II SAB/Wa 705/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej - oddala skargę - B. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (zwanego dalej: "Prezesem Urzędu") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia [...] marca 2016 r. D. P. – prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...]– wystąpiła do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (zwanego dalej: "Urzędem Patentowym") o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy "[...]". Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Urząd Patentowy zawiadomił wnioskującą, iż zgłoszony znak towarowy jest podobny do znaku towarowego "[...]", zgłoszonego w dniu [...] marca 1998 r. przez Przedsiębiorstwo [...] Sp. j. z siedzibą w L. W związku z tym Urząd Patentowy poinformował stronę, iż oczekuje zajęcia stanowiska w terminie 1 miesiąca, po czym rozstrzygnie sprawę na podstawie posiadanych materiałów. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. wnioskodawczyni ustosunkowała się do stanowiska Urzędu Patentowego zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. Urząd Patentowy poinformował wnioskującą pismem z dnia [...] marca 2017 r., iż w toczącym się postępowaniu zgłoszono zastrzeżenia sformułowane w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r., którego autorem był Skarżący, działający w charakterze rzecznika patentowego w imieniu spółki Przedsiębiorstwo [...]. Jednocześnie Urząd Patentowy przesłał wnioskodawczyni przedmiotowe zastrzeżenia, zwracając się o zajęcie stanowiska w terminie jednego miesiąca. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wnioskująca udzieliła odpowiedzi na zgłoszone przez Skarżącego zastrzeżenia. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...] zgłoszony pod numerem [...]. Skarżący wystąpił do Urzędu Patentowego wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie dokumentów z akt zgłoszenia [...]– na podstawie art. 251 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.; zwanej dalej: "p.w.p."), w szczególności: zawiadomień, decyzji, odpowiedzi zgłaszającej na zawiadomienia, korespondencji w sprawie, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi Urząd Patentowy wystosował do Skarżącego pismo z dnia [...] lutego 2018 r., w którym poinformował, iż udostępnia z akt postępowania zgłoszeniowego [...] kserokopie: zawiadomienia z dnia [...] lutego 2017 r., pisma z dnia [...] marca 2017 r. oraz decyzji z dnia [...] października 2017 r., które załączył do pisma. Jednocześnie wskazał, iż odpowiedź zgłaszającej oraz dalsza korespondencja w tej sprawie nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.; zwanej dalej: "u.d.i.p."). Pismem z dnia [...] marca 2018 r. Skarżący ponowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie odpowiedzi na zawiadomienia z dnia [...] lutego 2017 r. oraz z dnia [...] marca 2017 r., a także późniejszych pism zgłaszającej, jeśli zostały sporządzone. Urząd Patentowy poinformował Skarżącego pismem z dnia [...] marca 2018 r., iż podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r., zgodnie z którym, żądane przez Skarżącego dokumenty nie podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej, bowiem stanowią dokumenty prywatne. Natomiast wskazane we wniosku dokumenty urzędowe zostały już Skarżącemu przesłane. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Skarżący wystąpił do Prezesa Urzędu o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie dwóch dokumentów w postaci pism z dnia [...] marca i [...] kwietnia 2017 r., kierowanych przez zgłaszającą znak towarowy "[...]" do Departamentu Znaków Towarowych, będących odpowiedziami na zarzuty braku zdolności ochronnej tego znaku. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Zastępca Prezesa Urzędu poinformował Skarżącego, iż żądane dokumenty stanowią dokumenty o charakterze prywatnym, które nie podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna w trybie u.d.i.p. Skarżący ponownie wystąpił do Prezesa Urzędu pismem z dnia [...] lipca 2018 r. o udostępnienie przedmiotowych pism jako informacji publicznej, zaś Prezes Urzędu poinformował go pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., iż podtrzymuje w całości dotychczasową argumentację prezentowaną w przesłanych uprzednio odpowiedziach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2018 r. Skarżący zarzucił Prezesowi Urzędu bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej oraz wniósł o: 1) ustalenie, że pisma zgłaszającej kierowane do Urzędu Patentowego, będące odpowiedziami na zawiadomienia o braku ustawowych warunków do udzielenia ochrony na znak towarowy są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.; 2) zobowiązanie Prezesa Urzędu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem; 3) rozpatrzenie skargi na rozprawie; 4) zasadzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację prezentowaną przed Prezesem Urzędu, zgodnie z którą, żądane dokumenty stanowią informację publiczną. Skarżący powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, iż o tym czy dany dokument podlega udostępnieniu decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter dokumentu. W jego ocenie, odpowiedzi zgładzającej znak towarowy stanowią dokumenty dotyczące sprawy publicznej, bowiem odnoszą się do postępowania o udzielenie praw wyłącznych, zatem maja wpływ na nieograniczoną liczbę obywateli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podnosi się, iż dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takich informacji. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że Prezes Urzędu jest – w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p. – podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy żądane przez Skarżącego dokumenty w postaci dwóch pism sporządzonych przez stronę toczącego się przed Urzędem Patentowym postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. W pierwszej kolejności przypomnieć zatem należy, iż definicję "informacji publicznej" zawiera art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Powyższy przepis stanowi ustawową regulację konstytucyjnej normy zawartej w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, która daje obywatelowi prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotne jest również to, że przedmiotem wniosku Skarżącego były dokumenty złożone przez stronę postępowania zgłoszeniowego, do którego zastosowanie znajdują przepisy p.z.p. Zgodnie z akceptowanym w orzecznictwie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w wyroku z dnia 20 marca 2008 r. o sygn. akt II GSK 459/07, po zakończeniu postępowania zgłoszeniowego łącznie z ewentualnym postępowaniem spornym, art. 251 p.w.p. nie będzie miał już zastosowania, a dostęp do akt postępowania będzie normowany ogólnymi przepisami u.d.i.p. Rozciągnięcie stosowania art. 251 p.w.p. na okres po zakończeniu postępowania przed Urzędem Patentowym oznaczałoby wyłączenie w pełni przepisów u.d.i.p. w stosunku do decyzji tego Urzędu i byłoby niezgodne z art. 61 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył przy tym, iż co do zasady akta sprawy administracyjnej, jako odnoszące się do działania podmiotów publicznych, stanowią informację publiczną, niemniej jednak "nie należy tego rozumieć w ten sposób, że informacją publiczną są wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach. Charakter taki mają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty urzędowe". Sąd ten podzielił również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2006 r. o sygn. akt OSK 812/2005, iż dokumenty prywatne nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. "Tak więc nie stanowią informacji publicznej wnioski i inne pisma stron znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego" (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zaprezentowane wyżej pogląd w zakresie dostępu do akt zakończonego postępowania zgłoszeniowego w trybie dostępu do informacji publicznej. Niemniej jednak wskazać należy, iż stanowisko doktryny i orzecznictwa w pozostałym zakresie, w szczególności odnoszącym się do dokumentów określanych jako "prywatne", ewaluowało w kolejnych latach. Aktualnie doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę u.d.i.p., a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nią zatem zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej i dotyczących sfery jego działalności. Bez znaczenia jest to, w jaki sposób dokumenty te znalazły się w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez organ i odnosiły się do niego bezpośrednio. Również poglądy judykatury odnoszące się do udostępniania dokumentów z akt postępowania administracyjnego zmierzały w kierunku stosowania kryterium rzeczowego, a więc oceny treści i charakteru informacji zawartej w dokumentach niewytworzonych przez organ, na co słusznie wskazywał Skarżący. W tym oto zakresie, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i poczytuje jako własne stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 1696/12, zgodnie z którym, akta sprawy są zbiorem różnego rodzaju dokumentów, tj. takich, które stanowią informację publiczną i które jej nie stanowią. Ponadto w aktach mogą znajdować się materiały, które nie zostały wytworzone przez organ władzy publicznej lub inne podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej. Wnioskodawca ma prawo uzyskać informacje publiczne, a nie prawo dostępu do zbioru, w którym niektóre dokumenty mają walor takiej informacji. Dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych mogą być przedmiotem informacji publicznej wtedy, gdy dotyczą określonych sfer życia publicznego. Uznanie, że akta administracyjne jako zbiór dokumentów i informacji nie stanowią w całości informacji publicznej nie ogranicza prawa do informacji. Wnioskodawca może bowiem wskazać we wniosku konkretną interesującą go informację zawartą w aktach, co pozwoli zobowiązanemu podmiotowi udzielić tej informacji lub wydać decyzję o odmowie na podstawie art. 16 u.d.i.p. Zdaniem tego Sądu, wykładnia przepisów u.d.i.p. i kwalifikacja wniosków składanych w oparciu o ten akt prawny w zakresie, czy dane żądanie stanowi, czy też nie, informację publiczną, musi doznawać racjonalnych ograniczeń. W przeciwnym wypadku nadużywanie trybu wynikającego z u.d.i.p. prowadzić będzie do sytuacji, w której obywatele będą mieć prawo wglądu w akta indywidualnych postępowań, w których nie są stroną – w pełnym, nieograniczonym wręcz zakresie. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być i nie jest środkiem do wykorzystywania jej w celu występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Zakres przedmiotowy ustawy wytycza i obejmuje dostęp tylko do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszelakich informacji. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy podnieść należy, iż dokonując oceny charakteru żądanych przez Skarżącego dokumentów, ustalić należało, czy odnoszą się one do sfery publicznej, a tym samym czy mają charakter informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Zdaniem Sądu ocena ta jest negatywna. Zauważyć bowiem trzeba, iż wywiedzione przez stronę postępowania zgłoszeniowego pisma: z dnia [...] marca 2017 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie miały ostatecznie żadnego wpływu na sferę publiczną. Dla takiej oceny decydujące znaczenie – zdaniem Sądu – miała okoliczność, iż postępowanie zgłoszeniowe wywołane wnioskiem z dnia [...] marca 2016 r. o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy "[...]", zakończyło się wydaniem decyzji negatywnej, skoro Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego. Oznacza to zatem, że do obrotu prawnego nie wprowadzono znaku towarowego podlegającego ochronie. Nie można więc było przyjąć, że pisma strony tego postępowania – stanowiące dokumenty niewytworzone przez organ (dokumenty prywatne) – w jakikolwiek sposób wpłynęły na sprawy publiczne, czy jak to sam Skarżący wskazuje w skardze, by miały znaczenie dla większej liczby osób, czy grupy obywateli. Pisma te, w ocenie Sądu, miały znaczenia wyłącznie dla indywidualnego postępowania zgłoszeniowego i ostatecznie wywarły wpływ jedynie na sferę prawną jego strony. Podnieść przy tym należy, iż przywołane przez Skarżącego wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SAB/Wa 32/12 oraz II SAB/Wa 218/13 zapadły w zgoła odmiennych stanach faktycznych, skoro postępowania zgłoszeniowe zakończyły się udzieleniem ochrony dla znaków towarowych. Zgodzić należy się zatem z wyrażonym w tych wyrokach poglądem, iż dokumenty zgromadzone w toku tych postępowań miały wpływ na sprawy publiczne, jeśli ostatecznie doprowadziły do pozytywnego rozstrzygnięcia, którego efektem było wprowadzenie znaków towarowych do sfery publicznej. Reasumując Sąd doszedł do przekonania, iż skoro żądane pisma nie zostały wytworzone przez organ administracyjny i nie stanowią przez to dokumentów urzędowych, a nadto nie wpłynęły w żaden sposób na sprawy publiczne jako dokumenty prywatne, to Prezes Urzędu nie był obowiązany do ich udostępnienia jako informacji publicznej, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że organ ten nie pozostaje w bezczynności. Stanowiska tego nie może również zmienić okoliczność ewentualnego zainicjowania postępowania odwoławczego przez zgłaszającą znak towarowy, którym to postępowaniem mógłby być zainteresowany Skarżący jako rzecznik patentowy. W ocenie Sądu, gdyby uznać, że Skarżący dąży do uzyskania wskazanych dokumentów kierując się interesem swojego mocodawcy (interesem prywatnym), to żądanie takie tym bardziej nie zasługuje na uwzględnienie w świetle regulacji u.d.i.p. Prywatna motywacja w uzyskaniu informacji w trybie u.d.i.p. jest bowiem uznawana w orzecznictwie sądów administracyjnych za przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej. Jak to się bowiem jednolicie wskazuje, wykładnia przepisów ustawy powinna dokonywać się zgodnie z jej celem, a niewątpliwie takim celem nie jest udzielanie informacji służących bezpośrednio lub pośrednio uzyskiwaniu kontroli wnioskodawców nad innymi obywatelami, lecz wspieraniu transparentności w kontekście wzmacniania kontroli społecznej nad działalnością władzy publicznej. Wolą ustawodawcy było bowiem zapewnienie społecznej kontroli władzy publicznej poprzez umożliwienie obywatelom dostępu do informacji publicznych, a nie publicznego dostępu do każdej informacji w indywidualnych celach. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę i zawarte w niej wnioski na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a., bowiem Sąd uznał, że nie wymaga ona przeprowadzenia rozprawy, a tym samym brak było podstaw do zastosowania art. 122 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek Skarżącego w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony.