II SAB/Wa 57/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2024 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Rady Ministrów dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego T. K. z [...] grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Rady Ministrów w rozpatrzeniu wniosku skarżącego T. K. z [...] grudnia 2022 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Rady Ministrów na rzecz skarżącego T. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. T. K. (zwany dalej "Skarżącym") wnioskiem z [...] grudnia 2022r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów (zwany dalej "Prezesem RM") o udostępnienie informacji publicznej polegającej na doręczeniu fotokopii (skanów) oryginałów własnoręcznie podpisanych pism lub odpisów pism poświadczonych co do zgodności z oryginałami, w postaci cyfrowej, na adres e-mail Skarżącego, jak i oryginałów ww. pism w postaci drukowanej na adres do korespondencji strony skarżącej, ponieważ żądana informacja publiczna nie została opublikowana w Biuletynach Informacji Publicznej i w treściach stron internetowych rządu Rzeczypospolitej Polskiej: 1) dokumentu wskazującego granice obszaru Rzeczypospolitej Polskiej ustanowione po odzyskaniu niepodległości w 1918r., z podaniem: daty trwania tych granic, imion i nazwisk i stanowisk wszystkich sygnatariuszy tego dokumentu, reprezentujących Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, oznaczenia geograficznego tych granic (współrzędne geolokalizacyjne i mapa); 2) "każdych" dokumentów zmieniających "każde" granice obszaru Rzeczypospolitej Polskiej, ustanowionych po odzyskaniu niepodległości w 1918r. do "nadal", z podaniem: dat tych dokumentów, powodów zmian tych granic, imion, nazwisk i stanowisk wszystkich sygnatariuszy tych dokumentów reprezentujących Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, oznaczeń geograficznych tych granic (współrzędne geolokalizacyjne i mapa). 2. Prezes RM - Radca Centrum Informacyjnego Rządu - w odpowiedzi z [...] stycznia 2023r. poinformował, że wniosek Skarżącego dotyczy udostępnienia dokumentów archiwalnych, dlatego należy zwrócić się do Archiwum Kancelarii Prezesa RM. Zasady dostępu i korzystania z zasobów ww. archiwum są zamieszczone na stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/premier/dostep-do-archiwum. 3. Skarżący w piśmie z [...] stycznia 2023r. wskazał, że niezależnie, czy informacja ma charakter archiwalny, na co nie podano podstawy prawnej, to żądana informacja stanowi informację publiczną i w związku z tym organ powinien ją udostępnić na wniosek albo uczynić to w sposób zgodny z przepisami prawa. 4. Prezes RM pismem z [...] stycznia 2023r. poinformował Skarżącego, że Archiwum Rady Ministrów (zwane dalej "ARM") jest wyodrębnione, co powoduje, że dostęp do dokumentacji w nim zgromadzonej odbywa się na innych zasadach niż dostęp do informacji publicznej. Zasady udostępniania materiałów archiwalnych z zasobu ARM reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 22 czerwca 2011r. w sprawie sposobu i trybu udostępniania materiałów archiwalnych znajdujących się w archiwach wyodrębnionych (Dz.U. z 2011r. Nr 196, poz. 1161). Osoba zainteresowana udostępnieniem dokumentacji znajdującej się w zasobie ARM powinna wypełnić formularz zgłoszenia w sprawie udostępnienia materiałów archiwalnych z ARM i przesłać go na adres: [...].gov.pl lub Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, [...] Al. [...]. We wniosku należy wskazać materiały archiwalne lub określić temat oraz okres, którego dotyczą, określić cel wykorzystania materiałów archiwalnych, proponowany sposób ich udostępnienia, a także imię i nazwisko, rodzaj i nr dowodu tożsamości oraz adres do korespondencji osoby ubiegającej się o udostępnienie (w przypadku osób fizycznych) lub nazwę i siedzibę jednostki organizacyjnej lub osoby prawnej nieposiadającej osobowości prawnej, imię i nazwisko oraz rodzaj i numer dokumentu tożsamości upoważnionego przedstawiciela (w przypadku jednostek organizacyjnych lub osób prawnych nieposiadających osobowości prawnej). Wniosek może mieć formę pisma (wysłanego pocztą tradycyjną lub elektroniczną) lub wypełnionego formularza zgłoszenia w sprawie udostępnienia materiałów archiwalnych z ARM. Skarżącemu wyjaśniono, że informacja ta nie jest odmową udostępnienia informacji, a przepisy prawa nie przewidują w takim wypadku obowiązku wydania decyzji administracyjnej. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] marca 2022r. ([...] marca 2023r. – data wpływu do biura podawczego) Skarżący zaskarżył bezczynność Prezesa RM w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku z [...] grudnia 2022r., z uwagi na brak wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej i wniósł o nałożenie kary za rażące uchybienie ustawie o dostępie do informacji - przez brak wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej i udzielenie odpowiedzi w sposób niezgodny z żądaniem wniosku oraz o nakazanie udostępnienia żądanej informacji publicznej. 6. Prezes RM w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi w całości. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. 2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r., poz. 2492) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. 