II SAB/Wa 419/24
WyrokWSA w Warszawie2025-02-05
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Joanna Kube, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pozostaje w bezczynności, odmawiając udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące procedury rozpatrywania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w tym na pytania dotyczące charakteru informacji przetworzonej i podstawy prawnej wezwania do wykazania jej istotności dla interesu publicznego?Ratio decidendi
Organ nie pozostaje w bezczynności, jeśli udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące procedury rozpatrywania wniosku o informację publiczną, nawet jeśli te pytania dotyczą charakteru informacji przetworzonej lub podstawy prawnej wezwania. Pytania o procedurę rozpatrywania wniosku, w tym o podstawę prawną wezwania do wykazania istotności informacji przetworzonej dla interesu publicznego, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnianie podstawy prawnej działań organu nie jest informacją publiczną, a jedynie kwestią prawną. Organ prawidłowo wydał decyzję odmawiającą udostępnienia informacji przetworzonej, jeśli skarżący nie wykazał jej istotności dla interesu publicznego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej postępów w katalogowaniu i pracach konserwatorskich nad listami Jana Pawła II, liczby zaangażowanych pracowników, dokumentacji konserwatorskiej, defektów listów, dat rozpoczęcia prac oraz ich ciągłości. Organ odpowiedział na część pytań, a w odniesieniu do pytania o defekty listów uznał je za informację przetworzoną i wezwał skarżącego do wykazania jej istotności dla interesu publicznego. Skarżący następnie złożył kolejny wniosek, w którym pytał o podstawę prawną wezwania oraz o wyjaśnienie, dlaczego odpowiedź na pytanie o defekty wymaga przetworzenia. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia punktów 1 i 2 drugiego wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpoznania punktu 1 i 2 wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
M. G. (dalej "skarżący") pismem z dnia [...] maja 2024 r., złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP, wystąpił do Dyrektora Biblioteki Narodowej, dalej "organ", z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o następującej treści:
"1) Proszę o poinformowanie mnie o postępach w katalogowaniu i w pracach konserwatorskich nad listami Jana Pawła II do Anny Teresy Tymienieckiej. Proszę o określenie czym różni się postęp tych prac osiągnięty [...] lutego 2024 r. (dzień mojego wniosku z pytaniami o te listy) od osiągniętego do chwili rozpatrywania tego wniosku.
2) Proszę o informację ilu pracowników jest zaangażowanych w katalogowanie ww. listów.
3) Proszę o informację ilu pracowników jest zaangażowanych w prace konserwatorskie nad ww. listami.
4) Proszę o dostarczenie dokumentacji konserwatorskiej dotyczącej ww. listów.
5) Jakie defekty posiadają ww. listy? Czy uległy uszkodzeniom mechanicznym? Czy były zagrzybione? Jeśli jakieś defekty występują to proszę o określenie kiedy je zidentyfikowano i czy nastąpiły już po przejęciu ich przez Bibliotekę Narodową do zbiorów, czy defekty były już wcześniej.
6) Proszę o informację o tym kiedy rozpoczęły się prace nad katalogowaniem ww. listów. Proszę o podanie konkretnej daty dziennej, a jeśli to niemożliwe, to chociaż o miesiąc lub rok.
7) Proszę o informację o tym kiedy rozpoczęły się prace konserwatorskie nad ww. listami. Proszę o podanie konkretnej daty dziennej, a jeśli to niemożliwe, to chociaż o miesiąc lub rok.
8) Proszę o informację czy prace opisane w punktach 6 i 7 odbywały się w sposób ciągły do dziś. A jeśli nie, to proszę podać konkretne daty, kiedy były przerywane i na jak długo. Proszę też o wyjaśnienie przyczyn każdej z tych przerw."
Pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek. W zakresie punktu 5 powyższego wniosku organ wskazał, że dotyczy on informacji przetworzonej. W związku z tym organ wezwał skarżącego do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, w jakim zakresie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia żądanej informacji publicznych. Organ wyjaśnił przy tym, że w razie braku odpowiedzi we wskazanym terminie samodzielnie dokona oceny, czy w sprawie zachodzi szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia wnioskowanych informacji publicznych.
W dniu [...] czerwca 2024 r. skarżący skierował do organu pismo zatytułowane Odpowiedź na wezwanie do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia". W piśmie tym skarżący wyodrębnił dwie części: "część I Wniosek o udostępnienie informacji publicznej" oraz "Część II Uzasadnienie szczególnej istotności dla interesu publicznego".
