II SAB/Wa 636/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-10
Skład orzekający: Ewa Radziszewska – Krupa, Sławomir Antoniuk, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Trybunału Konstytucyjnego dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wynajmu mieszkania służbowego dla sędziego Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego dopuścił się bezczynności, ponieważ żądana informacja o wynajmie mieszkania służbowego ze środków Trybunału Konstytucyjnego dla sędziego stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie udostępnił jej w ustawowym terminie ani nie wydał decyzji odmownej, co uzasadnia zobowiązanie do jej rozpatrzenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wynajmu mieszkania służbowego przez Trybunał Konstytucyjny, kosztów jego najmu oraz osób z niego korzystających. Organ odpowiedział, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Skarżący złożył skargę na bezczynność organu. Sąd uznał, że informacja ta stanowi informację publiczną i zobowiązał Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do jej rozpatrzenia, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Rozstrzygnięcie
1. Zobowiązano Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpatrzenia wniosku K. B. z dnia [...] maja 2019 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. 2. Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Zasądzono od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz K. B. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpatrzenia wniosku K. B. z dnia [...] maja 2019 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz K. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. K. B. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił wnioskiem z 24 maja 2019r., który wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego 4 czerwca 2019r., o udostępnienie w trybie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001r. Nr 112, poz. 1198 ze zm., zwana dalej: "u.d.i.p.") w formie pisemnej lub fotokopii na pytania: 1) czy ze środków Trybunału Konstytucyjnego (zwany również: "TK") wynajmowane jest jakiekolwiek mieszkanie (apartament) w jednej z kamienic przy al. [...] (z własnym basenem i siłownią)? 2. Jeśli tak, ile miesięcznie Trybunał Konstytucyjny przeznacza na wynajem tego mieszkania? 3. Kto z niego korzysta?
2. Rzecznik Prasowy Trybunału Konstytucyjnego w piśmie z 5 sierpnia 2019r. przytoczyła regulacje prawne dotyczące zakwaterowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego i stwierdziła, że informacja o tym, czy Trybunał wynajmuje ww. mieszkanie i ile miesięcznie jest przeznaczane na jego najem oraz kto korzysta z ww. mieszkania nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
3. Skarżący w piśmie z 20 sierpnia 2019r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Trybunału Konstytucyjnego polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznych, których dotyczył ww. wniosek, zarzucając naruszenie art. 13 i 14 u.d.i.p. - przez nieudzielenie odpowiedzi na ww. wniosek i wniósł o: a) zobowiązanie TK do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, b) dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosek o udostępnienie informacji publicznej, odpowiedź TK) na okoliczność treści wniosku i przesłania go TK, c) zasądzenie od TK na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego, d) rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący nie zgodził się z TK, że w myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. w trybie ustawowym podlegają udostępnieniu m.in. dane na temat majątku, którym dysponują podmioty obowiązane do udzielania informacji. Informacja o najmie mieszkania służbowego bez wątpienia dotyczy dysponowania majątkiem (środkami finansowymi) TK. Skarżący - wbrew sugestii zawartej w stanowisku TK - nie domagał się i nie domaga się wskazania konkretnego adresu, co być może mogłoby naruszyć dobra prawnie chronione osoby w nim zamieszkującej (choć nie jest to bynajmniej oczywiste). Sama informacja, że któryś z sędziów TK dysponuje mieszkaniem służbowym w alei [...], a zatem w bezpośrednim sąsiedztwie TK nie będzie zaskakująca, ani nie naruszy niczyich dóbr. Skarżący ocenę charakteru ostatniego z pytań z perspektywy reżimu u.d.i.p. pozostawił uznaniu Sądu. Skarżący, zgodnie z przepisami u.d.i.p. i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyroki: WSA w Gliwicach o sygn. IV SAB/Gl 66/09; WSA w Krakowie o sygn. II SAB/Kr 65/09) postanowił złożyć skargę na bezczynność TK, bez uprzedniego składania zażalenia ani wzywania do usunięcia naruszenia prawa, bowiem jak zauważył NSA w wyroku o sygn. akt I OSK 285/11), prawo złożenia tego rodzaju skargi nie wymaga wyczerpania środków zaskarżenia.
