II SAB/Wa 51/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Grzegorz Walczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej 1. nakazuje Ministrowi Obrony Narodowej wydanie decyzji w sprawie z wniosku A. K. z dnia [...] grudnia 2003 r. w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt sprawy 2. oddala wniosek A. K. do zasądzenia na jego rzecz od Ministra Obrony Narodowej kosztów postępowania A. K., emerytowany żołnierz zawodowy wnioskiem z dnia [...] grudnia 2003 r. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o stwierdzenie - w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność decyzji dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., dotyczącej zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego. W odpowiedzi Dyrektor [...] Ministra Obrony Narodowej pismem z dnia 11 grudnia 2003 r. poinformował wnioskodawcę, iż jako organ niewłaściwy do rozpoznania jego wniosku, w trybie art. 65 § 1 kpa, przekazał wniosek do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w B.. Minister Obrony Narodowej bowiem jako organ administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy. Wniosek o usunięcie z obrotu prawnego ww. decyzji dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. powinien rozpatrzyć właściwy sąd powszechny. Decyzja ta dotyczy kwestii świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez wnioskodawcę. Postępowanie dotyczące emerytur mieści się - pod względem zasięgu przedmiotowego, w ramach procedury w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, która zawiera w sobie zarówno elementy postępowania administracyjnego, jak i sądowego. Zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 z późn. zm.) zainteresowanemu przysługuje odwołanie od decyzji dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego do właściwego sądu powszechnego, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem Ministra Obrony Narodowej wskazanie w przyjętej konstrukcji odwołania drogi sądowej oznacza wykluczenie stosowania instytucji odwołania zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym rozwiązanie to eliminuje inne instytucje prawne przewidziane w procedurze administracyjnej jako instrumenty kontroli i weryfikacji decyzji (stwierdzenie nieważności decyzji, wznowienie postępowania). Pismem z dnia 18 grudnia 2003 r. A. K. wezwał, w trybie art. 37 § 1 w związku z art. 126 kpa, Ministra Obrony Narodowej do wydania decyzji - w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora WBE w B. z dnia [...]czerwca 2003 r. informując, iż w przypadku niewydania decyzji, po dniu 1 stycznia 2004 r., złoży skargę na bezczynność ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wobec tego, że Minister Obrony Narodowej podtrzymał swoje stanowisko i kategorycznie odmówił wydania decyzji w sprawie, A. K. w dniu 28 stycznia 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 53 § 2 w zw. z art. 52 § 4 w związku z art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę na bezczynność tego ministra. W skardze domagał się wydania decyzji przez Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ostatecznej decyzji dyrektora WBE w B. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]. Twierdził, że skoro decyzja dyrektora WBE w B. jest decyzją ostateczną, to nie przysługuje od niej odwołanie do właściwego sądu powszechnego, zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 11,poz. 108 z późn. zm.). W takim wypadku jedynym środkiem służącym eliminacji takiej decyzji z obrotu prawnego, jako rażąco naruszającej prawo, jest z uwagi na treść art. 11 powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i środka nadzwyczajnego nieregulowanego w wojskowej ustawie emerytalnej, służącego eliminacji takich decyzji z obrotu prawnego, w postaci wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona, jednak z innych przyczyn niż powołane w skardze. Sprawa dotyczy decyzji dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B.y z dnia [...] czerwca 2003 r. w sprawie utrzymania wypłaty świadczeń emerytalnych. Niewątpliwie sprawy rozstrzygane tą decyzją są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących świadczenia emerytalnego należnego skarżącemu. Zgodnie z art. 180 § 1 kpa w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kpa chyba, że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Oznacza to, że przepisy o ubezpieczeniach społecznych stosuje się przed przepisami Kodeksu o tyle, o ile przewidują one uregulowania odmienne od przewidzianych w Kodeksie. W rozpoznawanej sprawie takie szczególne uregulowanie stanowi art. 31 ust. 4 powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy oraz ich rodzin. W myśl tego przepisu od decyzji w sprawach z ubezpieczenia społecznego przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych uregulowane zostało w art. 4778 do art. 47714 oraz 476 § 2 kpc. Zgodnie z art. 4778 kpc, odwołania od decyzji organów emerytalno - rentowych należą do właściwości sądów okręgowych. Przez organy emerytalno - rentowe, stosownie do treści art. 476 § 4 pkt 3 kpc, rozumie się wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości. Powołane przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz postanowienia art. 31 ust. 4 powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, stanowią odrębną od przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego regulację prawną postępowania w sprawach ubezpieczeń społecznych. Sprawy te, będące w istocie sprawami cywilnymi, rozpoznawane są przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawach tych z mocy art. 180 § 1 kpa nie znajduje zastosowania procedura administracyjna określona przepisami kpa. Natomiast przepisy dotyczące postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie przewidują możliwości stwierdzenia nieważności decyzji organu rentowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1999 r. sygn. akt II UKN 161/99 opubl. OSN nr 14/2000). Decyzje organów rentowych mogą być zaskarżane tylko w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2003 r. powoływał się w podstawie prawnej na treść art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zatem - zgodnie z art. 61 kpa, wszczęto z dniem doręczenia organowi postępowanie administracyjne, które winno zostać zakończone w formie prawem przewidzianej. Zatem nieprawidłowe jest stanowisko organu wojskowego, zawarte również w odpowiedzi na skargę, iż wszczynanie w tej sytuacji jakiejkolwiek procedury uregulowanej w kpa, jest niedopuszczalne i prowadziłoby do rażącego naruszenia przepisów prawa, w rezultacie czego zasadne było udzielenie jedynie pisemnej odpowiedzi na wniosek zainteresowanego i przekazanie tego wniosku do właściwego sądu powszechnego, a nie wydanie żądanej decyzji administracyjnej. Przyjmując niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji dyrektora WBE w B. z dnia [...] czerwca 2003 r., Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 157 § 3 kpa winien decyzją administracyjną odmówić wszczęcia postępowania. Ponieważ do dnia orzekania w sprawie niniejszej właściwy organ nie rozstrzygnął o wniosku skarżącego, zobowiązanie nałożone w punkcie 1 sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd w punkcie 2 sentencji wyroku oddalił wniosek skarżącego zgłoszony w trybie art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zwrot kosztów postępowania, bowiem skarżący nie poniósł kosztów postępowania w rozumieniu art. 205 § 1 tej ustawy.