W części I pisma skarżący wskazał, że zwraca się z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej.
"1) Proszę o wyjaśnienie dlaczego odpowiedzi na pytania pod nr 5 z mojego wniosku do BN z [...] maja 2024 r. wymagają przetworzenia? Proszę napisać na czym konkretnie miałoby polegać to przetworzenie? Czy będą Państwo analizowali dokumentację konserwatorską, która jednak istnieje (wbrew Państwa odpowiedzi w punkcie nr 4)? Czy będą Państwo z autopsji bezpośrednio analizować oryginały listów? A może wykonali Państwo kopie cyfrowe i je będą Państwo porównywali z oryginałami? Wówczas, poproszę również o podanie dat wykonania poszczególnych kopii cyfrowych. A jeśli jednak dokumentacja konserwatorska istnieje, to proszę mi ją udostępnić.
2) Proszę o wskazanie podstawy prawnej, dzięki której wyznaczyli mi Państwo termin 7 dni na odpowiedź na wezwanie z [...] czerwca 2024 r.
3) Proszę o informację jak często wykonywane jest skontrum w zbiorach rękopiśmiennych.
4) Proszę o informację ile razy kontrolowane były ww. listy.
5) Proszę o podanie możliwie najdokładniejszej daty, kiedy ww. listy były kontrolowane po raz ostatni. Proszę o przytoczenie wszystkich notatek jakie powstały na skutek tej kontroli i wszelkiej dokumentacji związanej z tą kontrolą.
6) Proszę o dostarczenie mi dokumentacji ze wszystkich skontrów w zbiorach rękopiśmiennych BN od 2007 roku do dziś, w zakresie kontroli listów Jana Pawła II do Anny Teresy Tymienieckiej.
7) Czy wszystkie ww. listy, które kupiono od domu aukcyjnego [...], znajdują się dziś w Bibliotece Narodowej w W.? Jeśli nie, to gdzie się znajdują i dlaczego? Co się z nimi stało? Czy niektóre z listów przepadły na zawsze? Jeśli tak, to w jaki sposób i kiedy?
8) Czy dokumentacja konserwatorska do ww. listów w ogóle istnieje? A jeśli tak, to kiedy została utworzona?"
W dniu 14 lipca 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia pkt 1-2 wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
2) zobowiązanie organu do udzielenia mu informacji, o które pytał we wniosku z [...] czerwca 2024 r. w punktach nr 1 i 2;
3) wzięcie pod uwagę argumentów zawartych w jego wniosku z [...] czerwca 2024 r. skierowanym do Sądu, wskazujących, że, zdaniem skarżącego, dr T.M. nielegalnie pełni stanowisko dyrektora Biblioteki Narodowej, a wystawione przez niego pełnomocnictwa nie mają mocy prawnej;
4) zasądzenie zwrotu kosztów sądowych na jego rzecz;
5) doręczanie mu pism wyłącznie drogą elektroniczną;
6) wydanie wyroku zgodnie z terminem ustawowym, tj. 30 dni. W tym zakresie skarżący wskazał, że jest to nie tylko wymóg ustawowy, ale również powaga sprawy dla interesu publicznego, ponieważ dotyczy ona blokowania przez Bibliotekę Narodową dostępu do listów papieża Jana Pawła II i do wiedzy o nich. Ponadto sprawa ta jest prosta, albowiem organ nie udzielił mu odpowiedzi na pytania.
7) nałożenie grzywny na organ, a jeśli jest to dopuszczalne przez prawo, to
o zasądzenie tej grzywny na jego rzecz;
8) zobowiązanie organu do przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej
w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
7) w przypadku nieprzekazania do Sądu akt sprawy i odpowiedzi
w wymaganym przez prawo terminie, o nałożenie grzywny na organ także z tego powodu. Jeśli jest to dopuszczalne przez prawo, to o zasądzenie tej grzywny na jego rzecz.
Ponadto skarżący wniósł o to, aby w składzie orzekającym nie znalazła się sędzia Ewa Radziszewska-Krupa, ponieważ w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 163/24 złożyła ona wniosek o wyłączenie ze względu na to, że łączą ją relacje koleżeńskie z T. M., Dyrektorem Biblioteki Narodowej.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na punkt 1 i 2 wniosku z [...] czerwca 2024 r.
