II SAB/Wa 412/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. R. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi o nakazanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem 1. zobowiązuje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia wniosku skarżącego P. R. z dnia [...] lipca 2016 r., w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego P. R. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący P. R., na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 1997 Nr 133 poz. 883 ze zm.), skierował w dniu [...] lipca 2016 r. wniosek do Generalnego Inspektora Danych Osobowych o nakazanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem w stosunku do K. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "[...]". Następnie pismem z dnia [...] października 2016 r. skarżący złożył wniosek o usunięcia naruszenia prawa wnosząc o niezwłoczne podjęcia działań wymaganych prawem i zarządzenie wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenia opłaty skarbowej. W odpowiedzi na powyższe skarżący pismem z dnia [...] listopada 2016 r. poinformował organ, że uiszczono opłatę skarbową i załączono do pisma dowód jej uiszczenia. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], zwrócił się do "[...]" o ustosunkowanie się do skargi P. R. i złożenie stosownych wyjaśnień, o czym pismem z tego samego dnia nr [...], poinformował skarżącego. "[...]" pismem z dnia [...] lutego 2017 r. udzieliło organowi stosowne wyjaśnienia. Z kolei skarżący pismem z dnia [...] maja 2017 r. złożył wniosek o usunięcia naruszenia prawa wnosząc o niezwłoczne podjęcia działań wymaganych prawem i zarządzenie wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] poinformował skarżącego, a pismem z tego samego dnia nr [...] "[...]", że został zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji i pouczył o prawie wynikającym z art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. W międzyczasie natomiast, bo w dniu [...] lipca 2017 r., skarżący P. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w rozpoznaniu jego skargi z dnia [...] lipca 2016 r., wnosząc o zobowiązanie organu do nakazania przywrócenia stanu zgodnego z prawem w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że organ naruszył terminy wskazane w art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że pomimo dłuższego terminu rozpatrywania sprawy, organ w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygania w przedmiotowej sprawie. Przeciwnie, w ramach swoich możliwości, przedsięwziął wszelkie przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu, rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Ponadto nie można przypisać organowi, by w sprawie podejmował czynności w sposób nieefektywny, pozorny czy też zbędny, bowiem sama długość trwania bezczynności nie jest jedyną i nadrzędną przesłanką skutkującą przyjęciem rażącego naruszenia prawa. Nie bez znaczenia jest fakt, że Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do Biura Generalnego Inspektora składają skargi osoby z całego kraju. Generalny Inspektor w swojej pracy prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do Biura, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa. Na marginesie wskazano, że liczba skarg, które wpłynęły do Biura Generalnego Inspektora w ciągu ostatnich kilku lat wzrosła dwukrotnie, co bezpośrednio przekłada się na obciążenie pracowników bardzo dużą ich ilością. W tym większość spraw dotyczy odmiennych stanów faktycznych, regulowanych przez różne dziedziny prawa. Mając na uwadze powyższe wskazano, że rozpoznawanej sprawie Generalny Inspektor przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy wykorzystując w tym celu możliwie najprostsze środki. Gdyby jednak Sąd nie podzielił tego poglądu, to organ wniósł o nieorzekanie, iż bezczynność miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz o nienakładanie grzywny, bowiem w tych okolicznościach byłoby to nieuzasadnione. Wymierzenie grzywny niewątpliwie nie wpłynie znacząco na przyspieszenie realizacji zasadniczego celu skargi, jakim jest doprowadzenie do wydania oczekiwanego przez stronę aktu, gdyż organ dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował skarżącego o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu w rozpoznaniu skargi skarżącego P. R. z dnia [...] lipca 2017 r., zasługuje na uwzględnienie. |Stosownie z kolei do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst | |jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje | |orzekanie w sprawach skarg na: | |1. decyzje administracyjne; | |2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia | |rozstrzygające sprawę co do istoty; | |3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela| |o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego | |zarzutu; | |4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających| |z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 | |czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach| |IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których | |mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; | |4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane | |w indywidualnych sprawach; | |5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego | |i terenowych organów administracji rządowej; | |6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu | |administracji publicznej; | |7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; | |8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w | |przypadku określonym w pkt 4a; | |9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z | |zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania | |administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w| |działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy | |powołanych ustaw. | |Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie i | |orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie | |ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia | |ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej | |czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ustawy (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed | |sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Skarga na bezczynność ma na celu zwalczenie zwłoki w załatwieniu sprawy | |poprzez spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Okoliczności, które powodują zwłokę | |organu w rozpatrzeniu wniosku oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z | |rażącym naruszeniem prawa, czy też nie. | |W sytuacji więc, jeśli skarżący P. R. skierował do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę w zakresie nakazanie | |przywrócenia stanu zgodnego z prawem w stosunku do K. