II SAB/Wa 725/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Iwona Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi C.K. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o ujawnienie danych personalnych tajnego współpracownika - oddala skargę - M. K. (zwany dalej skarżącym) w dniu [...] września 2015 r. złożył do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniosek o ujawnienie danych personalnych tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]". W piśmie z dnia [...] września 2015 r. skarżący został poinformowany, że podstawę prawną do podania danych identyfikujących tożsamość tajnych współpracowników stanowią przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2015 r. poz. 152, z późn. zm.), tj. art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 4b tej ustawy. Został on również poinformowany, że brak jest podstawy prawnej do przeprowadzenia kwerendy archiwalnej i podania skarżącemu danych osobowych tajnego współpracownika ps. "[...]". M. K. w dniu 10 października 2015 r. złożył do Prezesa IPN wniosek o ponowne rozpatrzenie jego wniosku z dnia [...] września 2015 r. Organ pismem z dnia [...] listopada 2015 r. poinformował skarżącego, że podtrzymuje stanowisko przedstawione w piśmie z dnia [...] września 2015 r. W dniu 27 listopada 2015 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, sprecyzowaną przez pełnomocnika z urzędu, który w piśmie procesowym z dnia 27 września 2016 r. podał, że skarga dotyczy bezczynności Prezesa IPN w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2015 r. Prezes IPN w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż przedmiot skargi nie mieści się w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt od 1- 4a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podać należy, że rozpoznając skargę na bezczynność organu sąd administracyjny zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, jest sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., a następnie ustalić, czy organowi wskazanemu w rozpoznawanej skardze można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji, postanowienia, względnie aktów lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wynika to między innymi z art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył wszczętego postępowania w prawnie przewidzianej formie (porównaj: wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 914/14 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – htttps://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy bezczynność organu w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związana z niezałatwieniem sprawy w terminie w rozumieniu przepisów k.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1010/14 – dostępny j.w.). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga była dopuszczalna, albowiem zarzucana bezczynność dotyczyła sprawy administracyjnej zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2015 r. i jego kolejnym wnioskiem z dnia 10 października 2015 r. nazwanym "wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia [...] września 2015 r.". Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w przepisach działania w sprawie. O bezczynności organu oraz o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej można mówić wówczas zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem przewidzianej (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1715/09 – dostępny j.w.). W przypadku zatem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolnego Sąd kontroluje, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Orzekając więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie. Stwierdzenie bezczynności obliguje Sąd do zobowiązania organu do dokonania czynności, której zaniechał, jeżeli nie wykaże, że wykonanie nie było możliwe. W ocenie Sądu z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony ze względu na brak podstawy prawnej do jego rozpatrzenia. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2015 r. poz. 152, z późn. zm.), o podanie dalszych danych identyfikujących tożsamość tajnych współpracowników można wystąpić powołując się na art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 4b tej ustawy. Na podstawie przepisu art. 35 ust. 1 ww. ustawy osoba, która uzyskała wgląd w dokumenty dotyczące jej lub osoby jej najbliższej zgromadzone w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej, w których znajdują się pseudonimy tajnych współpracowników, może zwrócić się do Instytutu o podanie danych identyfikujących tożsamość osobowych źródeł informacji udzielających o niej lub osobie jej najbliższej informacji organom bezpieczeństwa państwa. Natomiast na podstawie art. 36 ust. 4b, ustawy, osoby, które korzystają z dokumentów zgromadzonych w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej w celu prowadzenia badań naukowych lub publikacji materiału prasowego uzyskują prawo do informacji ze zbiorów danych, rejestrów i kartotek organów bezpieczeństwa państwa, w tym dotyczących tożsamości tajnych informatorów lub pomocników przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Tymczasem dokumenty, w których figuruje pseudonim osoby, której dane osobowe chce poznać skarżący, nie zostały mu udostępnione w toku realizacji wniosku o udostępnienie dokumentów dotyczących skarżącego lub osoby mu najbliższej, ani też w związku z realizacją wniosku o udostępnienie dokumentów w celu przeprowadzenia badań naukowych lub publikacji materiału prasowego, o czym zresztą skarżący był informowany w pismach organu z dnia [...] września 2015 r. i z dnia [...] listopada 2015 r. Jednocześnie, i co należy podkreślić, żaden z przepisów ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie nakłada na organ obowiązku załatwienia przedmiotowego wniosku w formie decyzji administracyjnej. Nadto wyjaśnić trzeba, że Sąd ocenił wniosek skarżącego z dnia 10 października 2015 r. jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa i, wobec wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących przed wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, uznał skargę za dopuszczalną. Reasumując skoro organ nie był zobowiązany do działania w niniejszej sprawie w formie rozstrzygnięcia, to nie można mu przypisać bezczynności. Z powyższych względów skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie została oddalona.