Skarżący podniósł, że nie jest mu znany żaden inny przypadek dyrektora biblioteki, który pełniłby swoje stanowisko na czas nieokreślony, poza dr T. M. Skarżący wyraził wątpliwość, czy istnieje podstawa do powoływania tej osoby na Dyrektora Biblioteki Narodowej na czas nieokreślony. Zdaniem skarżącego jeśli taka podstawa prawna nie istnieje to znaczy to, że jest on Dyrektorem nielegalnie.
Uzasadniając wniosek o wymierzenie grzywny skarżący wskazał, że zgodnie z
art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.", kto, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie udostępnia informacji publicznej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Skarżący zwrócił uwagę, że według tego przepisu, grzywnie podlega ten, kto po prostu nie udostępni informacji publicznej. Nie jest zatem wymagane, aby dany przypadek był "jaskrawy". Dlatego skarżący wnosi o nałożenie grzywny na organ.
Ponadto skarżący zauważył, że jest to już kolejna jego skarga na bezczynność organu w przedmiocie uchylania się od obowiązku udzielania informacji publicznej. Skarżący podniósł, że organ przypisuje mu motywy finansowe (w punkcie nr 10 odpowiedzi na skargę złożonej w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 353/24). Skarżący wskazał, że gdyby listy Jana Pawła II były udostępniane, to nie miałby powodów do zadawania organowi większości pytań i to niestety Dyrektor Biblioteki Narodowej notorycznie uchyla się od udzielenia informacji publicznej. Skarżący wskazał, że w wygranej przez niego sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 163/24 Sąd zasądził na jego rzecz jedynie kwotę 100 zł stanowiącą zwrot kosztów sądowych. W ocenie skarżącego jeśli za jedyne 100 zł organ może kupić sobie przeciągnięcie sprawy w czasie o parę miesięcy, to zapewne to zrobi i będzie podobnie postępował z innymi sprawami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił, że w zakresie pkt 5 wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2024 r., po dokonaniu analizy istotności przetworzenia żądanych informacji z punktu widzenia interesu publicznego w kontekście stanowiska skarżącego, organ uznał, że istotność taka nie zachodzi. Wobec tego decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] organ odmówił udostępnienia skarżącemu informacji publicznej w zakresie pytania nr 5 w wniosku z dnia [...] maja 2024 r. Na dzień wniesienia niniejszej odpowiedzi na skargę, powyższa decyzja nie została zaskarżona przez skarżącego; nie upłynął przy tym termin do jej zaskarżenia.
Dalej organ wyjaśnił, że nie ustosunkował się do pytań 1 i 2 wniosku skarżącego z [...] czerwca 2024 r. z następujących przyczyn. W przypadku pytania nr 1, uznając, że żądana informacja ma charakter przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiot publiczny zawiadamia wnioskodawcę, że w jego ocenie taka okoliczność zachodzi i zwraca się do wnioskodawcy, by ten uzasadnił swoje żądanie z punktu widzenia istotności dla interesu publicznego. Po wykonaniu tego rodzaju wezwania podmiot publiczny dokonuje całościowej oceny stanu faktycznego i w zależności od jej wyników albo dokonuje udostępnienia informacji przetworzonej, albo decyzją odmawia jej udostępnienia, uznając, że nie zachodzi szczególna istotność przetworzenia dla interesu publicznego, co miało miejsce w odniesieniu do pytania nr 5 z wniosku skierowanego przez skarżącego do Biblioteki Narodowej w dniu [...] maja 2024 r. Organ w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji szczegółowo uzasadnił, dlaczego uznał żądaną przez skarżącego informację za przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z jakich przyczyn brak jest, w ocenie organu, szczególnego interesu publicznego w jej przetworzeniu. W ocenie organu nie był on obowiązany już na etapie postępowania wpadkowego, związanego z koniecznością uzyskania stanowiska wnioskodawcy co do istotności żądanej informacji dla interesu publicznego, szczegółowo uzasadniać, dlaczego informacja ta ma charakter informacji przetworzonej, zaś z całą pewnością brak odpowiedzi na pytanie skarżącego w tym przedmiocie nie skutkuje przewlekłością postępowania. Stanowisko w tym przedmiocie znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odmownej, toteż organ uznał, że nie zachodzą podstawy prawne do tego, by w toku postępowania, na jego wskazanym wyżej etapie, w odpowiedzi na pismo wnioskodawcy informować go osobno o przesłankach uznania informacji za przetworzoną. Z tego względu nie udzielono skarżącemu odpowiedzi na wskazane wyżej pytanie oznaczone nr 1 w piśmie z dnia [...]czerwca 2024 r.
