II SAB/Wa 537/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant – starszy sekretarz sądowy Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi I. S. i J. K. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi 1. stwierdza, że ze skargi I. S. bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi I. S., 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej I. S. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. odrzuca skargę J. K. Pismem z dnia 11 lutego 2014 r., które wpłynęło do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w dniu 27 lutego 2014 r., skarżąca I. S. i skarżąca J. K. reprezentowana przez I. S., złożyły skargę na udostępnienie ich danych osobowych przez Starostę [...] na rzecz Zakładu Rolniczo – Przemysłowego "[...]" S.A. z siedzibą w [...]. Pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. nr [...], Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wezwał skarżące do uzupełnienia braków formalnych skargi. W odpowiedzi na powyższe, skarżące pismem z dnia 17 czerwca 2014 r., które wpłynęło do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w dniu 23 czerwca 2014 r., uzupełniły braki formalne skargi. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], zwrócił się do Starosty [...] o ustosunkowanie się do zarzutów skarżących i pismem z tego samego dnia nr [...] poinformował skarżące o powyższym. Starosta [...] pismem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], które wpłynęło do organu w dniu 29 lipca 2014 r., udzielił wyjaśnień Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych. Skarżące pismem z dnia [...] października 2014 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przesłanym drogą elektroniczną, poinformowały, że ich skarga nie została wyjaśniona do chwili obecnej i poinformowały, że w razie dalszego przedłużania załatwienia sprawy, wystąpią do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] poinformował skarżące o uzyskanej odpowiedzi od Starosty, oraz że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jest poddawany analizie. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. przesłanym drogą elektroniczną, skarżące wezwały Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa, co potwierdziły pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., które zostało doręczone organowi [...] stycznia 2015 r. Następnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w dniu [...] stycznia 2015 r. skierował do stron postępowania pisma informujące o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie. W skardze z dnia 22 stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżące zarzuciły Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych bezczynność w załatwieniu ich pisma z dnia [...] lutego 2014 r. i stwierdziły, że do chwili jej wniesienia, nie zostało ono rozpoznane. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku (skargi) skarżących z dnia [...] lutego 2014 r. Następnie w odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie i w uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że aktualnie organ nie pozostaje już bezczynny, a wcześniej nie uchylał się od podjęcia czynności mających na celu rozstrzygnięcie przedstawionej przez skarżące sprawy, lecz wręcz przeciwnie, bowiem podjął działania służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu przedmiotu postępowania, okoliczności faktycznych sprawy oraz zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej. To właśnie na Generalnym Inspektorze Ochrony Danych Osobowych spoczywa statuowany w art. 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy i organ podjął wszelkie czynności w przedmiotowej sprawie bez zbędnej zwłoki, wykorzystując dla ustalenia stanu faktycznego sprawy instrumenty prawne, przyznane mu przepisami ustawy o ochronie danych osobowych, jak wymagają tego ww. przepisy, a na każdym etapie postępowania skarżące były informowane o podejmowanych w sprawie czynnościach oraz ich wynikach. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r. wezwano skarżące do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi, jednak wpis od skargi J. K. nie został uiszczony do chwili obecnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Zatem skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Zgodnie z treścią art. 12 § 1 i 2 k.p.a. i wyrażoną tym przepisem zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie. W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a., oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku skargi na bezczynność w wydaniu decyzji w postępowaniu administracyjnym, a w niniejszej sprawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie, określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na bezczynność bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy). W świetle powyższych uwag Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi na bezczynność. W szczególności skarżące wyczerpały tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., co potwierdza ich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] stycznia 2015 r. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych po wpłynięciu do niego skargi I. S. i J. K. z dnia 11 lutego 2014 r. (data wpływu do organu w dniu 27 lutego 2014 r.), dopiero po przeszło 3 miesiącach, bo w dniu 9 czerwca 2014 r. wezwał skarżące do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zatem już chociażby tak długa reakcja organu i to tylko co do uzupełnienia braków formalnych skargi świadczy, że organ pozostawał w bezczynności, bowiem tak późno wysłane pisma nie wymagały zbierania jakichkolwiek dowodów, informacji czy też innych czynności natury technicznej. Następnie po uzupełnieniu przez nie skargi w dniu w dniu 23 czerwca 2014 r., pismem z dnia 15 lipca 2014 r. zwrócił się do Starosty [...] o złożenie wyjaśnień i po otrzymaniu ich w dniu 29 lipca 2014 r., po przeszło 3 miesiącach i to po złożeniu przez nie pisma ponaglającego z dnia 30 października 2014 r., bowiem dopiero pismem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] poinformował skarżące o uzyskanej odpowiedzi od Starosty [...], oraz że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jest poddawany analizie. Stąd też należy to uznać za kolejne naruszeniu podstawowej zasady szybkości postępowania. Natomiast decyzję organ wydał dopiero w dniu [...] lutego 2015 r. Dodać również należy w tym miejscu, że organ przy każdej z tych czynności, nie podał skarżącym informacji w trybie art. 36 k.p.a. o nowym terminie załatwienia sprawy. Należy w tym miejscu wskazać również, że po złożeniu przez skarżące w dniu [...] stycznia 2015 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ust. 1 k.p.a., organ całkowicie zignorował obowiązek wynikający z treści art. 37 § 2 k.p.a., tzn. nie odpowiedział, czy uznaje zażalenie za uzasadnione, a jeśli tak, to nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia sprawy oraz nie zarządził wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie zapobiegł, o ile byłaby taka potrzeba, podjęciu środków w zaprzestaniu naruszania terminów załatwienia sprawy w przyszłości i nie stwierdził, czy powyższe uchybienia miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Konkluzja powyższa wynika z faktu, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest o tym jakiejkolwiek wzmianki. Reasumując, organ nie rozpoznając wniosku skarżących z dnia [...] lutego 2014 r., aż do dnia wydania decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., tj. przez okres przeszło 12 miesięcy, bez wątpienia pozostawał w bezczynności. Tym bardziej, że z przedstawionego powyżej stanu faktycznego nie wynika, aby w celu rozpatrzenia sprawy zobowiązany był do podjęcia licznych, czasochłonnych czynności postępowania dowodowego, czy zlecania ekspertyz, co mogłoby wskazywać na to, że rozpatrywana sprawa miała charakter "szczególnie skomplikowany" i w pewnym przynajmniej zakresie usprawiedliwiać nieterminowe załatwienie wniosku. Zatem zwłoka w załatwieniu sprawy wynika – zdaniem Sądu – z nieuzasadnionej opieszałości organu w podejmowaniu nie tak licznych zresztą czynności procesowych. Natomiast, jak wykazano już w stanie faktycznym sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku (skargi) skarżących z dnia [...] lutego 2014 r. i wobec powyższego należało umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, bowiem w dacie orzekania nie było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania owego wniosku, skoro został on już rozpoznany (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63). Stwierdzić również należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). Taki stan bez wątpienia wystąpił w niniejszej sprawie, co wprost wynika z – chronologicznie przedstawionego w części sprawozdawczej uzasadnienia – przebiegu procedowania organu. Zatem tak istotna zwłoka w załatwieniu sprawy musi zostać poczytana za rażącą i to tym bardziej, że dotyczy ona organu centralnego, jakim jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, a zatem organu, który z racji swojego usytuowania w państwie i realizowanych zadań, powinien dawać przykład innym organom administracji co do przestrzegania zasad terminowości postępowania administracyjnego. Reasumując, taki stan rzeczy, przy uwzględnieniu obowiązków organu wynikających z art. 35, 36 i 37 w zw. z art. 12 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. uzasadnia stanowisko, iż bezczynność organu w zakresie wydania rozstrzygnięcia w sprawie miała charakter kwalifikowany z powodu rażącego naruszenia powyższych przepisów. Jednakże powyższe okoliczności są niewystarczające – zdaniem Sądu – do wymierzenia organowi grzywny. Natomiast, co już wskazano w stanie faktycznym, Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r. wezwano skarżące do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi, jednak wpis od skargi J. K. nie został uiszczony do chwili obecnej, mimo skutecznie doręczonego wezwania jej pełnomocnikowi. Stosownie zaś do treści art. 220 § 3 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m.in. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Jak wynika bowiem z akt sprawy, po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych ustalono, że do chwili obecnej nie zidentyfikowano wpłaty tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi J. K. A zatem skoro skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi, to skargę należało odrzucić. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 i w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) oraz art. 220 § 3 i w zw. z art. 151 i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.