3. Sąd wyjaśnia, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest bezczynność Prezesa RM w zakresie wniosku Skarżącego z [...] grudnia 2022r. o udostępnienie informacji publicznej, polegającej na doręczeniu fotokopii (skanów) oryginałów własnoręcznie podpisanych pism lub odpisów pism poświadczonych co do zgodności z oryginałami, w postaci cyfrowej, na adres e-mail Skarżącego, jak i oryginałów ww. pism w postaci drukowanej na adres do korespondencji strony skarżącej, ponieważ żądana informacja publiczna nie została opublikowana w Biuletynach Informacji Publicznej i w treściach stron internetowych rządu Rzeczypospolitej Polskiej: 1) dokumentu wskazującego granice obszaru Rzeczypospolitej Polskiej ustanowione po odzyskaniu niepodległości w 1918r., z podaniem: daty trwania tych granic, imion i nazwisk i stanowisk wszystkich sygnatariuszy tego dokumentu, reprezentujących Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, oznaczenia geograficznego tych granic (współrzędne geolokalizacyjne i mapa); 2) "każdych" dokumentów zmieniających "każde" granice obszaru Rzeczypospolitej Polskiej, ustanowionych po odzyskaniu niepodległości w 1918r. do "nadal", z podaniem: dat tych dokumentów, powodów zmian tych granic, imion, nazwisk i stanowisk wszystkich sygnatariuszy tych dokumentów reprezentujących Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, oznaczeń geograficznych tych granic (współrzędne geolokalizacyjne i mapa). Sąd w związku z tym stwierdza, że w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat może: (1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające jej udostępnienie określone w art. 5 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p."); podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); (2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; wskazać, że podmiot zobowiązany nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (3) odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p. (bądź umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) stosownie do art. 16 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; (4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ winien ponadto podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie przez wnioskodawcę zarzutu bezczynności. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się Skarżący, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. 4. Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań niewątpliwe w sprawie jest to, że Prezes RM jest organem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd nie kwestionuje też stanowiska Prezesa RM, że żądane przez Skarżącego dokumenty dotyczące granic państwa polskiego stanowią dane publiczne w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Sąd stwierdza natomiast, że Prezes RM dopiero w odpowiedzi z [...] stycznia 2023r., czyli po terminie 14-dniowym przewidzianym w u.d.i.p., wskazał Skarżącemu wyczerpujące informacje, co do tego, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Dopiero bowiem w ww. piśmie wskazano, że dostęp do dokumentacji zgromadzonej w ARM odbywa się na odmiennych zasadach do zasad przewidzianych w u.d.i.p. W odpowiedzi tej podano też akt prawny, z którego wynikają zasady dostępu do materiałów znajdujących się w zasobach ARM oraz wskazano, jakich konkretnych czynności powinien dokonać Skarżący, aby móc uzyskać dostęp do żądanych informacji. Natomiast pismo Prezesa RM z [...] stycznia 2023r. zawierało jedynie odesłanie do strony internetowej i wskazywało, że wniosek Skarżącego dotyczy dokumentów archiwalnych, więc nie można go uznać za wyczerpujące i prawidłowe udzielenie odpowiedzi (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) na ww. wniosek o udzielenie informacji publicznej. 5. Sąd, z tego względu uznał, że Prezes RP dopuścił się bezczynności w prawidłowym udzieleniu odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącego, było to jednak nieznaczne – pięciodniowe - uchybienie terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W związku z tym zasadne było wydanie orzeczenia zawartego w punkcie pierwszym sentencji wyroku, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. oraz orzeczenia w punkcie drugim sentencji wyroku, na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. W ocenie Sądu w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż zachodzi ono wówczas, gdy wadliwość działania organu ma szczególnie duży ciężar gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Okoliczności te w sprawie nie zachodziły. W judykaturze podkreśla się ponadto, że do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 24 lipca 2015r. sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12 -dostępny na www.nsa.gov.pl). Te okoliczności również w sprawie nie zaszły. Wprawdzie pierwotnie udzielona Skarżącemu przez organ odpowiedź była dość lapidarna, to druga odpowiedź z [...] stycznia 2023r. zawierała wszelkie niezbędne elementy, pozwalające uznać ją za wyczerpującą. Zdaniem Sądu niezasadny był więc wniosek Skarżącego o wymierzenie organowi grzywny i na mocy art. 151 P.p.s.a. należało wydać orzeczenie z punktu trzeciego sentencji wyroku, o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie. Skoro bowiem Prezes RM w piśmie z [...] stycznia 2023r. wyjaśnił Skarżącemu, że w sytuacji, gdy przepisy prawa przewidują odrębny tryb udostępniania żądanych przez Skarżącego informacji i wówczas nie ma obowiązku wydania decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 16 u.d.i.p., to takie stanowisko należało uznać za prawidłowe, także w kontekście wskazania przez organ, jakie czynności powinien podjąć Skarżący, aby uzyskać żądane informacje. Sąd wskazuje, że postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych – zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego wpisu sądowego od skargi (punkt czwarty wyroku) wydano stosownie do art. 200 i art. 209 P.p.s.a.