Organ podał, że nie udzielił również wnioskodawcy odpowiedzi na pytanie oznaczone nr 2 w powołanym piśmie, które odnosi się do postaw prawnych wyznaczenia wnioskodawcy siedmiodniowego terminu do wykazania istotności przetworzenia dla interesu publicznego. Podstawa prawna wezwania wnioskodawcy do wykazania powyższego interesu obejmowała wskazanie stosownej podstawy prawnej, jaką jest art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Powołana ustawa nie określa terminu, który winien zostać wskazany w tego rodzaju wezwania. Również przepisy k.p.a., które mają zastosowanie do decyzji w wniosków o udostępnienie informacji publicznej z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. terminu takiego nie określają, toteż podmiot publiczny może go wyznaczyć samodzielnie
z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.). W myśl art. 54 § 1 pkt 5 k.p.a., w wezwaniu należy wskazać termin, do którego żądanie powinno być spełnione. Z kolei art. 50 § 2 stanowi, że organ obowiązany jest dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było uciążliwe. Brak jest jednak podstaw prawnych dla konieczności osobnego informowania strony o przyczynach wyznaczenia terminu w określonym wymiarze. Stąd też organ nie uznał za stosowne udzielać odpowiedzi na powyższe pytanie skarżącego, tym bardziej, że skala czynności, którą generują kolejne postępowania z zakresu dostępu do informacji publicznej inicjowane przez skarżącego utrudnia normalne funkcjonowanie podmiotu. Organ dodał również, że obowiązuje domniemanie powszechnej znajomości prawa, zaś formy działania podmiotu publicznego, które obejmują obowiązek wskazywania swych podstaw prawnych oraz formułowania uzasadnień podejmowanych czynności są normatywnie określone, co dotyczy w szczególności decyzji administracyjnych (art. 107 § 1 pkt 4 oraz pkt 6 k.p.a.).
Zdaniem organu w tej sytuacji nie doszło do bezczynności. W zakresie, w jakim żądana przez skarżącego informacja nosi znamiona przetworzonej, skarżący został wezwany do wykazania szczególnego interesu publicznego w jej przetworzeniu
w zakreślonym terminie. Wezwanie to skarżący w ww. terminie wykonał, zaś organ uwzględnił jego stanowisko dokonując analizy tej kwestii, co znalazło wyraz w decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r. Decyzja ta została wydana w ustawowym terminie określonym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Jeśli skarżący się z rozstrzygnięciem nie zgodzi, będzie mógł korzystać z przysługujących mu w tym zakresie środków prawnych. Nie oznacza to jednak, że w toku postępowania podmiot publiczny jest obowiązany do tego, by osobno ustosunkowywać się do wszystkich pism wnioskodawcy i udzielać odpowiedzi na pytania, które nie mają podstaw prawnych i dotyczą samego toku postępowania.
Odnośnie zarzutu skarżącego wskazującego, że dr T.M. zajmuje stanowisko Dyrektora Biblioteki Narodowej nielegalnie organ wyjaśnił, że ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r .Nr 207, poz. 1230, dalej: "ustawa nowelizująca") dokonała m.in. zmiany przepisów dotyczących zasad powoływania dyrektorów instytucji kultury, w tym wprowadziła regułę powoływania na czas określony dyrektorów instytucji kultury. Sposób oddziaływania tych unormowań na dotychczasowe uprawienia i obowiązki, wynikające ze stosunków pracy dyrektorów instytucji kultury, określają przepisy przejściowe tej ustawy, a w szczególności jej art. 8. Z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, do dyrektorów bibliotek, domów oraz ośrodków kultury nie znalazły zastosowania przepisy art. 8 ust. 3 i 4 tej ustawy, z uwagi na wyraźne wyłączenia zawarte w art. 8 ust. 6, a w efekcie ta grupa dyrektorów dalej zajmuje swoje stanowiska, z tym, że podstawą kontynuacji zatrudnienia dla części z nich stała się norma pozytywna wynikająca z regulacji przejściowej przepisu art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej, a dla pozostałych norma negatywna wynikająca z regulacji przejściowej przepisu art. 8 ust. 6 ustawy nowelizującej, wyłączająca objęcie ich zasadą i mechanizmami wygaszania zatrudnienia. Ta druga sytuacja dotyczy właśnie Dyrektora Biblioteki Narodowej.
