II SAB/Wa 644/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi F. S. na bezczynność Szpitala [...] im. [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej sp. z o.o. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Szpital [...] im. [...] Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej sp. z o.o. z siedzibą w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność Szpitala [...] im. [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Szpitala [...] im. [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego F. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. F. S. (zwany dalej: "Skarżącym") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z [...] lipca 2023r. na bezczynność Dyrektora Szpitala [...] im. dr [...] Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwany dalej "Szpitalem") w przedmiocie udostępnienia informacji, w związku z wnioskiem z [...] maja 2023r. (złożony 21 maja 2023r.) o udostępnienie kopii rejestru umów zawartych przez Szpital w 2022r. Skarżący w skardze zarzucił naruszenie: - art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (zwany dalej "MPPOIP") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; - art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. w zakresie, w jakim przepisy te stanowią podstawę prawa do uzyskiwania informacji oraz dostępu do dokumentów poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; - art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez błędne uznanie, że przedmiotem złożonego przeze mnie wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej; - art. 16 ust 1 w zw. z art. 3 ust 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji.’ Skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący w uzasadnieniu skargi podkreślił, że Szpital w odpowiedzi z [...] maja 2023r. wskazał, że informacja, o której udostępnienie się zwrócił, mają charakter przetworzony i wezwał Skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu tych informacji, pod rygorem wydania decyzji odmownej. Szpital nie wydał decyzji administracyjnej. Skarżący skierował więc za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo z [...] czerwca 2023r., w którym doprecyzował swój wniosek, przez wskazanie, że dotyczy on Głównego Rejestru Umów, o którym informację organ zamieścił BIP. W związku z tym, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał odpowiedzi, skarga jest zasadna. Skarżący wskazał też na możliwe sposoby załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz podniósł, że niepodjęcie działań prawem przewidzianych świadczy o tym, że organ pozostaje w bezczynności. Nie ma przy tym znaczenia ww. pismo organu z [...] maja 2023r., bo nie przybrało formy decyzji administracyjnej. 2. Szpital w odpowiedzi na skargę z [...] października 2023r. wniósł o oddalenie skargi na bezczynność, ewentualnie z daleko posuniętej ostrożności - w przypadku uznania, że w sprawie zaszły przesłanki do jej uwzględnienia - o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, ale że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w konsekwencji nie ma również podstaw do wymierzenia organowi grzywny czy też zasądzenia sumy pieniężnej. Szpital wyjaśnił, że [...] lipca 2023r. udzielił Skarżącemu odpowiedzi na ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, przedkładając akta sprawy dokumentujące stan sprawy. Wyjaśnił, że od razu i niezwłocznie po otrzymaniu informacji o nieprawidłowym działaniu podjął stosowne czynności i nie miał zamiaru lekceważyć przepisów prawa. Z tego typu sprawą spotkał się pierwszy raz, więc działanie wynikało z braku świadomości o ciążących obowiązkach. Szpital powołał się ponadto na specyfikę swojego działania i nadmierną ilość obowiązków (udzielanie całodobowo świadczeń medycznych ratujących zdrowie i życie). II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. skarga jest zasadna. 2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023r., poz. 2492 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. 3. Sąd wyjaśnia, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest bezczynność Szpitala w zakresie wniosku Skarżącego z [...] maja 2023r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii rejestru umów zawartych przez Szpital w 2022r. Sąd w związku z tym stwierdza, że w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat – Szpital – na co prawidłowo zwrócono uwagę w uzasadnieniu skargi, mógł: (1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające jej udostępnienie określone w art. 5 u.d.i.p.; podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); (2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; wskazać, że podmiot zobowiązany nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (3) odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p. (bądź umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) stosownie do art. 16 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; (4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ winien ponadto podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie przez wnioskodawcę zarzutu bezczynności. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się Skarżący, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. 4. Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań niewątpliwe w sprawie jest to, że Szpital jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jest podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 991) i udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń na podstawie przepisów nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością. Jest zatem jednostką dysponującą majątkiem publicznym i wykonującą zadania publiczne z zakresu ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia by żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej. Sąd nie kwestionuje bowiem stanowiska Szpitale, że żądane przez Skarżącego kopie rejestru umów, które zawarł Szpital w 2022r., które udostępniono Skarżącemu [...] lipca 2023r. stanowią dane publiczne w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Sąd stwierdza natomiast, że Szpital dopiero w odpowiedzi z [...] lipca 2023r., czyli po terminie 14-dniowym przewidzianym w u.d.i.p., udostępnił Skarżącemu żądane informacje publiczne. 5. Sąd, z tego względu uznał, że Szpital dopuścił się bezczynności w terminowym udostępnieniu żądanej przez Skarżącego ww. informacji publicznej. Bezczynność organu nie nosiła jednak znamion celowego działania oraz wiązała się ze specyfiką działalności prowadzonej przez Szpital, choć doszło do uchybienia terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W związku z tym zasadne było wydanie przez Sąd orzeczenia zawartego w punkcie pierwszym sentencji wyroku, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. oraz orzeczenia w punkcie drugim sentencji wyroku, na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy wadliwość działania organu ma szczególnie duży ciężar gatunkowy i ma miejsce w razie oczywistego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Okoliczności te w sprawie nie zachodziły. W judykaturze podkreśla się ponadto, że do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 24 lipca 2015r. sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12 -dostępny na www.nsa.gov.pl). Te okoliczności w sprawie nie zaszły. Sąd wskazuje, że postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych – zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego wpisu sądowego od skargi (punkt trzeci wyroku) wydano stosownie do art. 200 i art. 209 P.p.s.a.