II SAB/Wa 683/23

WyrokWSA w Warszawie2024-06-06

Skład orzekający: Karolina Kisielewicz–Sierakowska, Joanna Kube, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Fundacja Grupy PKP jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy jej bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Fundacja Grupy PKP, jako fundacja realizująca zadania publiczne i finansowana ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednakże bezczynność Fundacji w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Fundacja odpowiedziała w ustawowym terminie, choć błędnie interpretując przepisy ustawy.
Stan faktyczny
Fundacja z L. złożyła w październiku 2023 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Fundacji Grupy PKP z W. dotyczący finansowania i wydatków kampanii referendalnej. Fundacja Grupy PKP odmówiła udostępnienia informacji, twierdząc, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Skarżąca złożyła skargę na bezczynność do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
1. Zobowiązał Fundację Grupy PKP do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia wyroku. 2. Stwierdził, że bezczynność Fundacji Grupy PKP nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Zasądził od Fundacji Grupy PKP na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz–Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w L. na bezczynność Fundacji [...] z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Fundację [...] z siedzibą w W. do rozpatrzenia wniosku Fundacji [...] z siedzibą w L. z dnia [...] października 2023 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Fundacji [...] z siedzibą w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Fundacji [...] z siedzibą w W. na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w L. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2023 r. Fundacja [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Fundacja [...]", "skarżąca") skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Fundacji Grupy PKP z siedzibą w [...] (dalej: "Fundacja Grupy PKP"), w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Ww. wnioskiem z dnia [...] października 2023 r. Fundacja [...] zwróciła się do Fundacji Grupy PKP drogą mailową o udzielenie informacji publicznej w zakresie: 1) treści umów i dokumentów księgowych, potwierdzających wydatki w związku z realizacją, emisją i promocją spotu do kampanii referendalnej w 2023 r., 2) z jakich źródeł i w jakiej kwocie były finansowane te wydatki? np. czy z 1,5% podatku, darowizny od spółek skarbu państwa (których?), partii politycznych (których?), etc. ? W skardze Fundacja [...] wniosła o zobowiązanie Fundacji Grupy PKP do udzielenia odpowiedzi na wniosek oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Skarżąca podała, że Fundacja Grupy PKP w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] października 2023 r. stwierdziła, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem skarżącej, Fundacja Grupy PKP jest podmiotem zobowiązanym o udostępnienia informacji publicznej. Ze statutu Fundacji Grupy PKP wynika, że została ustanowiona przez Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna. Właścicielem wszystkich akcji jest Skarb Państwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika ze sprawozdania finansowego spółki PKP S.A., w 2022 r. PKP S.A. poniosła koszty z tytułu darowizn w łącznej kwocie 2,3 min zł, głównie na rzecz Fundacji Grupy PKP (1,923 min zł z czego 1,7 min zł przypadła na cele statutowe Fundacji). Ze sprawozdania Fundacji Grupy PKP wynika zaś, że jej dochody w 2022 r. wyniosły 2,8 mln zł. Co najmniej 67% dochodów pochodziło ze środków publicznych od jednej spółki skarbu państwa. Z bardziej szczegółowego sprawozdania finansowego za 2021 r. wynika zaś, że Fundacja Grupy PKP otrzymała wówczas aż 97% przychodów w formie darowizn od spółek Grupy PKP. Skarżąca zwróciła uwagę, że statut przewiduje, iż Zarząd PKP S.A. powołuje organy statutowe Fundacji: Radę Fundacji oraz Zarząd Fundacji. Skarżąca powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w sprawie sygn. akt III OSK 4468/21, zgodnie z którym fundacje realizują zadania publiczne, więc są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznych. Fundacja Grupy PKP realizuje zadania publiczne. Potwierdzają to jej zapisy statutowe. W odpowiedzi na skargę Fundacja Grupy PKP wniosła o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazała, że rozpoznając wniosek rozważyła, czy wnioskowana informacja stanowi informację publiczną, do udostępnienia której jest zobowiązana i oceniła, że brak jest spełnienia okoliczności skutkujących kwalifikacją Fundacji Grupy PKP jako podmiotu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902). Fundacja Grupy PKP nie jest zobowiązana do upubliczniania informacji dotyczących szczegółów operacyjnych tego rodzaju przedsięwzięć, związanych m in. z kosztami i zasadami współpracy z innymi podmiotami, co jest wynikiem tego, że Fundacja Grupy PKP nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Odpowiedź tej treści wraz z uzasadnieniem została przesłana do skarżącej e-mailem w dniu [...] października 2023 r. W odpowiedzi na powyższe, w tym samym dniu skarżąca w wiadomości e-mail wniosła o wydanie decyzji odmownej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, gdyż w jej ocenie Fundacja Grupy PKP realizuje zadania publiczne. Następnie w dniu [...] października 2023 r. w przesłanej do skarżącej wiadomości e - mail podtrzymując dotychczasowe stanowisko, Fundacja Grupy PKP poinformowała, że nie jest podmiotem administrującym, nie wchodzi też w skład aparatu administracyjnego i nie jest w ogólności podmiotem publicznym, tym samym nie wydaje jakichkolwiek decyzji. Fundacja Grupy PKP jest wyodrębnionym organizacyjnie podmiotem (tj. jednostką organizacyjną będącą fundacją, o której jest mowa w art. 1 i nast. ustawy o fundacjach). Fundacja nie została powołana do realizacji zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., natomiast - jako fundacja korporacyjna - została utworzona do realizacji celów określonych przez jej Fundatora w ramach działań związanych z realizacją idei społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Podkreślono, że Fundacja: nie wykonuje zadań zleconych lub powierzonych przez państwo lub samorząd terytorialny (gdzie Fundacja nie wykonuje jakichkolwiek zadań publicznych, które to zadania byłyby ustawowo powierzone podmiotom wchodzącym w skład aparatu administracyjnego, i które to zadania mogłyby być następnie powierzone na mocy postanowień ustawy na rzecz podmiotów trzecich); nie wykonuje zamówień publicznych na rzecz państwa lub samorządu terytorialnego (gdzie Fundacja nie realizuje jakichkolwiek zamówień publicznych tak na rzecz państwa, jak i samorządu terytorialnego); nie organizuje i nie wykonuje prac interwencyjnych albo robót publicznych (gdzie takie prace i roboty nie stanowią przedmiotu aktywności Fundacji i co istotne - nie mogą ich stanowić w ogólności - zgodnie z postanowieniami Statutu Fundacji), co odzwierciedla również treść Statutu Fundacji); nie działa z udziałem państwa lub samorządu terytorialnego, korzystając z mienia państwowego lub samorządowego, w tym także ze środków przyznanych na podstawie umów międzynarodowych; nie korzysta z indywidualnie przyznanej pomocy, poręczenia lub gwarancji udzielonych przez państwo, samorząd terytorialny lub podmioty określone w ustawie z dnia 8 maja 1997 r, o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 926 z późn. zm.); nie udziela lub nie korzysta z pomocy publicznej podlegającej monitorowaniu w rozumieniu odrębnych przepisów (gdzie Fundacja nie stanowi tzw. emanacji państwa, a tym samym nie może udzielać pomocy publicznej), jak również nie korzysta z pomocy publicznej w rozumieniu postanowień Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany: Dz. Urz. UE L 326 z 26 października 2012 r. s. 47-390); nie wykonuje zadań z zakresu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (co oczywiste mając na uwadze charakter i zakres działalności Fundacji); nie wywiązuje się z zobowiązań, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), z innych należności budżetowych, gospodarki pozabudżetowej i państwowych funduszy celowych oraz świadczeń pieniężnych na rzecz państwa wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. Fundacja Grupy PKP stwierdziła, że powyższe znajduje potwierdzenie w treści Statutu Fundacji, w tym w szczególności w postanowieniu § 13 ust. 1, zgodnie z którym: Fundacja podejmuje swoje działania we współpracy z Grupą PKP, wspierając Fundatora oraz Donatorów w realizowaniu podejmowanych przez nich zadań społecznych. Podkreśliła, że nie realizuje zadań publicznych (tj. zleconych jej przez władze publiczne), ale realizuje tylko i wyłącznie zadania społeczne podejmowane we współpracy z Fundatorem oraz Donatorami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga na bezczynność Fundacji Grupy PKP zasługuje na uwzględnienie. Przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W doktrynie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: "u.d.i.p.", bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci jej udzielenia (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.); nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, że nie posiada żądanej informacji publicznej, względnie, że przysługuje odrębny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3, art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide: P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i n. wraz z powołanym orzecznictwem). Fundacja Grupy PKP w rozstrzyganej sprawie spełnia zarówno kryterium podmiotowe, jak i przedmiotowe u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 u.d.i.p., zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej", użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (vide: prawomocny wyrok tutejszego Sądu z 13 listopada 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 121/20 i aprobujący to orzeczenie wyrok NSA z 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ww. orzeczeniu z 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21, NSA odwołał się do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2167) stanowiącego, iż fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami) oraz do art. 2 ust. 1 ustawy o fundacjach (w myśl którego fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą). Jak podniósł NSA, na tym tle, według kryterium m.in. celu fundacji, wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne służące "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie, w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP), tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne (zob. M. Kasiński, Fundacje, w: M. Stahl (red.) Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2021, s. 340-341; por. też uchwała SN z 31 marca 1998 r., sygn. akt III ZP 44/97, OSNP z 1998 r., nr 16, poz. 472). NSA skonstatował, iż normą prawną, dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne, jest art. 1 ustawy o fundacjach. Ustawa ta używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". W doktrynie podkreśla się, iż są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna (zob. Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 85). Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji RP (np. art. 5 – "Rzeczpospolita Polska [...] strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska [...]"; art. 6 – "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 – "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych [...], władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska"; art. 70 ust. 4 i 5 – "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia"; "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie"). Końcowo NSA wywiódł, iż art. 1 ustawy o fundacjach określa normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonych celów państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, zaakcentować należy, że Fundacja Grupy PKP została utworzona przez Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w [...], tj. spółkę akcyjną, w której jedynym akcjonariuszem posiadającym 100% akcji jest Skarb Państwa (vide: § 1 Statutu Fundacji Grupy PKP, który dostępny jest na stronie internetowej Fundacji pod adresem: https://www.pkp.pl/images/Fundacja/Stypendium/Statut_tekst_jednolity_2020p.pdf). Celami Fundacji Grupy PKP są m.in.: poprawa bezpieczeństwa na obszarze kolejowym, wspieranie rozwoju transportu kolejowego, krzewienie kultury i sztuki, ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, pomoc społeczna, ochrona i promocja zdrowia oraz działalność na rzecz osób niepełnosprawnych, działalność wspomagająca rozwój gospodarczy i rozwój techniki, porządek i bezpieczeństwo publiczne, promocja Rzeczypospolitej Polskiej za granicą, działalność na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijanie kontaktów i współpracy między społeczeństwami (vide: § 6 Statutu). Powyższe cele Fundacja realizuje w sposób opisany w § 7 Statutu Fundacji, m.in. poprzez współpracę z władzami samorządowymi, rządowymi i organizacjami pozarządowymi w zakresie określonym w § 6 (pkt 13), jak również poprzez realizację zadań publicznych powierzonych przez organy administracji publicznej, w szczególności poprzez uczestnictwo w otwartych konkursach ofert i przyjmowanie zleceń realizacji zadania publicznego, a także składanie wniosków o realizację zadania publicznego z własnej inicjatywy oraz pośredniczenie w składaniu przez mieszkańców w ramach inicjatywy lokalnej wniosków o realizację zadania publicznego do jednostki samorządu terytorialnego - na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (pkt 15). W świetle powyższego nie sposób przyjąć, iż Fundacja Grupy PKP nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Również przedmiot wniosku skarżącej z 3 października 2023 r. należy zakwalifikować jako informację publiczną. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, formułując przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (vide: wyrok NSA z 11 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1060/05). Zawarte we wniosku skarżącej żądanie udostępnienia treści umów i dokumentów księgowych, potwierdzających wydatki w związku z realizacją, emisją i promocją spotu do kampanii referendalnej w 2023 r. oraz informacji na temat źródeł i kwoty finansowania tych wydatków niewątpliwie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 11 Statutu Fundacji, dochody Fundacji pochodzą w szczególności: ze środków przekazywanych przez fundatora, czyli jednoosobową spółkę Skarbu Państwa - Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w [...] (pkt 1), jak też z funduszy pomocowych Unii Europejskiej oraz innych środków publicznych (pkt 9). Zatem Fundacja wydatkuje środki publiczne i - co już wzmiankowano - realizuje zadania publiczne, tak więc przedmiot wniosku dotyczy po pierwsze majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a-c, oraz jego obciążeń (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.), a po wtóre odnosi się do przedmiotu działalności i kompetencji podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.). Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Mając na uwadze okoliczność, że Fundacja Grupy PKP dotychczas nie zrealizowała wniosku informacyjnego skarżącej z [...] października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w punkcie pierwszym sentencji wyroku zobowiązał Fundację Grupy PKP do rozpoznania ww. wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Oceniając, czy bezczynność Fundacji Grupy PKP miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., należy podkreślić, iż rażącym naruszeniem prawa jest takie ciężkie (kwalifikowane) naruszenie, z którym związane są cechy wyraźnej i niewątpliwej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 745/20). Z kolei w wyroku z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w stwierdzonej bezczynności, o czym orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Dostrzec trzeba, że Fundacja Grupy PKP odpowiedziała na wniosek skarżącej, zachowując 14-dniowy termin przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a jej bezczynność nie wynikała ze złej woli, czy lekceważenia skarżącej, lecz z błędnej interpretacji przepisów u.d.i.p. O kosztach postępowania (obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł), Sąd orzekł w punkcie trzecim sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło