II SAB/Wa 766/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Anna Mierzejewska, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A.L. na przewlekłe prowadzenie przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postępowania w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych), 3. umarza postępowanie w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego A.L. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.L. zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nieuzasadnioną przewlekłość postępowania administracyjnego, które w pierwszej instancji trwało od [...] lutego 2013 r. do [...] maja 2014 r., czyli 15 miesięcy, natomiast postępowanie odwoławcze (o ponowne rozpatrzenie sprawy) trwało od [...] czerwca 2014 r. do [...] stycznia 2015 r., czyli ponad 7 miesięcy. Składane do organu skargi były lekceważone poprzez udzielanie odpowiedzi ogólnych lub ich brak. Tym samym organ rażąco naruszył przepisy art. 35 § 1 i 2 Kpa oraz art. 237 § 1 i 4 Kpa. Niewątpliwie opieszałe prowadzenie postępowania miało zdaniem skarżącego wpływ na sposób jego zakończenia, albowiem dopiero [...] maja 2013 r., a więc po blisko trzech miesiącach od złożenia skargi (w dniu [...] lutego 2013 r.) organ zwrócił się do firmy [...] Sp. z o.o. o stosowne wyjaśnienia. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie wskazując, że Biuro GIODO, przy pomocy którego organ wykonuje swoje zadania, jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek zamiejscowych. Podkreślił, iż do Biura GIODO składają skargi osoby z terenu całego kraju, jak również z zagranicy. Z każdym rokiem znacznie wzrasta liczba skarg z zakresu ochrony danych osobowych, mają one jednocześnie coraz bardziej skomplikowany charakter i wymagają dodatkowego czasu na ich rozpatrzenie. Organ podał ponadto, że liczba skarg, które wpłynęły do niego w ciągu ostatnich 4 lat wzrosła o 100%. W roku 2011 wpłynęło 1271 skarg, w 2012 r. – 1593, w 2013 r. – 1879, a w 2014 r. – 2481 skarg, co oznacza wzrost liczby skarg o 1/3 w porównaniu z 2013 rokiem. Generalny Inspektor zwrócił też uwagę, iż podejmuje wiele działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co przekłada się nie tylko na wzrost liczby skarg, ale także wzrost ilości próśb o interwencję oraz wniosków o wydanie opinii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub niedokonanie czynności wnioskowanych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa". Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumieć należy sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, Lex nr 1228235). Zwraca się również uwagę, iż "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 323/13, Lex nr 1447027). W orzecznictwie "przewlekłość w prowadzeniu postępowania" rozumie się także w ten sposób, że organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, ale podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie realizują zasady szybkości i prostoty postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, mało istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej mówiąc, przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ będzie miało miejsce wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Kr 10/14, Lex nr 1546690). W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Stosownie bowiem do treści art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "Kpa", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie postępowanie zakończone decyzją pierwszej instancji trwało od [...] lutego 2013 r. do [...] maja 2014 r., a więc ponad rok. Organ po ponad dwóch miesiącach od wszczęcia postępowania w sprawie podjął pierwszą czynność w postaci wezwania skarżącego do sprecyzowania skargi. Przy czym wezwanie to nosi cechy działania pozornego i nieuzasadnionego, albowiem skarżący w swojej skardze adresowanej do organu wyraźnie wskazał, że żąda zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych przez wymienione podmioty. Natomiast po otrzymaniu od nich wyjaśnień w dniu [...] maja 2013 r., następne czynności w sprawie podjął dopiero [...] sierpnia 2013 r. Z kolei po nadesłaniu przez [...] S.A. wyjaśnień odnośnie osoby pełnomocnika tego podmiotu w prowadzonym postępowaniu, które nastąpiło [...] sierpnia 2013 r., kolejne czynności podjął dopiero w grudniu. Przy czym zauważenia wymaga, że działania te wywołane zostały bądź pisemnymi, bądź osobistymi monitami ze strony skarżącego. Podnieść także trzeba, że Generalny Inspektor zupełnie zignorował obowiązek wynikający z art. 36 § 1 Kpa, zgodnie z którym o każdym przypadku niezałatwienia sprawy terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z kolei postępowanie odwoławcze wszczęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu [...] czerwca 2014 r. zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej w dniu [...] grudnia 2014 r. Zauważenia przy tym wymaga okoliczność, iż organ żadnego dodatkowego postępowania dowodowego już nie prowadził. W myśl art. 149 § 1 Ppsa, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższy przepis w zdaniu pierwszym i drugim ustanawia niezależne od siebie przesłanki, stanowiące odrębne podstawy orzekania w sprawie skargi wnoszonej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu i stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności lub przewlekłości. Przesłanki te nie pozostają ze sobą w ścisłym związku funkcjonalnym i brak zobowiązania organu do wydania aktu jako zastosowania środka określonego w ustawie, nie wyklucza orzekania w przedmiocie rażącego charakteru bezczynności lub przewlekłości. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Generalny Inspektor wydał zarówno decyzję w pierwszej instancji, jak również decyzję ostateczną po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tego względu brak jest podstaw do zastosowania środka z art. 149 § 1 zdanie pierwsze Ppsa, a postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa. W ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa", o jakim mowa w przepisie art. 149 § 1 Ppsa, nie jest pojęciem określonym. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, przekroczenie to musi być bowiem znaczne. Ponadto rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, bezdyskusyjnie i w sposób zawiniony organ naruszył treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Mając na uwadze, że Generalny Inspektor w sposób znaczący naruszył terminy załatwienia sprawy tak w postępowaniu w pierwszej instancji, jak i w odwoławczym, a nadto zaniechał informowania stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa podając przyczyny zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, rażące naruszenie prawa jest uzasadnione. Oceny tej nie może zmienić powoływanie się przez organ na wzrost liczby skarg kierowanych do GIODO i ich skomplikowany charakter. Wymierzając organowi grzywnę Sąd miał na względzie wskazaną już rażącą przewlekłość postępowania, która zaprzecza prawu strony do załatwienia jej sprawy w rozsądnym terminie i bez zbędnej zwłoki, a nadto jej cel przede wszystkim dyscyplinujący. Z tych wszystkich przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 Ppsa.