II SAB/Wa 670/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej – J. K. – kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego do skargi. Pismem z [...] września 2021 r. J. K. – skarżąca w niniejszej sprawie, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bezczynność Wójta Gminy [...] (organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2021 r. o udzielenie informacji dotyczących nieruchomości – działki nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, organ pismem z [...] sierpnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2021 r. poinformował ww., że nie wskazała ona miejscowości, której dotyczy sprawa. W związku z tym wezwał skarżącą do uzupełnienia tej informacji. Następnie skarżąca w piśmie z [...] sierpnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na pismo organu z [...] sierpnia 2021 r., oświadczyła, że jej pismo z [...] sierpnia 2021 r. dotyczyło miejscowości K. Co więcej, jak stwierdziła, załącznik w postaci wypisu z rejestru gruntów nr [...] w sposób wyjątkowo dokładny opisuje miejsce i położenie nieruchomości, osoby wnioskujące, jak również cel w jakim złożyła ww. pismo. W ocenie skarżącej sama treść odpowiedzi organu stanowi wyraz i przejaw wyjątkowej arogancji i braku chęci udzielenia informacji na kwestie dla niej istotne, "a mianowicie prawo własności do nieruchomości które posiadam od wielu lat, posiadam dokumenty potwierdzające powyższe jak też chroni mnie prawo własności płynące z przepisów kodeksu cywilnego." W opinii skarżącej treść pisma organu z [...] sierpnia 2021 r. nosi cechy przestępstwa stypizowanego w art. 231 § 1 Kodeksu karnego. Wobec powyższego wniosła o udzielenie informacji na postawione w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. pytania, zakreślając organowi termin 7 dni. W piśmie z [...] września 2021 r. organ poinformował skarżącą, że do wniosku z [...] sierpnia 2021 r. nie załączono wypisu z rejestru gruntów nr [...]. Ponadto organ wskazał, że jak wynika z posiadanych dokumentów znajdujących się w tut. urzędzie, "nie jest Pani właścicielem działki [...] położonej w miejscowości K., w gminie [...], w związku z czym nie możemy udzielić Pani informacji." W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że działka o nr ewid. nr [...] położona w miejscowości K., w gminie [...] nie jest własnością skarżącej, wobec czego organ odmówił udzielenia informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), a nadto jeżeli z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-5 wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). Ponadto, przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2). Zauważyć należy, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszły w życie nowelizacje ustaw – Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa.), jak i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonane ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Na mocy tej ustawy dokonano m.in. zmiany w zakresie regulacji art. 37 Kpa., wprowadzając w § 1 tego przepisu środek zaskarżenia bezczynności i przewlekłości w postaci ponaglenia – w miejsce przewidzianego wcześniej zażalenia. Wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 Kpa. stanowi warunek formalny do wywiedzenia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ponaglenie wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia na gruncie Kpa. Stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 Kpa. przyjmuje formę postanowienia, na które nie służy zażalenie. Postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 Kpa. ma charakter wpadkowy (incydentalny), nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Jest to postanowienie mające na celu likwidację bezczynności (przewlekłości) organu i stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłość) (art. 52 p.p.s.a.). Zatem środkiem zaskarżenia w przypadku bezczynności organu administracji publicznej jest ponaglenie wniesione w trybie art. 37 § 1 Kpa. Przepis ten stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się (ust. 3): 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Warunkiem koniecznym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji jest więc uprzednie, tj. przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, wniesienie ponaglenia. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od zajętego w tym przedmiocie stanowiska organu wyższego stopnia. Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie skierowała do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego (art. 17 pkt 1 Kpa.), ponaglenia w trybie art. 37 § 1 Kpa, co skutkowało przyjęciem, że nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Ponaglenie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub w sprawie stwierdzenia przewlekłości, które kończy wydanie postanowienia (vide wyrok NSA z 7 lipca 2016 r., I OSK 3389/15, LEX nr 2100712: "Postępowanie w zakresie przewlekłości postępowania administracyjnego jest postępowaniem odrębnym od postępowania właściwego, którego przewlekłość dotyczy. Jest niejako postępowaniem wpadkowym"). Ponaglenie powinno czynić zadość wymaganiom określonym w art. 63 Kpa., tj. zawierać oznaczenie podmiotu wnoszącego ponaglenie i jego adres, żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie. Tymczasem nie sposób odnaleźć w zebranej w niniejszej sprawie dokumentacji pisma stanowiącego ponaglenie, nie jest bynajmniej ponagleniem pismo skarżącej z [...] sierpnia 2021 r., określone przez nią w skardze złożonej do Sądu jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdyż de facto jest ono odpowiedzią skarżącej na pismo organu z [...] sierpnia 2021 r. i zawiera wyjaśnienia w sprawie jej wniosku o udzielenie informacji. Nie sposób odszukać w jego treści zwrotu – ponaglenie – a sam organ, czy też sąd administracyjny nie mogą domniemywać treści pisma. Wspomniane pismo skarżącej nie nosi zdaniem Sądu cech ponaglenia. Co prawda o charakterze pisma procesowego decyduje jego treść, a nie nadana pismu nazwa, jednakże treść powyższego pisma nie wskazuje na to, aby stanowiło ono ponaglenie w rozumieniu art. 37 Kpa.. Pismo powyższe zostało skierowane do organu prowadzącego postępowanie, a nie do organu wyższego stopnia. Nie zawiera ono również sformułowań, z których wyraźnie wynikałoby żądanie rozpatrzenia sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Skarżąca nie stwierdziła w nim bowiem jednoznacznie, że postępowanie administracyjne w jej ocenie trwa zbyt długo, a jedynie odniosła się do pisma organu z [...] sierpnia 2021 r. i zakreśliła organowi termin 7 dni na udzielenie wnioskowanych informacji. Sąd wskazuje, że wniosek skarżącej został złożony w oparciu o przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, nie zaś w trybie szczególnym, o którym mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej, którego to trybu ani organ, ani Sąd nie mogą domniemywać. Odnotowana okoliczność niewyczerpania środków zaskarżenia przysługujących skarżącej w postępowaniu administracyjnym uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i obliguje Sąd do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Odrzucenie skargi nie zamyka przy tym skarżącej drogi do ponownego wystąpienia ze skargą na bezczynność organu administracji publicznej po wyczerpaniu trybu określonego w art. 37 § 1 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt 1 postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi orzekł w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a..