II SAB/Wa 402/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.Z, G.D., B.N., i F.P. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie wydania zarządzenia o ogłoszeniu innego terminu wyborów do Zarządu Osiedla nr [...] p o s t a n a w i a - odrzucić skargę - W piśmie z dnia 6 kwietnia 2012 r., zatytułowanym "Zażalenie", Z.Z., G.D., B.N. i F.P. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Wojewody [...], o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy mieszkańcami Osiedla nr [...] w [...] a Radą Miasta w [...]. Podnieśli, że Rada Miasta, część radnych, a także Komisja Rewizyjna naruszyli przepisy prawa miejscowego zamieszczone w uchwale Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] wrzesnia 2004 r. zmieniającej uchwałę nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. oraz w załączniku do tej uchwały – Statucie Osiedla. Wyjaśnili, że wskutek powyższego naruszenia doszło do nielegalnego przeprowadzenia wyborów do Zarządu Osiedla nr [...]. Wybory te zostały bowiem przeprowadzone niezgodnie z pierwotnie ogłoszonym miejscem i godziną wyborów. Pismo wpłynęło do Wojewody [...] w dniu 11 kwietnia 2012 r. (k. 3 akt sprawy) i następnie, w dniu 11 maja 2012 r., zostało przekazane przez ten organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Wa 913/12. W wykonaniu dwóch kolejnych wezwań Sądu : z dnia 21 maja 2012 r. oraz z dnia 4 wrzesnia 2012 r. skarżący sprecyzowali skargę oznaczając jej przedmiot jako bezczynność Rady Miejskiej w [...] w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały Ogólnego Zebrania Mieszkańców z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie wyboru Zarządu Osiedla nr [...], a także jako bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie wydania zarządzenia o ogłoszeniu innego terminu wyborów do Zarządu Osiedla nr [...]. Nadto w pismach precyzujących skargę z dnia 13 wrzesnia 2012 r. skarżący oświadczyli, że dopełnili wymogów formalnych skargi na działalność (bezczynność) organów samorządu gminnego i wniesienie skargi poprzedzili stosownym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wskazali, że wezwanie to zamieścili w dwóch pismach z dnia 24 lutego 2012 r. skierowanych odpowiednio do Burmistrza Miasta [...] oraz do Przewodniczącej Rady Miejskiej w [...]. Z uwagi na treść opisanych pism precyzujących skargę, sprawa ze skargi na bezczynność Rady Miejskiej w [...] została zarejestrowana w repertorium II SAB/Wa pod numerem 401/12, po uprzednim zakreśleniu sprawy w repertorium II SA/Wa 913/12. Natomiast skarga na bezczynność Burmistrza Miasta [...] została wyłączona do odrębnego postępowania – sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 402/12. W odpowiedzi na skargę (piśmie z dnia 29 października 2012 r.), Burmistrz Miasta [...] wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia zarzutu niedopuszczalności – o jej oddalenie. Uzasadniając tak zajęte stanowisko procesowe, organ podniósł, że przedmiot zaskarżenia nie mieści się ani w określonej przepisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicji sądów administracyjnych, ani w objętej treścią art. 101a ustawy o samorządzie gminnym kategorii bezczynności, która może stać się przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. ) przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwał podjętych przez organy gminy. Jak stanowi bowiem art. 101 ust. 1 tej ustawy, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Jednocześnie ustawodawca nie ograniczył ochrony sądowoadministracyjnej tylko do uchwał lub zarządzeń, czemu dał wyraz w treści art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiąc, iż przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Oznacza to zatem, że podmiot domagający się ochrony sądowoadministracyjnej może wnieść skargę również na bezczynność organu samorządu gminnego (w niniejszej sprawie Burmistrza Miasta [...]) w przedmiocie przewidzianych prawem obowiązków i to zarówno przewidzianych prawem powszechnie obowiązującym (art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), jak też prawem miejscowym – prawem powszechnie obowiązującym na obszarze działania organów samorządu terytorialnego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – w tym obowiązków przewidzianych statutem gminy, czy też statutem jednostki pomocniczej gminy), przy czym także i w tym przypadku musi być spełniony warunek formalny określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym – strona ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia, a dopiero po bezskutecznym wezwaniu może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Trzeba przy tym podkreślić, że złożenie przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa ma jeszcze inne doniosłe dla strony znaczenie prawne, jego złożenie bowiem jest nie tylko warunkiem dopuszczalności skargi samym w sobie, ale otwiera również bieg terminu do wniesienia skargi, o której mowa w art. 101 (art. 101a) ustawy o samorządzie gminnym. Na wskazaną doniosłość prawną zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (ONSAiWSA 2007/3/60, ZNSA 2007/2/83, LEX nr 260435). I tak, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że – po pierwsze - przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) - po drugie zaś - że skarga na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 K.