4. Prezes Trybunału Konstytucyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł alternatywnie o: a) odrzucenie skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019r. poz. 2325, zwana dalej: "P.p.s.a."), wnosząc o wezwanie Skarżącego do uiszczenia należnego wpisu od skargi, b) oddalenie skargi w całości, jeżeli wniosek o odrzucenie skargi nie zostanie uwzględniony; c) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan sprawy, wyjaśniając, że Skarżącego po wpłynięciu ww. wniosku o udzielenie informacji publicznej powiadomiono pismem z 18 czerwca 2019r., że wniosek zostanie rozpoznany do 4 sierpnia 2019r., zaś w piśmie z 5 sierpnia 2019r. wskazano, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Dodatkowo podkreślono, że ww. wniosek złożono przy pomocy faksu i nie zawierał on adresu korespondencyjnego. 29 maja 2019r. podjęto próbę poinformowania, przy pomocy poczty elektronicznej, że Skarżący nie określił danych korespondencyjnych, ale Skarżący nie udzielił odpowiedzi. W związku z tym przyjęto, że termin na rozpoznanie wniosku z 24 maja 2019r. biegnie od 4 czerwca 2019r.
Dodatkowo wskazano, że Skarżący błędnie oznaczył TK, jako organ, którego bezczynności skarga dotyczy, choć TK, w świetle przepisów u.d.i.p. i ustawy z 30 listopada 2016r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 2072 ze zm., zwana dalej: "u.o.t.p.TK") - nie ma zdolności do występowaniu w tym postępowaniu jako strona. Organem, który wykonuje czynności z zakresu kierowania TK, jest Prezes TK, kierujący pracami Trybunału i reprezentujący Trybunał na zewnątrz (art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK). Bezpodstawny jest pogląd, że TK ma zdolność do występowania w tym postępowaniu jako strona. Pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w świetle orzeczeń, w których przyjmowano, że prezes sądu jest właściwy do załatwienia spraw objętych u.d.i.p. przez udzielanie informacji i wydawanie decyzji, jak też w świetle tych postępowań przed sądem administracyjnym, w których Prezes TK występował jako strona postępowania w sprawie skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej (np. wyrok NSA z 16 grudnia 2005r. sygn. akt OSK 1782/04, Legalis i wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2018r. sygn. akt II SAB/Wa 91/18).
Prezes TK, wnosząc o oddalenie skargi, podkreślił, że zakres i charakter żądanych informacji, a także to, że prawodawca limituje pojęcie informacji publicznej do "działalności" podmiotów określonych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i "spraw publicznych", należało uznać, że nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Skoro żądane informacje odnoszą się do określonego lokalu mieszkalnego, wynajmowanego przez Trybunał, nie stanowią informacji publicznej. Prezes TK nie pozostaje więc w bezczynności co do rozpoznania ww. wniosku z 24 maja 2019r.
Brak jest po stronie Prezesa TK bezczynności także, z uwagi na zastosowany sposób załatwienia wniosku - Skarżący za pośrednictwem Rzecznika Prasowego TK, który powiadomił Skarżącego o sposobie załatwienia sprawy i najważniejszych motywach rozstrzygnięcia.
Prezes TK wskazał, że wniosek obejmuje żądanie udostępnienia szeregu informacji o zróżnicowanym zakresie, jak również, że informacje te wymagają ustosunkowania się (zaprzeczenia bądź potwierdzenia) co do adresu lokalu mieszkalnego (ulicy), zajmowanego przez sędziego Trybunału, któremu przysługuje uprawnienie, na mocy art. 17 ustawy z 30 listopada 2016r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz.U. z 2018r., poz., 1422; zwana dalej: "u.s.s.TK"), gdy jest sędzią stale zamieszkałym poza Warszawą. Udostępniając żądane informacje dochodzi do ujawnienia informacji o miejscu zamieszkania sędziego TK. Prawem do informacji publicznej objęte są informacje, które dotyczą aktywności, ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych lub spraw, które dotyczą ogółu i korespondują w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2017r., I OSK 1953/15). Z żądanymi informacjami nie wiąże się zasób wiedzy o aktywności ukierunkowanej na wypełnienie przypisanych zadań publicznych i realizowanie interesów i celów publicznych, jak również o sprawach, które dotyczą ogółu i korespondują w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego. Żądane informacje odnoszą się do uprawnienia sędziów TK, stale zamieszkałych poza m.st. Warszawą, co wydatnie wpływa na ocenę ich charakteru. Żądane informacje nie dotyczą istoty sprawowania urzędu sędziego TK, a jedynie kwestii związanych ze sprawnym zorganizowaniem wykonywania tego urzędu przez jego piastuna ze względu na jego miejsce zamieszkania. Poza tym, korzystanie przez sędziego z uprawnienia do bezpłatnego zakwaterowania w m.st. Warszawie nie pozostaje w związku ze sposobem wypełniania przez niego określonych zadań publicznych, jak też realizowaniem określonych interesów i celów publicznych. Nie ma bowiem wpływu na zakres oraz charakter jego obowiązków, a także na sposób sprawowania urzędu.
