II SAB/Wa 470/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K.J. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. stwierdza, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. na rzecz K.J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. K. J. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. (dalej, także, jako: organ) w przedmiocie rozpoznania odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podniósł, iż wnioskiem z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżący zażądał udostępnienia informacji publicznej w postaci zanonimizowanej kopii treści sentencji i uzasadnienia orzeczenia Sądu Rejonowego dla m.[...] w W. z dnia [...] listopada 2023 r. sygn. akt [...]. Pismem z dnia 30 stycznia 2024 r. Prezes Sądu Okręgowego w W. poinformował skarżącego, że z uwagi na delikatny przedmiot sprawy i prywatne, a nawet intymne, treści zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, zachodzi konieczność wydania decyzji odmownej oraz, na podstawie art. 64 ust. 2 K.p.a., wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, opatrzonego własnoręcznym podpisem lub nadesłania drogą elektroniczną za pośrednictwem Elektronicznej Skrzynki Podawczej, zlokalizowanej na platformie ePUAP wraz ze wskazaniem adresu do doręczeń. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. Prezes Sądu Okręgowego w W. odmówił skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej. Zdaniem organu pierwszej instancji w tej sprawie prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej. Skarżący w dniu [...] marca 2024 r. w formie elektronicznej za pomocą platformy ePUAP wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w W. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi skarżącego do sądu administracyjnego. Organ wniósł - na wypadek, gdyby Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności - o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym oddalenie skargi w zakresie żądania ukarania organu grzywną. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechać) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Mając na względzie powyższe poglądy wyrażane w judykaturze, nie sposób przyjąć, aby ewentualna zwłoka organu nosiła znamiona "rażącego" naruszenia prawa. Dalej organ wskazał, że "Brak jest także podstaw do nałożenia na organ grzywny. Stosownie do brzmienia art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne (sąd może orzec o wymierzeniu grzywny) i zależy ono od oceny sądu i przyczyn niewykonania obowiązku przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy (tak: postanowienie NSA z 29.01.2013 r., II OZ 21/13, Legalis 919888). W orzecznictwie ponadto wskazuje się, że sąd administracyjny, wymierzając organowi grzywnę, nie czyni tego automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.). W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ – w drodze decyzji administracyjnej odmawia udostępnienia informacji lub decyduje o umorzeniu postępowania. W myśl ust. 2 tego przepisu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone zostało, że przepisy K.p.a. mają zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji. Odwołanie jest podstawowym środkiem prawnym służącym wzruszaniu decyzji wydanej w I instancji. Jego celem jest doprowadzenie do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia całości sprawy, co nadaje mu charakter środka prawnego renowacyjnego. Wniesienie odwołania, jak wskazano powyżej nakłada na organ obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia całości sprawy, a zatem wydania decyzji administracyjnej, Z powyższego obowiązku Prezes Sądu Apelacyjnego w W. w niniejszej sprawie nie wywiązał się w ustawowym terminie 14 dni wynikającym z treści art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. Termin ten upłynął w dniu 22 marca 2024 r. Z akt sprawy wynika natomiast, iż skarżący w dniu [...] marca 2024 r. w formie elektronicznej za pomocą platformy ePUAP wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ nie podejmował jednak żadnych czynności, nie skorzystał z art. 36 § 1 K.p.a., nie wydał decyzji. Skarżący w dniu 29 marca 2024 r. za pomocą platformy ePUAP zwrócił się z zapytaniem do organu kiedy do Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. wpłynęło odwołanie z dnia [...] marca 2024 r., a następnie w dniu 3 kwietnia 2024 r. wystąpił w trybie art. 37 K.p.a. z ponagleniem. Organ dopiero w dniu 16 maja 2024 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Organ pozostawał zatem w bezczynności w zakresie wniesionego odwołania. Dodać także należy, iż postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości wskazał, że odwołanie skarżącego wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w W. jako organu II instancji w dniu 8 marca 2024 r., natomiast ustawowy termin na rozpatrzenie odwołania upłynął 22 marca 2024 r. Organ nie podjął w sprawie żadnych czynności aż do 16 maja 2024 r., kiedy to w wyniku rozpatrzenia odwołania wydał decyzję. Nadto w ocenie organu wyższego stopnia sytuacja rażącego naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Co prawda rozpatrzenie odwołania i wydanie decyzji nastąpiło po niemalże dwóch miesiącach od upływu terminu 14 dni na dokonanie tej czynności oraz już po wpływie do organu ponaglenia, jednakże mając na względzie fakt, że organ załatwił sprawę przed rozpoznaniem ponaglenia przez organ wyższego stopnia oraz kierując się przywołanym powyżej orzecznictwem, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie jest to uchybienie na tyle drastyczne by mogło być zakwalifikowane jako rażące naruszenie. Ustalenia faktyczne niniejszej sprawy pozostają niesporne. Prezes Sądu Apelacyjnego w W. dopuścił się bezczynności w rozpoznania odwołania z dnia [...] marca 2024 r. od decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. Prezesa Sądu Okręgowego w W. Zgodnie z treścią art. 149 § 1a P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd i stwierdzenia stanu bezczynności jest on jednocześnie zobowiązany do dodatkowego stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Środek ten winien być interpretowany ściśle i stosowany w sposób ostrożny. W ocenie Sądu, choć postępowanie organu w niniejszej sprawie, a właściwie jego brak, w oczywisty sposób jest naganne, to nie sposób dopatrzyć się w nim cech rażącego naruszenia prawa. Postępowanie organu było oczywiście nieprawidłowe, w efekcie doszło jednak do wydania decyzji i zakończenia postępowania. Powyższe przesądza o uznaniu, że w niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do wniosku organu o oddalenie wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny, wskazać trzeba, że skarżący takiego żądania nie sformułował w skardze. Również odnoszenie się przez organ do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. jest zupełnie niezrozumiałe gdyż w tej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu, a nie wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 100 złotych, oparte zostało o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.