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. Tym samym oznacza to, że sąd administracyjny w pierwszej kolejności obowiązany jest każdorazowo ustalić, czy strona złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli tak, to czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu do jej wniesienia. Natomiast w tym ostatnim przypadku sąd ma nadto obowiązek ustalić, czy skarżący wniósł skargę w terminie 30 dni od dnia udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w sytuacji gdy odpowiedzi na wezwanie udzielono przed upływem 60 dni od dnia jego złożenia albo, jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi w tym terminie, czy skarżący wniósł skargę w terminie 60 dni od dnia złożenia wezwania. Ustalenia takiego, co oczywiste, należy dokonać w oparciu o akta administracyjne przekazane sądowi przez organ. Z przekazanych przez Radę Miejską w [...], przy sprawie II SAB/Wa 401/12, akt wynika, że skarżący, działając jako Zarząd Osiedla nr [...] wezwanie Burmistrza Miasta [...] do usunięcia naruszenia prawa zamieścili w piśmie z dnia 23 lutego 2012 r. skierowanym imiennie do Burmistrza. Z treści tego pisma wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że skarżący wystąpili w nim o ponowne ogłoszenie nowego terminu wyborów. Ustalenie to jest również zgodne z oświadczeniami samych skarżących (v. pisma procesowe z dnia 13 wrzesnia 2012 r.) Pismo to wpłynęło do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu 27 lutego 2012 r. Z kolei odpowiedź Burmistrza na wskazane wezwanie skarżący otrzymali w piśmie z dnia 28 lutego 2012 r. doręczonym im w dniu 1 marca 2012 r. To zatem od dnia 1 marca 2012 r. rozpoczął swój bieg 30 - dniowy termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W rezultacie koniec tego terminu, zgodnie z przepisem art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., przypadał na dzień 2 kwietnia 2012 r. Natomiast z akt sądowych wynika, że skarżący skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli nie wcześniej niż 6 kwietnia 2012 r., z tą uwagą, że skargę tę wnieśli nie za pośrednictwem Burmistrza Miasta [...], czyli organu, którego bezczynność zaskarżono (art. 54 § 1 P.p.s.a.), lecz za pośrednictwem organu niebędącego stroną w sprawie – Wojewody [...]. Z tego powodu nie można przyjąć daty 6 kwietnia 2012 r. (daty sporządzenia skargi), czy też daty 11 kwietnia 2012 r. (daty wpływu skargi do Wojewody [...]) za dzień jej wniesienia. Za datę taką należy przyjąć dzień 11 maja 2012 r., czyli dzień przekazania Sądowi skargi przez Wojewodę [...] (k. 33 akt sprawy). Jednak data ta przypada już po 2 kwietnia 2012 r., a w konsekwencji oznacza to, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Data ta nie mieści się również w 60 – dniowym terminie liczonym od dnia złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ryzyko związane z przekazaniem skargi po terminie przez organ niewłaściwy w sprawie (organ niebędący adresatem zarzutów skargi) każdorazowo obciąża tego skarżącego, który nie zachowuje prawidłowego trybu wniesienia skargi mimo, iż w treści skargi, w sposób nie budzący wątpliwości, jej zarzuty formułuje wobec innego organu niż organ, do którego skargę kieruje. Skoro zatem w niniejszej sprawie skarżący adresatem zarzutów skargi uczynili organy Miasta [...] (organy samorządu gminnego), a skargę wnieśli do Wojewody [...] (organu administracji rządowej w województwie i organu nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego), to tym samym ryzyko przekazania skargi po terminie do jej wniesienia ponosili właśnie skarżący. Sama zaś okoliczność, że skarżący wcześniej prowadzili korespondencję z Wojewodą w przedmiocie skargi złożonej na organy samorządu w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. (v. k. 22-26 akt sprawy) nie czyni prawidłowym wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Wojewody i nie może odnieść postulowanego przez skarżących skutku. W tym stanie rzeczy na mocy art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 101 i art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należało postanowić jak w sentencji.