II SAB/Wa 443/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. J. S. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wobec braku wykazania ustawowych przesłanek, warunkujących jego przyznanie. Odpis powyższego orzeczenia został doręczony wnioskodawcy w dniu 30 listopada 2012 r. J. S. w dniu 6 grudnia 2012 r. wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem, synową i czwórką małoletnich wnuków. Oświadczył, że on z żoną nic nie posiada. Podał, że otrzymuje wraz z żoną emerytury rolnicze w wysokości 992,93 zł – żona – 797,26 netto, a syn z synową zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 524 zł. Oświadczył, że łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.314,19 zł netto miesięcznie i że rodzina utrzymuje się z emerytur rolniczych oraz z otrzymywanych zasiłków na dzieci. Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmują się syn i synowa nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego synowa, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 100 – 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 450 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Na powyższe okoliczności skarżący przedstawił szereg dokumentów. W piśmie z dnia 5 grudnia 2012 r. skarżący podniósł, że miesięczne dochody jego rodziny - wielodzietnej i wielopokoleniowej - wypełniają przesłankę ubóstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek przekonania Sądu, iż znajduje się w sytuacji określonej w powołanym wyżej przepisie (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Należy podkreślić, iż przyznanie przez Sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 26/11). Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). W niniejszej sprawie skarżący wskazał, że wraz z żoną posiadają stały dochód w postaci emerytur rolniczych, gospodarstwo, prowadzone przez syna i synową wnioskodawcy zaspakaja bieżące potrzeby rodziny, mają również zapewnione mieszkanie, opiekę i pomoc, stosownie do umowy dożywocia. Należy podkreślić, że w stosunku do syna wnioskodawcy, jak również w stosunku do jego synowej nie zostały wydane orzeczenia o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki ustawowe do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 260 oraz z art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.