Ponadto organ zarzucił, że skarżący nadużywa prawa do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.", terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W sprawie jest bezsporne, że Dyrektor Biblioteki Narodowej jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej – jako podmiot reprezentujący państwową instytucję kultury prowadzącą działalność biblioteczną, bibliograficzną, naukową, informacyjną, wydawniczą a także metodyczną i unifikacyjną w zakresie bibliotekarstwa (ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. z 2022 r., poz. 2393). Ponadto Biblioteka Narodowa zaliczona jest do sektora finansów publicznych (art. 9 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U. z 2023 r., poz. 1270).
Dokonując oceny, czy wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną należy przede wszystkim zaznaczyć, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności
o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu dane żądane przez skarżącego w punktach 1 i 2 wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. nie stanowią informacji publicznej.
Dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną istotny jest kontekst zadania przez skarżącego pytań 1 i 2 wniosku z [...] czerwca 2024 r. Pytania te zostały bowiem przez skarżącego skierowane do organu w toku rozpatrywania przez organ punktu 5 wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2024 r., w którym skarżący domagał się udostępnienia przez organ informacji publicznej dotyczącej tego, jakie defekty posiadają listy Jana Pawła II do Anny Teresy Tymienieckiej. Skarżący pytał też czy listy te uległy uszkodzeniom mechanicznym? Czy były zagrzybione? Jeśli jakieś defekty występują to skarżący wniósł o określenie kiedy je zidentyfikowano i czy nastąpiły już po przejęciu ich przez Bibliotekę Narodową do zbiorów, czy defekty były już wcześniej. Rozpatrując pkt 5 wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2024 r. organ uznał, że skarżący domaga się udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. W związku z tym organ wezwał skarżącego do wykazania w terminie 7 dni, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ kierował się w tym przypadku treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który to przepis stanowi, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Pytania nr 1 i 2 zawarte we wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2024 r. dotyczyły procedury rozpatrywania przez organ wniosku o udostępnienie informacji publicznej
z dnia [...] maja 2024 r., która to procedura została uruchomiona tym wnioskiem.
W pytaniach tych skarżący domagał się udostępnienia następujących informacji:
"1) Proszę o wyjaśnienie dlaczego odpowiedzi na pytania pod nr 5 z mojego wniosku do BN z [...] maja 2024 r. wymagają przetworzenia? Proszę napisać na czym konkretnie miałoby polegać to przetworzenie? Czy będą Państwo analizowali dokumentację konserwatorską, która jednak istnieje (wbrew Państwa odpowiedzi w punkcie nr 4)? Czy będą Państwo z autopsji bezpośrednio analizować oryginały listów? A może wykonali Państwo kopie cyfrowe i je będą Państwo porównywali z oryginałami? Wówczas, poproszę również o podanie dat wykonania poszczególnych kopii cyfrowych. A jeśli jednak dokumentacja konserwatorska istnieje, to proszę mi ją udostępnić.
2) Proszę o wskazanie podstawy prawnej, dzięki której wyznaczyli mi Państwo termin 7 dni na odpowiedź na wezwanie z [...] czerwca 2024 r."
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przepisy u.d.i.p. nie określają procedury rozpatrywania wniosków o udostępnienie informacji publicznej w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji przetworzonej. Wnioskodawca może nie mieć świadomości, że wnioskuje o udostępnienie informacji przetworzonej. W rezultacie to podmiot zobowiązany musi ocenić, czy rzeczywiście wniosek dotyczy informacji przetworzonej. Jeżeli dysponent informacji stwierdzi w oparciu o posiadane przez siebie zasoby,
iż żądana informacja ma charakter przetworzony, to musi zarówno ustalić zakres koniecznego przetworzenia, jak też uruchomić postępowanie polegające na ustaleniu, czy wnioskodawca spełnia przesłankę wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. warunkującą uzyskanie informacji publicznej przetworzonej. W razie stwierdzenia, iż do załatwienia wniosku potrzebne jest wdrożenie procesu przetwarzania informacji, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powinien poinformować wnioskodawcę, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną, wobec czego jej udostępnienie jest możliwe pod warunkiem wystąpienia ku temu szczególnie istotnego interesu publicznego. Wnioskodawca musi mieć realną możliwość uzyskania informacji, a co za tym idzie – możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Ciężar dowodu wykazania interesu publicznego jako podstawy żądania udzielenia informacji przetworzonej spoczywa co do zasady na wnioskodawcy, zgodnie z regułą koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie danej sprawy w określony sposób (zob. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, komentarz do art. 3, Lex).
