II SAB/Wa 464/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] grudnia 2019 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych postanawia: umorzyć postępowanie W dniu [...] grudnia 2019 r. wpłynęła do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: organ, Prezes UODO) skarga M. K. (skarżący) na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przy ul. [...] (dalej spółka), polegające na niezrealizowaniu wobec niego obowiązku informacyjnego. W skardze wskazał, że w związku z otrzymywaniem od spółki wiadomości marketingowych na swoją skrzynkę e-mail [...], wielokrotnie zwracał się do spółki z żądaniem zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych oraz udzielenia mu informacji dotyczących źródła, zakresu i celu przetwarzania jego danych oraz informacji dotyczących podmiotów, którym zostały one udostępnione wraz z zakresem ich udostępnienia, jednak ww. żądania nie zostały przez spółkę zrealizowane. Skarżący wskazał, że [...] grudnia 2019 r. otrzymał od spółki wiadomość, w której został poinformowany że jest ona administratorem jego danych oraz że dane zostały pozyskane w związku z dokonaniem rejestracji na stronie internetowej pod adresem [...], jednak, jak stwierdził, kwestionuje fakt dokonania ww. rejestracji. Zwrócił się o zobligowanie spółki do zastosowania się do obowiązującego prawa poprzez: 1) zaprzestanie przetwarzania jego danych osobowych, 2) przekazanie informacji: - skąd ww. firma pozyskała jego dane osobowe, - w jakim zakresie je przetwarza i w jakim celu, - komu i w jakim zakresie dane te udostępniła. Pismem z [...] stycznia 2020 r. Prezes UODO wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez: podpisanie podania, wskazanie adresu poczty tradycyjnej oraz określenia jakich działań w przedmiotowej sprawie skarżący oczekuje od Prezesa UODO w świetle art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zmianą ogłoszoną w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2), zwanego dalej RODO. Dnia [...] lutego 2020 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych ponownie wpłynęła skarga z [...] grudnia 2019 r. wraz z podpisem oraz wskazaniem adresu poczty tradycyjnej skarżącego. Pismem z [...] lutego 2020 r. Prezes UODO poinformował skarżącego o pozostawieniu podania bez rozpoznania w części dotyczącej żądania "zaprzestania przetwarzania danych osobowych" na skutek nieuzupełnienia braków formalnych we wskazanym terminie. Skarżący został również poinformowany, że postępowanie prowadzone będzie wyłącznie w kierunku dopełnienia obowiązku informacyjnego w zakresie wskazanym w skardze. Dnia [...] lutego 2020 r. Prezes UODO zwrócił się do spółki o pisemne ustosunkowanie się do treści skargi oraz o złożenie pisemnych wyjaśnień. O podjętych czynnościach wyjaśniających organ poinformował skarżącego. Dnia [...] stycznia 2020 r. skarżący wniósł do Prezesa UODO ponaglenie i zwrócił się o zakończenie postępowania administracyjnego bez dalszej zwłoki. Dnia [...] marca 2020 r. do Prezesa UODO wpłynęły wyjaśnienia spółki. Z kolei w dniu [...] marca 2020 r. Prezes UODO ponownie zwrócił się do spółki o złożenie wyjaśnień w sprawie w celu uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, o czym skarżący został poinformowany. Dnia [...] kwietnia 2020 r. do Prezesa UODO wpłynęły ponowne wyjaśnienia spółki. Następnie Prezes UODO pismami z [...] i [...] czerwca 2020 r. poinformował strony postępowania, że został zebrany materiał dowodowy w sprawie wystarczający do wydania decyzji administracyjnej oraz pouczył o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej Kpa.). Dnia [...] czerwca 2020 r. spółka skorzystała z prawa wglądu w akta sprawy, a w dniu 17 czerwca 2020 r. do organu wpłynęło uzupełnienie wyjaśnień spółki. Prezes UODO w dniu [...] lipca 2020 r. wydał decyzję administracyjną w niniejszej sprawie. Dnia [...] lipca 2020 r. wpłynęła do Urzędu Ochrony Danych Osobowych skarga na bezczynność (przewlekłość) Prezesa UODO w sprawie dotyczącej przetwarzania danych osobowych skarżącego przez spółkę. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Prezesa UODO do niezwłocznego wydania decyzji będącej odpowiedzią na podanie z [...] grudnia 2019 r., 2. ukaranie Prezesa UODO grzywną, 3. zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym m.in. kosztów wpisu i kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Jak podał skarżący, rodzaj przesyłanego spamu i okoliczności sprawy wskazują, że spółka w celach komercyjnych świadomie i celowo narusza przepisy RODO oraz narusza dobra osobiste konsumentów na masową skalę. W związku z powyższym zwrócił się także o podjęcie działań zapewniających skuteczną ochronę interesu publicznoprawnego. Zdaniem skarżącego skargę uzasadniają dwie występujące niezależnie od siebie przesłanki: 1. przewlekłość w wydaniu decyzji administracyjnej, pomimo zebrania wystarczających dowodów, 2. bezczynność w przeprowadzeniu postępowania zgodnie z treścią żądania skarżącego, uzasadniana rzekomymi, nieistniejącymi brakami podania. Jak stwierdził skarżący, zgodnie z informacją w piśmie z [...] czerwca 2020 r., organ co najmniej od tego dnia dysponuje dowodami, które umożliwiają mu wydanie decyzji administracyjnej. Pomimo tego, pozostaje nadal w zwłoce. W ocenie skarżącego już tylko ta okoliczność uzasadnia zarzut przewlekłości, bowiem zgodnie z art. 35 § 1 Kpa. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Ponadto, skarżący zrealizował żądanie organu w przedmiocie złożenia podpisu pod podaniem i dostarczenia adresu poczty tradycyjnej w dniu [...] lutego 2020 r. Zatem określony w Kpa. 1-miesięczny termin na wydanie decyzji administracyjnej upłynął najpóźniej z dniem [...] marca 2020 r. Termin ten jednakże nie został ani razu przedłużony, wbrew art. 36 § 1 Kpa., który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu jej załatwienia oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Skarżący nadmienił, że stan epidemii nie oznaczał zawieszenia pracy urzędów, lecz jedynie, względnie krótkie, zawieszenie terminów - dodatkowo w tym wypadku powstałe już po upływie terminu na załatwienie sprawy. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ nie zakończył postępowania już przez prawie 6 miesięcy (tj. od [...] lutego 2020 r.), co w ocenie skarżącego nadaje przewlekłości charakter kwalifikowany. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, iż organ podejmuje jakiekolwiek czynności dopiero po wniesieniu (kolejnych) ponagleń. Z kolei bezczynność organu spowodowana jest w ocenie skarżącego pozostawieniem części podania bez rozpatrzenia. Skarżący uzasadniając zarzut bezczynności wskazał w szczególności, że określony w art. 64 § 2 Kpa. wymóg wskazania w podaniu żądania oznacza, iż chodzi o takie sprecyzowania żądania, aby nie było wątpliwości co do zamiaru i intencji strony, (wyrok NSA z 19.10.2012 r., I OSK 710/12, LEX nr 1456993). Wątpliwości takie mogą powstać gdy żądanie jest zredagowane w sposób mało zrozumiały, niejednoznacznie, nieczytelnie, etc. W realiach przedmiotowej sprawy organ nie był uprawniony, w opinii skarżącego, do zastosowania ww. przepisu, bowiem swoje żądanie skarżący oparł literalnie na treści rozporządzenia RODO, nie może być zatem mowy o jakiejkolwiek nieczytelności lub niejednoznaczności żądania, a tym bardziej takiej, która uniemożliwiały wszczęcie postępowania. Jak podał skarżący, pojęcie "przetwarzanie danych" jest używane przez prawodawcę w art. 6a RODO a dodatkowo jego znaczenie zostało wyjaśnione w słowniczku RODO. Z tego względu, żądanie organu jest pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia: zwrot "przetwarzanie danych", a w konsekwencji żądanie "zaprzestania przetwarzania danych" nie wymaga dalszego uszczegóławiania i nie upoważnia organu do upewniania się, czy skarżący jednak nie miał na myśli innego zakresu żądania, niż wynikający z treści stosowanego przez prawodawcę pojęcia. Zabieg taki - jakakolwiek zmiana zakresu pojęciowego - nie byłby również możliwy: skarżący nie może zmieniać definicji przyjętych przez prawodawcę. Organ nie ma zatem jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych, by żądać od skarżącego doprecyzowania, uszczegóławiania i wyjaśniania terminu stosowanego i wyjaśnionego w RODO. Skarżący podkreślił, że organ, który pozostawał w bezczynności, po wniesieniu ponaglenia zaczął dostrzegać nieistniejące braki podania i sformułował wobec skarżącego nieuprawnione żądania. W konsekwencji, w ocenie skarżącego, krótkie podanie staje się początkiem uciążliwego i długotrwałego zmagania z biurokracją, która w ten sposób może także liczyć na zniechęcenie do kontynuowania rozpoczętego postępowania. Sprawa, która wymagałaby podjęcia przez organ niezbyt absorbujących czynności - lub figurowałaby w statystyce urzędu jako podjęta z opóźnieniem i po wniesieniu ponaglenia - zostaje odrzucona z przyczyn rzekomo leżących po stronie wnoszącego podanie. W ten sposób organ potraktował wszystkie cztery podania skarżącego z [...] grudnia 2019 r. ws. podmiotów nielegalnie przetwarzających jego dane osobowe, po złożeniu ponagleń w następstwie bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO stwierdził, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przeciwnie - organ do spraw ochrony danych osobowych przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Wskazał między innymi, że pomimo zawieszenia terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., podejmował w niniejszej sprawie niezbędne czynności, jednakże nie mógł wcześniej skierować do stron postępowania pisma o zebraniu materiału dowodowego wraz z informacją o przysługujących im prawach, ponieważ mając na uwadze zdrowie swoich pracowników jak i interesantów, nie mógł zapewnić stronom postępowania realizacji ich praw wynikających z przepisów covidowych, jednak uczynił to niezwłocznie po odwieszeniu biegu ww. terminów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Powyższa norma uzupełnia art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W myśl art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 2056; dalej Kpa.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W niniejszej sprawie wniesienie skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych powinno zostać poprzedzone, stosownie do dyspozycji art. 37 Kpa., złożeniem ponaglenia, którego to obowiązku skarżący dopełnił. Ponadto zauważyć należy, że przed wniesieniem skargi z dnia [...] lipca 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wydał ostateczną decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...]. Zgodnie z pouczeniem zawartym w przedmiotowej decyzji decyzja ta była ostateczna. W związku z powyższym, w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność (przewlekłość), po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi. W niniejszej sprawie mając na względzie treść niniejszej uchwały Sąd uznał postępowanie sądowe w niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe i działając na podstawie 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. ----------------------- 1