Ponadto żądane informacje nie dotyczą publicznej sfery aktywności sędziego TK, lecz głównie sfery prywatnej (osobistej i rodzinnej) sędziego. Informacje te nie pozostają w bezpośrednim związku z wykonywaną funkcją. Żaden przepis ustrojowy sądownictwa konstytucyjnego - w tym przede wszystkim u.o.t.p.TK, u.s.s.TK, jak też regulaminu Trybunału (uchwała Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z 27 lipca 2017r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego - M.P. poz. 767, zwana dalej: "Regulaminem TK") nie nakłada na sędziego TK obowiązku informowania o miejscu zamieszkania i o korzystaniu z uprawnienia, o którym mowa w art. 17 u.s.s.TK, a co za tym idzie informacje te nie są objęte u.d.i.p. Stanowisko Prezesa TK znajduje dodatkowe uzasadnienia w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zwany dalej: "ETPCz"), który stwierdził, że wybór miejsca zamieszkania jest decyzją zasadniczo prywatną, a swobodne korzystanie z tego wyboru stanowi integralną część osobistą autonomii chronionej przez art. 8 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4 listopada 1950r., zmieniona Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), który zakresem ochrony obejmuje życie prywatne, życie rodzinne, miejsce zamieszkania oraz korespondencję (skarga nr 42811/06 w sprawie Alkaya p-ko Turcji, § 30).
Adres domowy osoby to dane osobowe lub informacje, które są kwestią prywatności i jako takie cieszą się ochroną zapewnianą tej osobie. Informacja o miejscu zamieszkania sędziego - w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA z: 21 kwietnia 2017r. sygn. akt I OSK 1953/15; 23 listopada 2016r. sygn. akt I OSK 1323/15) - nie stanowi informacji publicznej. Ujawnienie informacji, obejmujących informacje o miejscu zamieszkania, stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa osoby, której informacje te dotyczą, w każdym razie poczucie takiego zagrożenia w związku z ujawnieniem informacji o miejscu jej zamieszkania trudno wykluczyć.
Zdaniem Prezesa TK żądane informacje nie stanowią ponadto źródła wiedzy o tym, w jaki sposób Trybunał wydatkuje środki publiczne. Informowanie na temat środków publicznych wydatkowanych w celu zapewnienia sędziom TK bezpłatnego zakwaterowania w m.st. Warszawa nie wymaga ustosunkowania się do adresu miejsca zamieszkania sędziego TK, a w sprawie chodzi przede wszystkim o ustosunkowanie się do tego adresu.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
2. Na gruncie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019r., poz. 1429; zwanej dalej: "u.d.i.p.") bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ:
- będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.),
- nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie
- nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Sąd wskazuje ponadto, że charakter informacji publicznej należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do wskazanej w art. 61 Konstytucji RP publicznej sfery ich działalności, a więc wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Istotne także jest to, że informacja publiczna musi dotyczyć sfery faktów. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Stosownie do art. 6 u.d.i.p. udostępnieniu podlega w szczególności informacja publiczna w sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., a więc każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych - każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują.
Przepis art. 17 u.s.s.TK stanowi natomiast, że "Sędziemu Trybunału stale zamieszkałemu poza [...] przysługuje bezpłatne zakwaterowanie w m.st. Warszawie oraz zwrot kosztów przejazdu i dodatek z tytułu rozłąki z rodziną na zasadach określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 26 ust. 2a ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2142 i 2203 oraz z 2018 r. poz. 106, 650 i 1000)".
Zgodnie z art. 10 ust. 2 u.d.i.p., informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek.
Natomiast, w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli jednak informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Ponadto zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
3. Nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p.), jak również to, że żądana przez Skarżącego informacja stanowiła informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i f) u.d.i.p. w związku z art. 17 u.s.s.TK.
Organem Trybunału Konstytucyjnego, stosownie do art. 5 pkt 2 u.o.t.p.TK, jest bowiem Prezes Trybunału Konstytucyjnego.
Z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK i z § 10 ust. 1 Regulaminu wynika, że Prezes Trybunału reprezentuje Trybunał na zewnątrz.
Dodatkowo wskazać należy, że Prezesowi Trybunału, na mocy art. 14 ust. 2 u.o.t.p.TK, przysługują w zakresie wykonania budżetu uprawnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś stosownie do § 10 ust. 2 pkt 4 Regulaminu zatwierdza sprawozdanie Dyrektora Kancelarii Trybunału z wykonania budżetu Trybunału za dany rok budżetowy.
