II SAB/Wa 483/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K.H. na bezczynność Rzecznika [...] Sędziów Sądów Powszechnych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w sprawie z wniosku z dnia [...] maja 2017 r. 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Rzecznika [...] Sędziów Sądów Powszechnych na rzecz K.H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. K.H. (skarżąca) wniosła skargę na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych (organ/Rzecznik Dyscyplinarny SSP)w Warszawie. Wskazała, że dnia [...] maja 2017 r. wystąpiła z wnioskiem przesłanym pocztą elektroniczną o udzielenie informacji publicznej między innymi o toczących się postępowaniach wobec-sędziów apelacji wrocławskiej a jeżeli tak to o podanie imienia i nazwiska sędziego czy sędziów. Podniosła, że jej zdaniem Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych nie zamierza udzielić informacji zgodnie z wnioskiem wobec czego skarga na bezczynność jest zasadna. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Dyscyplinarny SSP wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że mając na względzie ilość pism i wniosków kierowanych przez skarżącą do Rzecznika Dyscyplinarnego SSP oraz konieczność wyjaśnienia sprawy, udzielił skarżącej stosownej informacji pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Udzielona informacja została potwierdzona przez Rzecznika Dyscyplinarnego SSP kolejnym pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Pomimo udzielenia informacji skarżąca pismem z dnia [...]sierpnia 2018 r., złożonym w siedzibie Krajowej Rady Sądownictwa skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych. Skarga została przekazana do Krajowej Rady Sądownictwa, która udzieliła odpowiedzi na skargę i przekazała ja do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ uznając, że skarżącej udzielono odpowiedzi na skargę uznał sprawę za zakończoną. W dniu [...] czerwca 2019 r. do Rzecznika Dyscyplinarnego SSP wpłynął wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny Rzecznikowi Dyscyplinarnemu SSP za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy. Zdaniem organu podnoszone w skardze argumenty są niezasadne a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Żądane informacje publiczne zostały udzielone przed skierowaniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jego zdaniem w dniu skierowania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie pozostawał w bezczynności. Mając powyższe na uwadze wnosił jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w części zasługuje na uwzględnienie. Skargą objęta jest bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego SSP w związku z nierozpoznaniem wniosku z skarżącej z dnia [...] czerwca 2017r. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. wskazuje, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, co potwierdza pismo z dnia 4 grudnia 2017 r. prawidłowo potraktowane przez organ jako ponaglenie. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania". Jednakże w doktrynie pojęcie to pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA). Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadził przewlekle i bezpodstawnie nie kończył go wydaniem rozstrzygnięcia. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi. Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżąca wystąpił do Rzecznika Dyscyplinarnego SSP wnioskiem o udzielenie informacji publicznej między innymi o toczących się postępowaniach wobec-sędziów apelacji wrocławskiej a jeżeli tak to o podanie imienia i nazwiska sędziego czy sędziów. Wobec bezczynności organu w udzieleniu informacji skarżąca złożyła w dniu [...] sierpnia 2019 r. ponaglenie, zaś wobec dalszej zwłoki w załatwieniu sprawy i wydaniu decyzji administracyjnej, pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność organu. Organ pismem z dnia [...] czerwca 2018r. wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2018r. wyczerpująco przedstawił stanowisko Rzecznika Dyscyplinarnego SSP i dalsza korespondencja nie będzie prowadzona. Należy zauważyć, że skarżąca wystąpiła z pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. a otrzymała odpowiedź w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018r. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. został naruszony w stopniu istotnym. Nie można przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki załatwił sprawę. Niewątpliwie zatem zarzut skargi dotyczący bezczynności jest uzasadniony. Stanowiło to dla Sądu podstawę do wydania rozstrzygnięcia stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania w sprawie, zaś decyzję administracyjną. i do Sądu. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Sąd nie stwierdził z urzędu podstaw do przyznania ww. świadczeń. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.