II SAB/Wa 595/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 15 maja 2014 r. o wyłącznie pracownika organu postanawia: -odrzucić skargę- . M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 15 maja 2014 r. o wyłącznie pracownika organu M. K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga M. M. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 15 maja 2014 r. o wyłącznie pracownika organu jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalna tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego. O wyłączeniu pracownika organu stanowi art. 23 K.p.a. Właściwą formą rozstrzygnięcia tej kwestii wpadkowej w postępowaniu jest, stosownie do treści art. 123 § 1 K.p.a., postanowienie. Zgodnie bowiem z tym przepisem w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Wniosek skarżącego z dnia 15 maja 2014 r. o wyłączenie pracownika organu winien zatem być rozstrzygnięty w formie postanowienia. W tej sytuacji, aby skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu, była dopuszczalna, postanowienie rozstrzygające wniosek o wyłączenie pracownika, musiałoby być postanowieniem, na które służy zażalenie albo postanowieniem kończącym postępowanie albo rozstrzygającym sprawę co do istoty, a więc postanowieniem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowienie rozstrzygające kwestię wyłączenia pracownika organu nie jednak postanowieniem, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Postanowienie takie nie jest postanowieniem, na które służy zażalenie, ponieważ zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. zażalenie przysługuje na postanowienia wydane w toku postępowania, gdy kodeks tak stanowi. Żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewiduje zaś możliwości wniesienia zażalenia na tego typu postanowienie. Nie jest to również postanowienie, które kończy postępowanie, ani też postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie to rozstrzyga wyłącznie kwestię wpadkową w prowadzonym postępowaniu. Skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu jest zatem niedopuszczalna (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 2021/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie wyłączenia pracownika wypowiadał się także Trybunał Konstytucyjny, który podkreślił, że jest to instytucja proceduralna, "w ramach której stronie służy uprawnienie gwarantujące obiektywne rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca poddał tę instytucję kontroli sądowej, wzmacniając zasadę obiektywizmu postępowania w postępowaniu administracyjnym. Ta kontrola odbywa się jednak dopiero przy rozstrzyganiu odwołania od orzeczenia, kończącego postępowanie w danej instancji, a nie w postępowaniu wpadkowym na podstawie zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej". Strona ma możliwość podniesienia "zarzutu o nieuwzględnieniu wyłączenia pracownika w postępowaniu odwoławczym, co następnie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego" (wyrok TK z 7 marca 2005 r., P 8/03, OTK-A 2005, nr 3, poz. 20, w którym stwierdzono, że art. 24 w związku z art. 141 § 1 k.p.a. jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.