Prezes TK na mocy § 10 ust. 2 pkt 1 Regulaminu pełni czynności w zakresie tworzenia warunków do sprawnego funkcjonowania Trybunału, zaś zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 2 Regulaminu wykonuje czynności związane z realizacją praw i obowiązków sędziego Trybunału w zakresie stosunku służbowego.
Tym samym Prezes Trybunału Konstytucyjnego jest właściwym organem do załatwienia sprawy objętej u.d.i.p., stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Nie sposób też uznać, że Prezes TK nie był w posiadaniu informacji publicznej o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i f) u.d.i.p. w związku z art. 17 u.s.s.TK.
Po pierwsze dlatego, że intencją i założeniem u.d.i.p., o czym mowa w piśmiennictwie, jest szerokie rozumienie przedmiotu regulacji (por. I. Kamińska M. Rozbicka-Ostrowska w Komentarzu do Ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyd. 3, Wolters Kluwer Warszawa 2016r., s. 129).
Po drugie w art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. mowa jest w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (organy władzy publicznej: np. Sądy i Trybunały), w tym o: d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (np. Sędziowie TK), f) majątku, którym dysponują organy władzy publicznej (np. Sądy, Trybunały).
Po trzecie Prezes Trybunału Konstytucyjnego, odnosząc się do żądania Skarżącego, nie zaprzeczył, że posiada żądaną informację publiczną.
Skoro bowiem Skarżący pytał w ww. wniosku o wynajmowanie ze środków Trybunału Konstytucyjnego jakiegokolwiek mieszkania w jednej z kamienic przy al. [...], jak również ile miesięcznie Trybunał Konstytucyjny przeznacza na wynajem tego mieszkania i kto z mieszkania tego korzysta, należało uznać, że ww. informacje mieszczą się w zakresie objętym dyspozycją: art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) u.d.i.p. w związku z art. 17 u.s.s.TK.
Wykładni pojęcia osób pełniących funkcje publiczne dokonał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 marca 2006r. sygn. akt K 17/05 (OTK-A z 2006r., nr 3, poz. 30; Dz.U. z 2006 r. Nr 49, poz. 358). Z ww. orzeczenia wynika, że art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p. jest zgodny z art. 31 ust. 3, art. 47 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP. Trybunał w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził, że "sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie, w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną, powinno zatem odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne. Chodzi zatem o podmioty, którym przysługuje co najmniej wąski zakres kompetencji decyzyjnej w ramach instytucji publicznej. Nie każdy zatem pracownik takiej instytucji będzie tym funkcjonariuszem, którego sfera chronionej prywatności może być zawężona z perspektywy uzasadnionego interesu osób trzecich, realizującego się w ramach prawa do informacji. Nie można twierdzić, że w wypadku ustalenia kręgu osób, których życie prywatne może być przedmiotem uzasadnionego zainteresowania publiczności, istnieje jednolity mechanizm czy kryteria badania zakresu możliwej ingerencji. Trudno byłoby również stworzyć ogólny, abstrakcyjny, a tym bardziej zamknięty katalog tego rodzaju funkcji i stanowisk. Podejmując próbę wskazania ogólnych cech, jakie będą przesądzały o tym, że określony podmiot sprawuje funkcję publiczną, można bez większego ryzyka błędu uznać, iż chodzi o takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuację prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem decyzji dotyczących innych podmiotów. Spod zakresu funkcji publicznej wykluczone są zatem takie stanowiska, choćby pełnione w ramach organów władzy publicznej, które mają charakter usługowy lub techniczny".
