II SAB/Wa 82/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego K.B. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi T.K. na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej postanawia przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K.B. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2012 r. o sygn. akt II SAB/Wa 82/12 przyznano T.K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie w dniu [...] października 2012 r. pełnomocnikiem skarżącego wyznaczyła radcę prawnego K.B. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu poinformował Sąd o sporządzeniu opinii prawnej w przedmiocie bezzasadności wniesionej przez T.K. skargi, którą to opinię przesłał listem poleconym skarżącemu. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych. Oświadczył również, że "opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości". Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r. o sygn. akt II SAB/Wa 82/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T.K. na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2013 r. o sygn. akt II SAB/Wa 82/12, odmówiono radcy prawnemu K.B. przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że oświadczenie radcy prawnego dotyczące nieopłacenia kosztów pomocy prawnej jest nieprecyzyjne, gdyż pełnomocnik wskazał, iż "nie zostały [one] opłacone w całości", zaś nie wypowiedział się co do ich opłacenia w części. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw, podnosząc, że jego oświadczenie jest prawdziwe i jednoznaczne. Jego treść bowiem – w ocenie pełnomocnika – nie pozostawia wątpliwości, iż skarżący w żadnej części nie opłacił pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika. Podniósł ponadto, że mimo zastosowania tej samej formuły w innych sprawach, stosowne wynagrodzenie było przyznawane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 250 powołanej ustawy, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przepis § 2 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia powyższej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4 cyt. rozporządzenia (§ 2 ust. 2), zaś opłata ta zostaje przez sąd podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 3). Zgodnie natomiast z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w innej sprawie niż wymienione w ust. 2 pkt 1 lit. "a" – "b" tego przepisu, wynosi 240 złotych. W niniejszej sprawie, Sąd uznał za zasadne przyznanie radcy prawnemu K.B. wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną przez niego z urzędu. W ocenie Sądu, przemawiają za tym trzy argumenty. Po pierwsze, zgodnie z treścią § 16 cytowanego rozporządzenia, "wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części". Oświadczenie to jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r. o sygn. akt II FSK 436/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a biorąc pod uwagę źródło środków na ich opłacenie (środki publiczne), wymogi z nim wiązane należy rozumieć ściśle i precyzyjnie (por. M. Kazek, Nieznajomość prawa a wynagradzanie za czynności pełnomocnika z urzędu, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 6, s. 65-71). Słowo "lub" jest spójnikiem wyrażającym możliwą wymienność lub wzajemne wyłączanie się zdań lub ich części (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2008). Z tego względu, biorąc także pod uwagę wyjaśniające uwagi zawarte w sprzeciwie oraz całokształt materiałów sprawy, nie można uznać, iż wadliwe jest w świetle przywołanego przepisu oświadczenie pełnomocnika skarżącego, że "opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości". Skoro bowiem spójnik "lub" zakłada wymienność, to prawidłowe będzie zarówno oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości, jak również, iż nie zostały opłacone w części, czy wreszcie – że nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Stwierdzenie przy tym, że "opłaty nie zostały opłacone w części" logicznie oznacza, że zostały one opłacone w innej części. Gdyby zatem skarżący opłacił koszty sam w całości, oświadczenie radcy prawnego nie byłoby prawidłowe i prawdziwe w całości. Gdyby zaś skarżący opłacił je w części, wówczas radca prawny nie mógłby stwierdzić, że nie zostały one opłacone w całości, gdyż uprawniony byłby tylko do oświadczenia, iż skarżący uiścił wynagrodzenie pełnomocnika w części, a zatem jedynie ich pozostała część pozostała nieopłacona. Oświadczając zatem, że "opłaty nie zostały zapłacone w całości", w świetle wskazanej wykładni językowo-logicznej, pełnomocnik obejmuje swoim oświadczeniem także i to, że nie zostały one zapłacone w części. Zgodnie bowiem z definicją słownikową, zwrot "w całości" w zdaniach zaprzeczonych znaczy tyle, co "zupełnie, wcale, ani trochę" (Uniwersalny słownik..., jw.). Sąd zauważa przy tym, że konieczny rygoryzm i formalizm (których znaczenie omawia M. Kazek, Nieznajomość..., jw., s. 67-71) pozostaje zachowany, gdyż oświadczenie takie, jak złożone przez pełnomocnika w niniejszej sprawie, posiada elementy wskazane w § 16 cytowanego rozporządzenia, w tym określające zakres nieopłacenia pomocy prawnej. Po drugie, nieprzyznanie wynagrodzenia przez Sąd ze względu na niewyrażenie wprost pełnego oświadczenia, o którym mowa w § 16 przedmiotowego rozporządzenia, miałoby charakter nieproporcjonalny. Co więcej, czynności pomocy prawnej prawodawca uznaje za "pracę", o czym świadczy § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia. Skoro zatem, w myśl art. 24 ustawy zasadniczej praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej, zaś art. 65 ust. 4 tego aktu stwierdza, że minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę lub sposób ustalania tej wysokości określa ustawa (a w jej wykonaniu ww. rozporządzenie), to należy stwierdzić, iż niedopuszczalna jest wykładnia zwężająca, prowadząca do nieprzyznania wynagrodzenia za realnie wykonaną pracę przez ustanowionego postanowieniem sądu pełnomocnika strony (por. A. Zieliński, Glosa do postanowienia SN z dnia 14 lutego 1998 r. o sygn. akt II CKN 687/98, "Palestra" 1999, nr 11, s. 143 i n.). Po trzecie, w niniejszej sprawie za przyznaniem wynagrodzenia przemawiają argumenty wypływające z zasady równości i sprawiedliwości (art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Przy takim samym bowiem oświadczeniu pełnomocnika skarżącego, w tym samym stanie prawnym, stosowne wynagrodzenie było zasądzane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w innych sprawach, co radca prawny K.B. udowodnił odpisami stosownych swoich oświadczeń i postanowień tego Sądu z dnia: 6 września 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 388/12; 5 września 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 411/11; 4 listopada 2010 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1795/08. Mając powyższe na uwadze, Sąd przyznał radcy prawnemu K.B. wynagrodzenie w ustalonej wysokości 240 złotych za reprezentowanie skarżącego T.K. w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, a więc w stawce minimalnej. Kwota ta – w ocenie Sądu – w zupełności odpowiada nakładowi pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie, zwłaszcza przy uwzględnieniu, że wskazany radca prawny bazował na piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. (k. 74-77), sporządzonym przez wcześniej ustanowionego pełnomocnika skarżącego – radcę prawnego B.K., działającą z substytucji radcy prawnego T.Z.. Z tych względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.