II SAB/Wa 726/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Janusz Walawski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej w sprawie przetwarzania danych osobowych oddala skargę. W dniu 1 sierpnia 2016 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, sprecyzowaną pismem pełnomocnika skarżącego z dnia 10 listopada 2016 r., na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej w sprawie przetwarzania danych osobowych. Wnosząc o zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie: – art. 35 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych przez brak wydania rozstrzygnięcia w terminie ustawowo przewidzianym oraz brak poinformowania skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy, – art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych przez brak wydania decyzji i związanego z tym braku merytorycznego zakończenia sprawy, co z kolei pozbawiło skarżącego prawa do kontroli przetwarzania i ochrony jego danych osobowych na podstawie art. 12 ust. 1 i art. 32 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że przed wniesieniem skargi skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przewidzianych w treści art. 52 P.p.s.a., tzn. nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 37 § 1 Kpa. Z ostrożności procesowej Generalny Inspektor wyjaśnił, że nie pozostawał w bezczynności, ponieważ podejmował działania zmierzające do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa). Wprawdzie postępowanie jest prowadzone w terminie dłuższym iż przewidziany, organ podkreślił, że jednak nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Nadto, na przedłużenie trwania postępowania wpływ miało oczekiwanie na wypowiedzenie się podmiotów, którym przetwarzanie jego danych osobowych z naruszeniem prawa zarzucił skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) – zwanej dalej: P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 tego przepisu, tj. w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że w przypadku skargi na bezczynność (bądź przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego) o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 Kpa. Przepis ten w brzemieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., stanowił, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi. Wbrew twierdzeniom organu skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 Kpa, co potwierdzają pisma z dnia 2 marca i z 27 kwietnia 2015 r., które pomimo braku powołania art. 37 § 1 i art. 36 § 1 Kpa w swojej treści wskazują intencję skarżącego co do niezwłocznego zakończenia postępowania przez organ. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny - stosownie do okoliczności sprawy - podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; 4 września 2015 r., sygn. akt II OZ 753/15; dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; dostępne. j.w.). Oceniając postępowanie organu przez pryzmat wskazanych wyżej rozważań, Sąd uznał zarzut bezczynności Generalnego Inspektora za niezasadny. Wskazać należy, że okresy opóźnień w rozpatrzeniu sprawy spowodowane czy to z winy strony, czy też z przyczyn niezależnych od organu, nie mogą wpływać na ocenę czy organ pozostaje w bezczynności. Okresy oczekiwania na uzyskanie dowodów doręczenia stronom pism organu oraz stanowisk tych stron, jakkolwiek powodują wydłużenie postępowania, to jednak nie są zależne od działania organu. Nadto poznanie stanowisk stron, zwłaszcza w sytuacji zmiany bądź wskazania nowych zarzutów lub nowych podmiotów, które w ocenie skarżącego przetwarzały jego dane osobowe niezgodnie z prawem, konieczne jest do rzetelnego zebrania całego materiału dowodowego, potrzebnego do rozpatrzenia sprawy. Wskazać również należy, że Generalny Inspektor zakończył postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie, wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], którą odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.