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2017r. sygn. akt I OSK 2130/15, akceptując powyższe stanowisko TK, jako kryterium służące uchwyceniu granic zakresowych pojęcia "osób pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji" przyjął, że należy brać pod uwagę kryterium bezpośredniości oddziaływania działań podejmowanych w ramach instytucji publicznej wpływających na sytuację prawną innych osób, w czym mieszczą się zwłaszcza co najmniej wąskie kompetencje decyzyjne. Bezpośredniość – zgodnie z językowym znaczeniem tego słowa przyjmowanym w języku polskim - oznacza działanie "bez pośrednictwa kogokolwiek, czegokolwiek, wprost" (por. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 1, Warszawa 1999, s. 51). Zdaniem NSA oznacza to, że poza zakresem pojęcia "osób pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji" nie pozostają tylko te osoby, które w ramach instytucji publicznej podejmują działania wyłącznie na stanowiskach usługowych i technicznych. Również działania osób znajdujących się w strukturze instytucji publicznej mające charakter wyłącznie pomocniczy, doradczy, opiniujący, konsultujący, których wyniki nie są wiążące, tzn. mogą być uwzględnione (lub nie) przez inny podmiot kształtujący bezpośrednio w ramach instytucji publicznej sytuację prawną innych osób, nie pozwalają osób takich (pomocników, doradców, opiniujących, konsultantów) traktować jako "osoby pełniące funkcje publiczne, mające związek z pełnieniem tych funkcji" w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Sąd, poglądy te podziela i stwierdza, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i f) u.d.i.p. w związku z art. 17 u.s.s.TK., możliwe było sformułowanie przez Skarżącego w trybie u.d.i.p. żądania ujawnienia danych niespersonifikowanych, a dotyczących środków finansowych, którymi dysponuje jeden z podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (Trybunał Konstytucyjny) wydatkowanych na potrzeby osoby sprawującej funkcję publiczną – Sędziego Trybunału Konstytucyjnego.
Odrębną kwestią była natomiast możliwość ochrony danych osobowych konkretnej osoby korzystającej z mieszkania wynajmowanego przez Trybunał Konstytucyjny, z majątku, którym dysponuje TK (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i f) u.d.i.p. w związku z art. 17 u.s.s.TK). Jeśli bowiem z ww. mieszkania korzysta sędzia Trybunału Konstytucyjnego, możliwe było odwołanie się jedynie do pełnionej funkcji, bez podawania jakichkolwiek danych personalnych konkretnej osoby. Takie dane osobowe należą bowiem do sfery prywatności i ich udostępnienie może naruszać prywatność, czy też ustawę o ochronie danych osobowych (por. I. Maciejuk "Dostęp do informacji publicznej zawierający dane osobowe ZNSA 2009/2/s.74). Warto jednak wskazać, że Skarżący we wniosku z 24 maja 2019r. nie wnosił o podanie personaliów konkretnej osoby, ani nie wskazywał konkretnego adresu, pytając o mieszkanie (apartament) "w jednej z kamienic al. [...]".
Sąd w związku z tymi rozważaniami wskazuje, że w sytuacji, gdy żądana informacja ma charakter informacji publicznej i zdaniem organu, który właściwy jest do jej udostępnienia, nie może zostać udostępniona, organ ten – w rozpoznawanej sprawie Prezes Trybunału Konstytucyjnego - powinien, stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej - wydać decyzję administracyjną. Wprawdzie wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony został przez Skarżącego do Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego, tym niemniej powinien zostać rozpatrzony przez Prezesa TK, który w świetle ww. przepisów (art. 5 pkt 2, art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 14 ust. 2 u.o.t.p.TK, § 10 ust. 1 Regulaminu) jest organem Trybunału Konstytucyjnego, reprezentuje Trybunał na zewnątrz i w zakresie wykonania budżetu Trybunału przysługują Mu uprawnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Sąd stwierdza również, że skoro żądane przez Skarżącego informacje mieściły się w zakresie objętym dyspozycją ww. przepisów: art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i f) u.d.i.p. w związku z art. 17 u.s.s.TK oraz były w posiadaniu organu (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p.), należało uznać, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego dopuścił się bezczynności w rozpoznawanej sprawie. Żądana informacja publiczna, będąca w posiadaniu organu, nie została bowiem udostępniona Skarżącemu w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jak też nie została udostępniona do dnia orzekania przez Sąd administracyjny w sprawie, a jednocześnie Prezes Trybunału Konstytucyjnego nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej (brak jakichkolwiek informacji we wskazanym zakresie ze strony Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, którego bezczynność jest przedmiotem skargi).
Sąd zobowiązał więc Prezesa TK do rozpatrzenia ww. wniosku Skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd, stosownie bowiem do ww. przepisu, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje właściwy organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności.
Sąd stwierdza ponadto, że na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. był zobowiązany wskazać czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Sądu przedstawione okoliczności faktyczne sprawy i ww. przepisy prawne nie wskazywały, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem podkreślić, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12; dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie doszło do udzielenia odpowiedzi w terminie prawem przewidzianym, choć nie uczyniono tego we właściwej formie, kierując do Skarżącego jedynie pismo. Nie sposób więc uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
4. Sąd w tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a P.p.s.a. – orzekł, jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji wyroku. Zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych (punkt trzeci) wydano na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a. Sąd wyjaśnia ponadto, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło