II SAB/Wa 411/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 r. sprawy ze skargi R. Z. na przewlekłość Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] września 2013 r. 1. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 2000 zł (dwa tysiące złotych), 3. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASDNIENIE R. Z. w skardze z dnia 9 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych bezczynność i przewlekłe prowadzenie jego sprawy o ochronę danych osobowych. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż w dniu 7 września 2013 r. skierował do GIODO drogą elektroniczną skargę na Przedsiębiorstwo P. Polska S.A. w W., zarzucając mu jako administratorowi danych osobowych bezprawne przetwarzanie danych osobowych skarżącego. Do skargi załączono także materiał dowodowy. Skarga wpłynęła do GIODO w dniu 9 września 2013 r. W związku z brakiem ze strony organu jakichkolwiek działań w dniu13 listopada 2013 r. R. Z. skierował wezwanie w trybie art. 37 §1 Kpa do usunięcia naruszeń prawa (od wpływu skargi minęło wówczas 65 dni). Dopiero po tym wezwaniu i upływie 78 dni od wpływu skargi to jest w dniu 26 listopada 2013 r. organ podjął pierwszą czynność w sprawie i poinformował P. Polska S.A. o skardze i zażądał wyjaśnień. Wyjaśnienia Spółki wpłynęły do GIODO w dniu 16 grudnia 2013 r. i pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. organ wezwał Spółkę do udzielenia dodatkowych wyjaśnień w terminie 7 dni. Dopiero w dniu 27 grudnia 2013 r. R. Z. otrzymał z GIODO pierwszą informację w sprawie (od wpływu skargi minęło 109 dni) i wnioskiem z dnia 29 grudnia 2013 r. zwrócił się do organu o przesłanie kopii pism z akt przedmiotowej sprawy. P. Polska S.A. odpowiedział na wezwaniu organu z dnia 18 grudnia 2013 r. pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. Wraz pismem z dnia 9 stycznia 2014 r.(które skarżący otrzymałem w dniu 14 stycznia 2014 r.) GIODO doręczył R. Z. wnioskowane kopie z akt, a pismem z dnia 31stycznia 2014 r. (doręczone w dniu 5 lutego 2014 r.) skarżący został poinformowany o zamknięciu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się do zawartości akt w terminie 7 dni (od dnia wywiedzenia skargi minęło 144 dni). Od dnia 5 lutego 2014 r. do dnia sporządzenia przedmiotowej skargi (9 maj 2014 r.) GIODO pozostaje w bezczynności. W dalszej części uzasadnienia skargi R. Z. wskazał na naruszenie przez GIODO zasad określonych w art. 36 § 1 i 2 Kpa. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odniósł się do meritum skargi R. Z. z dnia 7 września 2013 r. na przetwarzanie danych osobowych i wskazał, iż organ jest zobowiązany, zgodnie z treścią art. 77 Kpa, do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, nadto zobowiązany jest do wykorzystywania instrumentów prawnych określonych w art. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, co tłumaczy długotrwałość postępowania. Wskazał, iż w dniu [...] maja 2014 r. organ wydał decyzję w niniejszej sprawie, zaś skarga na bezczynność organu wpłynęła do niego dopiero w dniu 15 maja 2014 r., zatem organ nie był w niniejszej sprawie bezczynny, co wynika z porównania obu powyższych dat. R. Z. w piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2014 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dowodził między innymi, iż jego skarga wpłynęła do GIODO w dniu 9 września 2013 r. a pierwszą czynność podjęto dopiero w dniu 26 listopada 2013 r., po wezwaniu w trybie art. 37 § 1 Kpa (po 78 dniach). Wskazał także, iż decyzję GIODO w swojej sprawie otrzymał w dniu 15 maja 2014 r. Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nie otrzymał od GIODO żadnych pism tłumaczących zwłokę w rozpatrywaniu jego sprawy. Uczestnik postępowania – P. Polska S.A. nie zajął w niniejszej sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Rozwinięcie zasad orzekanie w tego typu sprawach stanowią postanowienia przepisu art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Badana zgodnie z powyższymi przepisami skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż jakkolwiek skarżący myli pojęcia przewlekłość i bezczynność i w swoich pismach (skarga z dnia 9 maja 2014 r. i pismo procesowe z dnia 30 czerwca 2014 r.) nie potrafi rozróżnić tych pojęć, to jednakże wychodząc z zasady określenia pism na podstawie ich treści merytorycznej i sposobu sformułowania zarzutów (nie zaś po tytule danego pisma) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powyższą skargę R. Z. z dnia [...] maja 2014 r. traktuje jako skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w sprawie ochrony danych osobowych R. Z. Za takim zakwalifikowaniem przedmiotowej skargi przemawia przede wszystkim eksponowanie w niej późnego i nieterminowego działania organu, niepotrzebnych i niczym nieuzasadnionych zwłok w postępowaniu, co wskazuje na zarzut przewlekłości działania organu w rozpatrywaniu sprawy skarżącego. Polska procedura administracyjna wskazuje na obowiązki organu w zakresie terminowego i sprawnego prowadzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 12 § 1 i § 2 Kpa i wyrażoną tym przepisem zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie. W myśl art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Z kolei artykuł 36 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Z kolei strona postępowania administracyjnego może, zgodnie z przepisem art. 37 § 1 Kpa wnosić zażalenie na przewlekłość załatwiania sprawy – tu ponieważ GIODO jest organem centralnym – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego. W szczególności skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 Kpa, co potwierdza jego pismo z dnia 13 listopada 2013 r. – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skoro zostały spełnione przesłanki do wywiedzenia skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego organu, zważyć należało czy skarga ta jest zasadna, czyli – czy organ rozpatrując niniejszą sprawę działał przewlekle. Na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Jak wynika z materiału sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych po wpłynięciu do niego w dniu 9 września 2013 r. skargi R. Z. w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych przez Przedsiębiorstwo P. Polska S.A, dopiero po ponad dwóch miesiącach, bo dopiero w dniu 26 listopada 2013 r. dokonał pierwszych czynności w sprawie to jest wezwał wskazane w skardze Przedsiębiorstwo do złożenia wyjaśnień. Zatem już chociażby tak długa reakcja organu wskazuje, że organ prowadził sprawę w sposób przewlekły. O kolejnym naruszeniu podstawowej zasady szybkości postępowania świadczy fakt, że po zamknięciu postępowania dowodowego, co nastąpiło w dniu 31 stycznia 2014 r. i o czym strony postępowania zostały powiadomione, organ zwlekał z wydaniem decyzji aż do dnia [...] maja 2014 r. – to jest blisko 3 miesiące mimo, iż w okresie tym żadna ze stron nie wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego. W materiale sprawy brak jest usprawiedliwienia w braku działania organu w powyższych okresach to jest od dnia wpływu do organu skargi w przedmiocie przetwarzania danych osobowych (9 września 2013 r.) do dnia dokonania pierwszej czynności (26 listopada 2013 r.) oraz od dnia tzw. zamknięcia materiału dowodowego (31 stycznia 2014 r.) do dnia wydania decyzji ([...] maja 2014 r.). Także w odpowiedzi na skargę nie wskazano przekonywujących przyczyn opieszałego prowadzenia postępowania administracyjnego. Nadto podczas całego postępowania organ nie udzielił skarżącemu informacji w trybie art. 36 Kpa o nowym terminie załatwienia sprawy, skoro sprawy nie załatwił w terminie przewidzianym w przepisach art. 35 § 3 Kpa. Organ nie wykonał także obowiązku nałożonego na niego przepisem art. 37 § 2 Kpa, w związku wezwaniem go przez skarżącego do zaprzestania naruszania prawa. Zatem pasywność organu w załatwieniu sprawy administracyjnej skarżącego jest tu oczywista. Podkreślić należy, iż sam fakt wydania decyzji administracyjnej przez GIODO w dniu [...] maja 2014 r. nie ma wpływu na ocenę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działania organu w aspekcie przewlekłości prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). Taki stan bez wątpienia wystąpił w niniejszej sprawie, co wprost wynika z przebiegu procedowania organu. Zatem tak istotna zwłoka w załatwieniu sprawy, stanowiąca o przewlekłym sposobie prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ musi zostać poczytana za rażącą i to tym bardziej, że dotyczy ona organu centralnego, jakim jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, a zatem organu, który z racji swojego usytuowania w Państwie i realizowanych zadań, powinien dawać przykład innym organom administracji, co do przestrzegania zasad terminowości postępowania administracyjnego. Reasumując, taki stan rzeczy, przy uwzględnieniu obowiązków organu wynikających z art. 35 i 36 w zw. z art. 12 Kpa oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 Kpa uzasadnia stanowisko, iż przewlekłość organu w zakresie procedowania w sprawie R. Z. miała charakter kwalifikowany z powodu rażącego naruszenia powyższych przepisów. Z tego też samego powodu stwierdzono z urzędu wystąpienie przesłanki do wymierzenia organowi grzywny, która ma pełnić funkcję zarówno represyjną oraz dyscyplinującą i, której wysokość jest – zdaniem Sądu – adekwatna do stopnia naruszenia przez organ przepisów prawa. Ponieważ w dniu [...] maja 2014 r. organ wydał decyzję, to w tym zakresie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zostało umorzone. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 i 2 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) i w zw. z art. 151 i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.