II SAB/Wa 708/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku M. S. z [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Sprawiedliwości nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M.S. kwotę 17,60 zł (siedemnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...] października 2023 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływanej dalej jako u.d.i.p.), poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości 100 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. złożył za pośrednictwem poczty wniosek o informację publiczną w zakresie: [...] liczby zapadłych skazań za popełnienie przestępstwa z art. 203 Kodeksu karnego w 2022 r. i w 2023 r. (do dnia sporządzenia informacji), 2. wskazania, w których sądach zapadły wyroki za popełnienie przestępstwa z art. 203 Kodeksu karnego w okresie od [...] stycznia 2022 r. do dnia sporządzenia informacji. Organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na ten wniosek pomimo upływu ustawowego terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Minister wyjaśnił, że skarżący wystosował do organu (do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego), w jednej przesyłce pocztowej dwa pisma z dnia [...] sierpnia 2023 r. W pierwszym zwrócił się o udzielenie informacji na temat danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym dotyczących jego osoby, a w drugim o udzielenie informacji dotyczących liczby zapadłych skazań za popełnienie przestępstw z art. 203 Kodeksu karnego w 2022 r. i w 2023 r. Pracownik Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego uznał, że drugie pismo stanowi uszczegółowienie pierwszego, tj. dotyczy skazań wnioskodawcy za popełnienie przestępstw z art. 203 Kodeksu karnego w 2022 r. i w 2023 r. Udzielając informacji o danych zgromadzonych w KRK na temat skarżącego referent sprawy był przekonany, że odnosi się do obu wniosków. Odpowiedź została udzielona w piśmie z dnia [...] września 2023 r. Dopiero z treści skargi organ powziął wiedzę, że wniosek dotyczący liczby skazań z art. 203 Kodeksu karnego nie dotyczy sytuacji osobistej skarżącego, lecz powinien być rozpatrzony odrębnie. Z tego względu organ wystosował do skarżącego pismo z dnia [...] listopada 2023 r. z wezwaniem do wykazania, że udostępnienie informacji jest uzasadnione szczególnie istotnym interesem publicznym. Aktualnie organ oczekuje na odpowiedź skarżącego, w celu podjęcia dalszego postępowania. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o doprowadzenie go na rozprawę z aresztu śledczego, w którym aktualnie przebywa. Przy piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2024 r. organ przesłał do Sądu kopię pisma z dnia [...] grudnia 2023 r., które stanowiło odpowiedź organu na wniosek z dnia [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu zasługuje na uwzględnienie. Nie jest w istocie przedmiotem sporu w tej sprawie, że Minister Sprawiedliwości jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., powoływanej dalej jako u.d.i.p.). Nie jest także kwestionowane przez organ, że wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Wymaga bowiem podkreślenia, że po wniesieniu skargi organ przy piśmie z dnia [...] grudnia 2023 r. przesłał skarżącemu tabelę zawierająca m.in. wszystkie informacje, których dotyczył wniosek z dnia [...] sierpnia 2023 r., tj. liczby skazań za popełnienie przestępstwa z art. 203 Kodeksu karnego w 2022 r. i w 2023 r. ze wskazaniem, w których sądach zapadły wyroki w tych sprawach. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy organ swój obowiązek wykonał w terminie przewidzianym przepisami prawa. W tym zakresie Sąd uznał, że rozpatrzenie wniosku skarżącego nastąpiło z uchybieniem terminów przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). W przypadkach przewidzianych w ustawie organ może również poinformować wnioskodawcę o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić o wysokości opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2023 r. (prezentata organu na wniosku). Organ ostatecznie udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] grudnia 2023 r., przesyłając żądaną informację. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącego. W związku z powyższym Sąd w pkt 1 sentencji stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Biorąc pod uwagę, że w dniu [...] grudnia 2023 r. organ udostępnił skarżącemu wszystkie żądane informacje, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku, bowiem wniosek ten w momencie wyrokowania został już rozpatrzony. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, organ po wpłynięciu w dniu [...] sierpnia 2023 r. wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej organ błędnie uznał, że wniosek ten stanowi uzupełnienie innego pisma z dnia [...] sierpnia 2023 r. dotyczącego karty karnej skarżącego. Dopiero po wniesieniu skargi organ zakwalifikował pismo z dnia [...] sierpnia 2023 r. jako wniosek o udzielenie informacji publicznej i udzielił odpowiedzi w dniu [...] listopada 2023 r., informując skarżącego, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną i wzywając go do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem informacji. Sąd nie oceniał, czy to stanowisko organu co do uznania żądanej informacji za informację przetworzoną jest prawidłowe, ponieważ – co istotne – organ ostatecznie przyjął, że żądana informacja publiczna ma charakter prosty i udzielił jej skarżącemu w dniu [...] grudnia 2023 r., pomimo niewykazania spełnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Ostatecznie zatem żądana informacja publiczna została udostępniona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2023 r. Przedstawiony przebieg postępowania świadczy o tym, że bezczynność organu nie była skutkiem zlekceważenia prawa skarżącego do uzyskania żądanej informacji publicznej, lecz wynikała z mylnej oceny charakteru złożonego wniosku, a następnie z uznania żądanej informacji publicznej za informację przetworzoną. W związku z powyższym Sąd ocenił, że bezczynności organu w tej sprawie nie można przypisać rażącego charakteru w wyżej przedstawionym rozumieniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za wymierzeniem Ministrowi Sprawiedliwości grzywny oraz przyznaniem na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, te dodatkowe środki mogą być stosowane szczególnie wówczas, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 131/21). W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, w szczególności biorąc pod uwagę, że bezczynność organu była skutkiem nieprawidłowej oceny treści wniosku, nie zaś lekceważenia uprawnień skarżącego do uzyskania informacji publicznej. Wymaga ponadto podkreślenia, że wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2023 r. został już rozpatrzony. Sąd uznał zatem, że brak jest konieczności stosowania dodatkowych środków mających na celu motywowanie organu do załatwienia sprawy. Z powyższych przyczyn Sąd w pkt 3 sentencji oddalił skargę w części dotyczącej wniosku o nałożenie na organ grzywny oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszym postępowaniu skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, a w myśl art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Skarżący został natomiast zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. akt II SPP/Wa 325/23, w związku z czym należało stwierdzić, że skarżący nie poniósł niezbędnych kosztów postępowania w wyżej przedstawionym rozumieniu. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd nie był zatem związany złożonym przez skarżącego wnioskiem o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a.