II SAB/Wa 426/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznanie renty w trybie wyjątkowym 1. zobowiązuje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania wniosku J. W. z dnia [...] listopada 2012 r., w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego, stwierdza, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100,- zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1277 ze zm.), odmówił przyznania skarżącemu J. W. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W wyniku skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2124/11, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Następnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2012 r. przyznał skarżącemu w drodze wyjątku rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] kwietnia 2012 r. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie renty w drodze wyjątku, bowiem poprzednie świadczenie zostało mu przyznane do [...] kwietnia 2012 r. Wobec powyższego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], odmówił skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. o ponownie rozpatrzenie sprawy poseł na Sejm RP M. W. zwrócił się w imieniu skarżącego – nie mając umocowania prawnego – o przyznanie J. W. spornego świadczenia. Organ pismem z dnia [...] października 2012 r. pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wobec nieskorzystania z tej możliwości, powyższa decyzja stała się prawomocna. Natomiast skarżący w dniu [...] listopada złożył wniosek o zbadanie go przez komisję lekarską i wobec powyższego skierowano go na badanie lekarskie. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r., a następnie orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. uznano skarżącego za częściowo niezdolnego do pracy. W międzyczasie, bo w dniu [...] listopada 2012 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie mu renty wyjątkowej z tytułu niezdolności do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia [...] lutego 2013 r. odpowiedział skarżącemu na powyższy wniosek, informując w nim jedynie o dotychczasowym stanie faktycznym sprawy, dodając, że powyższa decyzja z dnia [...] września 2012 r. stała się ostateczna i wskazując na przesłankach wznowienia postępowania, skonstatował, że w sprawie takie przesłanki nie występują. Skarżący natomiast pismem z dnia [...] maja 2013 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2013 r., skarżący J. W. wniósł o zobowiązanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji w sprawie jego wniosku. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na opisany powyżej stan faktyczny, stwierdził, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, ani też do zmiany lub uchylenia prawomocnej i ostatecznej decyzji, o czym poinformowano skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2012 r. i organ nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznanie renty w trybie wyjątkowym, jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4a. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Natomiast, stosownie do treści art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zaś w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący złożył w dniu [...] listopada 2012 r. wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie mu renty wyjątkowej z tytułu niezdolności do pracy. Z kolei według treści art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3), a do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych m.in. dla dokonania określonych czynności (§ 5). Natomiast według art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do chwili złożenia skargi, a więc do dnia [...] lipca 2013 r. i to mimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie rozpatrzył złożonego wniosku, prowadząc jedynie ze skarżącym korespondencję przez dość znaczy okres, bowiem przez przeszło pół roku. Dodać ponadto w tym miejscu należy, że skoro organ w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdził, że nie ma przesłanek do wznowienia postępowania i wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. – zdaniem organu – tego właśnie dotyczy, to winien w tej sprawie wydać stosowne rozstrzygnięcie procesowe. Podobnie rzecz się ma z ewentualnymi brakami przesłanek co do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji, o czym wspomina w odpowiedzi na skargę. W każdym bądź razie, niezależnie od powyższego, organ winien był się ponadto zwrócić do skarżącego o sprecyzowanie powyższego wniosku. Reasumując, skoro w niniejszej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznanie renty w trybie wyjątkowym, to tym samym pozostaje w bezczynności. Jednakże bezczynność ta nie miała miejsca – w ocenie Sądu – z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wynikła ona raczej z niedokładności w procedowaniu w niniejszej sprawie i w tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania, a świadczy o tym liczna korespondencja prowadzona z wnioskodawcą. Z tego samego powodu Sąd nie orzekł z urzędu grzywny wobec organu. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.