Stąd też, w przypadku gdy adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej uznaje, że do udostępnienia żądanej informacji koniecznie jest jej przetworzenie, winien on wezwać wnioskodawcę do wykazania, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Taka też sytuacja miała miejsce w sprawie zainicjowanej punktem 5 wniosku skarżącego z [...] maja 2024 r.
W ocenie Sądu pytania zawarte w pkt 1 wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2024 r. mają charakter polemiczny. Ponadto poprzez te pytania skarżący próbuje dociec dlaczego, zdaniem organu, punkt 5 jego wniosku z dnia [...] maja 2024 r. dotyczy informacji przetworzonej. Próbuje zatem uzyskać informację o sposobie procedowania przez organ sprawy zainicjowanej jego wnioskiem i przesłankach jakimi kieruje się organ podejmując określone czynności w sprawie. Podobnie należy ocenić też pytanie zawarte w pkt 2 wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. Wobec tego uznać należy, że w istocie pytania nr 1 i 2 wniosku skarżącego nie dotyczyły spraw publicznych, a działań organu podejmowanych przy rozpatrywaniu konkretnego wniosku, przy czym, co istotne, wniosku złożonego przez skarżącego.
Wobec tego należy stwierdzić, że organ nie był zobowiązany do odrębnego załatwienia pkt 1 i 2 wniosku skarżącego z [...] czerwca 2024 r. "Odrębnego" w tym znaczeniu, że co do kwestii dlaczego organ uznał informację żądaną przez skarżącego w punkcie 5 wniosku z dnia [...] maja 2024 r. za informację przetworzoną, Dyrektor Biblioteki Narodowej wypowiedział się w decyzji z dnia [...] lipca 2024 r. Decyzją tą organ odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie, wskazując na jej przetworzony charakter oraz uznając, że skarżący nie wykazał, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skarżący chcąc zakwestionować stanowisko organu co do przetworzonego charakteru tej informacji mógł to uczynić w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownie do treści art. 17 ust. 2 u.d.i.p., bądź też mógł wnieść na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a. Tryb dostępu do informacji publicznej na podstawie u.d.i.p., nie może służyć stronom postępowania administracyjnego do kwestionowania działań organu zmierzających do załatwienia sprawy w tym postępowaniu.
Ponadto odnośnie pytania zawartego w pkt 2 wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2024 r. zauważyć należy, że charakteru informacji publicznej nie posiadają pytania o podstawę prawną działań organu. Wyjaśnianie podstawy prawnej działań organu nie jest informacją publiczną, bowiem nie należy do sfery faktów, tylko do kwestii prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym domaganie się informacji o prawie nie nosi znamion informacji publicznej, toteż w takim wypadku nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyroki NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 1380/12, z 22 listopada 2012 r., I OSK 1963/12). Wskazuje się również, że wykładnia przepisów prawa, jak też ocena ich zastosowania, nie stanowi informacji publicznej (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2011 r., I OSK 8/11 i cytowane tam orzecznictwo).
Zaznaczyć należy, że prawo dostępu do informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i danych o charakterze publicznym, istniejących w chwili udzielenia informacji. Informacja publiczna dotyczy więc sfery faktów. Tryb określony w u.d.i.p. nie ma zastosowania do udzielania informacji o przepisach prawa w ogóle lub informacji o przepisach prawa zastosowanych w indywidualnej sprawie. W kategorii informacji publicznej nie mieści się ubieganie się o opinię prawną, wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych, domaganie się wykładni prawa (por. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 137; wyrok NSA z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1500/13, publ. LEX nr 1233161).
Wobec powyższego należy uznać, że skarga jest niezasadna, albowiem organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie rozpatrzenia punktu 1 i 2 wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2024 r.
Wyjaśnienia przy tym wymaga, że ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie podlegała prawidłowość obsady stanowiska Dyrektora Biblioteki Narodowej. Kontroli Sądu podlegało wyłącznie to, czy organ ten pozostaje w bezczynności w opisanym wyżej zakresie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło