdzenia rażącego naruszenia prawa z obowiązkiem przyznania od organu sumy pieniężnej. Stąd też argumentacja skargi łącząca wniosek o przyznanie sumy pieniężnej z "rażącą przewlekłością" nie przemawia za uwzględnieniem tego żądania skargi. Pełnomocnik wskazał przy tym, że skarżący od [...] października 2017 r. otrzymuje świadczenie w obniżonej wysokości. Powyższe także nie uzasadnia przyznania sumy pieniężnej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie była kwestia prawidłowości stosowania przepisów prawa materialnego. Nie ma natomiast podstaw, aby w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. przyznać skarżącemu po tysiąc złotych za każdy miesiąc, w którym skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w obniżonej wysokości, jak chciałby tego pełnomocnik skarżącego. Z tych względów Sąd nie uwzględnił żądania skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł, jak w punkcie 4 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło