II SAB/Wa 779/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A.K. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w załatwieniu skargi skarżącej A.K. z dnia [...] grudnia 2015 r., 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych), 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej A.K. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca A. K. pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. (doręczonym organowi tego samego dnia), zwróciła się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą na przetwarzanie jej danych osobowych przez Specjalistyczną Przychodnię Lekarską [...] w W. oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. (data wpływu do organu 7 stycznia 2016 r.), skarżąca sprostowała i uzupełniła skargę z dnia [...] grudnia 2015. Kolejnym pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. (data wpływu do organu 1 lutego 2016 r.), skarżąca przekazała informację uzupełniającą do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. (data wpływu do organu 9 lutego 2016 r.), skarżąca wezwała Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa (pismo zatytułowane "zażalenie na niezałatwienie skargi w terminie"). Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], zwrócił się do skarżącej o uzupełnienie braków formalnych skargi na mocy art. 64 § 2 k.p.a. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. (data wpływu do organu 17 marca 2016 r.), skarżąca uzupełniła braki formalne skargi. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (data wpływu do organu 20 kwietnia 2016 r.), skarżąca złożyła dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Kolejnym pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. (data wpływu do organu 4 lipca 2016 r.), skarżąca wezwała Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa (pismo zatytułowane "zażalenie na niezałatwienie skargi w terminie"). Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] lipca 2016 r., działając na podstawie art. 14 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922), zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz do Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej [...] w W. z prośbą o złożenie wyjaśnień w sprawie i jednocześnie w tym samym dniu organ poinformował skarżącą o powyższych czynnościach. W dniu 3 sierpnia 2016 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęły wyjaśnienia Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej [...] w W., zaś w dniu 9 sierpnia 2016 r. wyjaśnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżąca pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. (data wpływu do organu 31 sierpnia 2016 r.) złożyła dodatkowe wyjaśnienia w sprawie i załączyła pismo Archiwum Akt Nowych z dnia [...] marca 2016 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] października 2016 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o złożenie dodatkowych wyjaśnień w sprawie i jednocześnie w tym samym dniu organ poinformował skarżącą o powyższym W dniu [...] listopada 2016 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W skardze z dnia [...] listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca A. K. zarzuciła Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych bezczynność w rozpatrzeniu jego skargi z dnia [...] grudnia 2015 r. wnosząc o 1. zobowiązanie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, 3. zobowiązanie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do ukarania dyscyplinarnego pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie, 4. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie, że bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 5. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy, 6. zasądzenie kosztów postępowania. Natomiast w uzasadnieniu powołała się na opisany powyżej stan faktyczny. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Departament Orzecznictwa, Legislacji i Skarg Biura GIODO zwrócił się do Departamentu Inspekcji Biura GIODO o przeprowadzenie kontroli w Ministerstwie, celem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie. W dniu następnym organ poinformował skarżącą, iż trwają czynności wyjaśniające w sprawie. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2016 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenia, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że postępowanie jest prowadzone w terminie dłuższym niż przewidziane, jednakże organ nie uchylał się od wydania rozstrzygania w przedmiotowej sprawie, lecz przedsięwziął wszelkie przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych, a skargi są składane. Liczba skarg, które wpłynęły do Biura Generalnego Inspektora w ciągu ostatnich 4 lat wzrosła o 100 %, a na jednego pracownika Departamentu Orzecznictwa, Legislacji i Skarg przypada średnio ponad 300 spraw. Jednakże, w razie gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił powyższej argumentacji Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wnosi o nieorzekanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o nienakładanie grzywny. Następnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy k.p.a., art. 12 pkt 2, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 5, art. 27 ust. 2 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 922), nakazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyeliminowanie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych A. K. poprzez przekazanie danych osobowych wymienionej zawartych w dokumentacji medycznej z zakresu medycyny pracy wytworzonej przez Poradnię Lekarską Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej [...] SP ZOZ, zaś w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu w rozpoznaniu skargi skarżącej A. K. z dnia [...] grudnia 2015 r., zasługuje na uwzględnienie. |Stosownie z kolei do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst | |jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje | |orzekanie w sprawach skarg na: | |1. decyzje administracyjne; | |2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia | |rozstrzygające sprawę co do istoty; | |3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela| |o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego | |zarzutu; | |4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających| |z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 | |czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach| |IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których | |mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; | |4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane | |w indywidualnych sprawach; | |5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego | |i terenowych organów administracji rządowej; | |6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu | |administracji publicznej; | |7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; | |8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w | |przypadku określonym w pkt 4a; | |9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z | |zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania | |administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w| |działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy | |powołanych ustaw. | |Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie i | |orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie | |ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia | |ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej | |czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ustawy (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed | |sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Skarga na bezczynność ma na celu zwalczenie zwłoki w załatwieniu sprawy | |poprzez spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Okoliczności, które powodują zwłokę | |organu w rozpatrzeniu wniosku oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z | |rażącym naruszeniem prawa, czy też nie. | |W sytuacji więc, jeśli skarżąca A. K. złożyła do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę w zakresie nieprawidłowości | |przetwarzania jej danych osobowych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Specjalistyczną Przychodnię Lekarską [...] w W., a skarga | |ta, w jej ocenie, nie została należycie – czyli w jednej z form przewidzianych w ustawie o ochronie danych osobowych – rozpatrzona w | |wymaganym terminie, to w świetle powołanych wyżej przepisów przysługiwało jej prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na | |bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Zatem Sąd uznał skargę za dopuszczalną i jej rozpoznanie nastąpiło | |stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w trybie uproszczonym na | |posiedzeniu niejawnym. | |Wskazać dalej należy, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. | |Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem| |wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się | |postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy | |wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie | |później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania| |odwołania (§ 3). Zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca | |na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w | |nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego przewlekłe prowadzenie postępowania, wskazane już wyżej w art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej | |ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. | |Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki bezczynności | |postępowania. Do wniosku takiego prowadzi analiza wszystkich czynności usystematyzowanych w porządku chronologicznym, a przedstawionych| |już powyżej w stanie faktycznym sprawy. Otóż od chwili złożenia skargi przez skarżącą do Generalnego Inspektora Ochrony Danych | |Osobowych w dniu [...] grudnia 2015 r. i mimo kolejnych pism z dnia [...] stycznia 2016 r., z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz wezwania| |do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] lutego 2016 r., organ dopiero pismem z dnia [...] marca 2016 r. wezwał skarżącą do | |uzupełnienie braków formalnych skargi. Zatem jego pierwsza czynność nastąpiła po 4 miesiącach. | |Następnie po uzupełnieniu braków formalnych przez skarżącą w dniu 17 marca 2016 r., organ dopiero po przeszło 4 miesiącach, bo w dniu | |25 lipca 2016 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz do Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej [...] w W. z prośbą o | |złożenie wyjaśnień w sprawie, mimo wezwania z dnia [...] czerwca 2016 r. (data wpływu d o organu 4 lipca 2016 r.) naruszenia prawa. | |Niezależnie od powyższego, mimo uzyskania od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiedzi w dniu 3 sierpnia 2016 r., organ dopiero po | |przeszło 2 i pół miesiącach, bowiem w dniu [...] października 2016 r. zwrócił się do niego o uzupełnienie wyjaśnień. | |Skoro zatem przez okres prawie półtora roku organ nie był w stanie rozpatrzeć skargi A. K., zaś znakomita większość prowadzonych | |czynności i to w niedużej ilości, była wykonywana ze znacznym przekroczeniem ustawowych terminów, co – w ocenie Sądu – świadczy to o | |pozornym prowadzeniu sprawy i niczym nie uzasadnionej opieszałości oraz w żadnym stopniu nieuzasadnionej zwłoce. To z kolei prowadzi do| |wniosku, że organ w sposób zdecydowany pozostawał w stanie bezczynności. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie żadnych | |obiektywnych powodów prowadzenia sprawy tak długo, bowiem nie była ona skomplikowana czy też uwarunkowana wielością i zakresem | |czynności a skoro tak, to naruszono zasadę niezbędnej koncentracji w rozumieniu art. 12 k.p.a. | |Ponadto w rozpoznawanej sprawie charakter sprawy w żadnym wypadku – w zestawieniu z wykazaną już wyżej opieszałością pomiędzy | |poszczególnymi czynnościami procesowymi – nie uzasadniał tak długiego prowadzenia sprawy. | |Na marginesie stwierdzić również należy, że wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ nie wykonał ponadto obowiązku wynikającego z | |art. 36 § 1 k.p.a. w myśl którego o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach | |szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin | |załatwienia sprawy, jak również – ewentualnie – z art. 36 § 2 k.p.a. zgodnie z którym ten sam obowiązek ciąży na organie administracji | |publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z tego też powodu należało uznać | |bezczynność postępowania jako kwalifikowaną, tj. z rażącym naruszeniem prawa, bowiem brak wykonania obowiązku z cytowanych powyżej | |przepisów prawa świadczy – w ocenie Sądu – o lekceważeniu skarżącej i naruszeniu prawa w sposób oczywisty. Dodać należy, że rażącym | |naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej | |oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 | |r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). | |Nie bez znaczeniu jest tu również fakt, iż bezczynności dopuścił się organ centralny, który z racji swej wagi i pozycji w systemie | |organów państwowych, powinien szczególnie przestrzegać terminowości w rozpatrywaniu spraw. Z tego samego też powodu Sąd wymierzył | |organowi grzywnę w wysokości 500 zł, która z jednej strony, mieszcząca się w dolnych granicach określonych w art. 154 § 6 ustawy – | |Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest adekwatna – w ocenie Sądu – do rozmiaru uchybień organu przy jednoczesnym | |uwzględnieniu trudności organizacyjno – etatowych i wielości rozpoznawanych spraw i ma charakter dyscyplinujący, co do terminowego | |załatwiania spraw obywateli na przyszłość. Tym bardziej, że tego rodzaju bezczynności – jak wynika z przeglądu orzecznictwa tutejszego | |Sądu – Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się już wielokrotnie. | |W tym miejscu dodać skarżącej należy, że sąd administracyjny w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości zobowiązani organu do | |ukarania dyscyplinarnego pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie, | |W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) i § 1a oraz § 2 w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw.| |z art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. |