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "[...]", a skarga ta, w jego | |ocenie, nie została należycie – czyli w jednej z form przewidzianych w ustawie o ochronie danych osobowych – rozpatrzona w wymaganym | |terminie, to w świetle powołanych wyżej przepisów przysługiwało mu prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność | |Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Zatem Sąd uznał skargę za dopuszczalną i jej rozpoznanie nastąpiło stosownie do treści| |art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. | |Wskazać dalej należy, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. | |Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem| |wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się | |postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy | |wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie | |później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania| |odwołania (§ 3). Zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca | |na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w | |nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego bezczynność w prowadzeniu postępowania, wskazana już wyżej w art. 3 § 2 pkt 8 | |cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. | |Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki bezczynności | |postępowania. Do wniosku takiego prowadzi analiza wszystkich czynności usystematyzowanych w porządku chronologicznym, a przedstawionych| |już powyżej w stanie faktycznym sprawy. Otóż od chwili złożenia skargi przez skarżącego do Generalnego Inspektora Ochrony Danych | |Osobowych w dniu [...] lipca 2016 r. i mimo złożenia wniosku w dniu [...] października 2016 r. o usunięcia naruszenia prawa wnosząc o | |niezwłoczne podjęcia działań wymaganych prawem i zarządzenie wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w | |terminie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopiero pismem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], wezwał skarżącego do | |uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenia opłaty skarbowej, a więc po przeszło 4 miesiącach. Po uzupełnieniu braków | |formalnych w dniu [...] listopada 2016 r., Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopiero pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr| |[...], a więc po prawie 2 miesiącach, zwrócił się do "[...]" o ustosunkowanie się do skargi P. R. i złożenie stosownych wyjaśnień. | |Kiedy "[...]" pismem z dnia [...] lutego 2017 r. udzieliło organowi stosowne wyjaśnienie, to Generalny Inspektor Ochrony Danych | |Osobowych i mimo wezwania organu przez skarżącego w dniu 9 maja 2017 r. o usunięcie naruszenia prawa, dopiero pismem z dnia [...] | |sierpnia 2017 r., a więc po 6 miesiącach od złożenia wyjaśnień przez "[...]", poinformował skarżącego o zgromadzeniu materiału | |dowodowego wystarczającego do wydania decyzji i pouczył o prawie wynikającym z art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. | |Skoro zatem przez okres przeszło półtora roku organ nie był w stanie rozpatrzeć skargi P.R., zaś znakomita większość prowadzonych | |czynności i to w niedużej ilości, była wykonywana ze znacznym przekroczeniem ustawowych terminów, to – w ocenie Sądu – świadczy o | |pozornym prowadzeniu sprawy i niczym nie uzasadnionej opieszałości oraz w żadnym stopniu uzasadnionej zwłoce. To z kolei prowadzi do | |wniosku, że organ w sposób zdecydowany pozostawał w stanie bezczynności. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie żadnych | |obiektywnych powodów prowadzenia sprawy tak długo, bowiem nie była ona skomplikowana czy też uwarunkowana wielością i zakresem | |czynności a skoro tak, to naruszono zasadę niezbędnej koncentracji w rozumieniu art. 12 k.p.a. | |Ponadto w rozpoznawanej sprawie charakter sprawy w żadnym wypadku – w zestawieniu z wykazaną już wyżej opieszałością pomiędzy | |poszczególnymi czynnościami procesowymi – nie uzasadniał tak długiego prowadzenia sprawy. | |Na marginesie stwierdzić również należy, że wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ nie wykonał ponadto obowiązku wynikającego z | |art. 36 § 1 k.p.a. w myśl którego o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach | |szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin | |załatwienia sprawy, jak również – ewentualnie – z art. 36 § 2 k.p.a. zgodnie z którym ten sam obowiązek ciąży na organie administracji | |publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z tego też powodu należało uznać | |bezczynność postępowania jako kwalifikowaną, tj. z rażącym naruszeniem prawa, bowiem brak wykonania obowiązku z cytowanych powyżej | |przepisów prawa świadczy – w ocenie Sądu – o lekceważeniu skarżącego i naruszeniu prawa w sposób oczywisty. Dodać należy, że rażącym | |naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej | |oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 | |r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). | |Nie bez znaczeniu jest tu również fakt, iż bezczynności dopuścił się organ centralny, który z racji swej wagi i pozycji w systemie | |organów państwowych, powinien szczególnie przestrzegać terminowości w rozpatrywaniu spraw. Tym bardziej, że tego rodzaju bezczynności –| |jak wynika z przeglądu orzecznictwa tutejszego Sądu – Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się już wielokrotnie. | |W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1) i § 1a w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. | |205 § 2 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji | |wyroku. |