II SAB/Wa 948/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2015 r. o wyłącznie pracownika organu postanawia: odrzucić skargę. . P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2015 r. o wyłącznie pracownika organu – [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga P. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2015 r. o wyłącznie pracownika organu jest niedopuszczalna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o bezczynności organu możemy mówić wtedy, gdy dotyczy ona aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu. Przepis ten wymienia akty związane z bezczynnością w sposób wyczerpujący, tym samym skarga wniesiona na bezczynność organu administracji publicznej, wykraczającą poza ten zakres przedmiotowy określony w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy, jest niedopuszczalna i podlegać musi odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które regulują kwestię wyłączenia pracownika (oraz organu), nie przewidują formy w jakiej powinno to nastąpić, jednakże w doktrynie i w orzecznictwie dominuje pogląd, iż załatwienie tej sprawy winno przybrać formę postanowienia (v. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 7, 2005 r., str. 173-175). Jednocześnie, postanowienie o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia nie jest zaskarżalne. Stosownie bowiem do art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy Kodeks tak stanowi. Natomiast w tym przypadku przepisy Kodeksu nie przewidują możliwości zaskarżenia takiego orzeczenia. Nie jest to również postanowienie, które kończy postępowanie, ani też postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie to rozstrzyga wyłącznie kwestię wpadkową w prowadzonym postępowaniu. Wniosek skarżącego z dnia 23 marca 2015 r. o wyłączenie pracownika organu winien zatem być rozstrzygnięty w formie postanowienia. W tej sytuacji, aby skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu, była dopuszczalna, postanowienie rozstrzygające wniosek o wyłączenie pracownika, musiałoby być postanowieniem, na które służy zażalenie albo postanowieniem kończącym postępowanie albo rozstrzygającym sprawę co do istoty, a więc postanowieniem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast, jak wskazano wyżej, postanowienie rozstrzygające kwestię wyłączenia pracownika organu nie jest postanowieniem, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dlatego skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu jest niedopuszczalna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 2021/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie wyłączenia pracownika wypowiadał się także Trybunał Konstytucyjny, który podkreślił, że jest to instytucja proceduralna, "w ramach której stronie służy uprawnienie gwarantujące obiektywne rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca poddał tę instytucję kontroli sądowej, wzmacniając zasadę obiektywizmu postępowania w postępowaniu administracyjnym. Ta kontrola odbywa się jednak dopiero przy rozstrzyganiu odwołania od orzeczenia, kończącego postępowanie w danej instancji, a nie w postępowaniu wpadkowym na podstawie zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej". Strona ma możliwość podniesienia "zarzutu o nieuwzględnieniu wyłączenia pracownika w postępowaniu odwoławczym, co następnie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego" (wyrok TK z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt P 8/03, OTK-A 2005, nr 3, poz. 20, w którym stwierdzono, że art. 24 w związku z art. 141 § 1 k.p.a. jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.