II SO/Wa 43/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Dorota Kozub-Marciniak (spr.) po rozpoznaniu dnia 18 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o wymierzenie Ministrowi Klimatu i Środowiska grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi J. C. z dnia [...] września 2024 r. na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1) wymierzyć Ministrowi Klimatu i Środowiska grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; 2) zasądzić od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz J. C. kwotę w wysokości 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 14 listopada 2024 r. J.Ch. (dalej, jako: Skarżący) złożył wniosek o wymierzenie Ministrowi Klimatu i Środowiska grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie jego skargi z dnia 26 września 2024 r. na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, iż w dniu 19 sierpnia 2024 r. złożył do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Następnie w dniu 26 września skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra, która nie został przekazana w ustawowym terminie. Organ pozostaje w zwłoce w przekazaniu skargi, co uzasadnia wniosek o wymierzenie grzywny. W odpowiedzi na wniosek Minister wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu Minister wskazał, że pismo zawierające skargę na bezczynność wpłynęło do Ministerstwa Klimatu i Środowiska w dniu 30 września 2024 r. i zostało zarejestrowane w systemie EZD pod nr [...]. Z informacji uzyskanych od pracownika wynika, że sprawdził on, gdzie znajduje się wcześniejsza korespondencja przesłana przez Skarżącego, tj. wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Z danych w systemie EZD wynikało, że pismo zostało przekazane przez sekretariat Sekretarza Stanu w MKiŚ do pracownika wydziału ds. obsługi kierownictwa, z wytycznymi oraz prośbą o szkic odpowiedzi. Sugerując się tym, pracownik wydziału obsługi kancelaryjnej w koszulce ze skargą sporządził notatkę, w której zawarł informację, że wcześniejsza korespondencja została zarejestrowana pod nr [...] i jest prowadzona przez pracownika wydziału ds. obsługi kierownictwa, po czym w ślad za poprzednim pismem przekazał ją do sekretariatu Sekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Dalej organ podniósł, że z wyjaśnień złożonych przez pracownika sekretariatu Sekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska wynika, że pismo [...] w wersji papierowej podpięło się pod plik zaproszeń i zostało odnalezione w momencie ich przekazywania do składu chronologicznego w dniu 27 listopada 2024 r. Wersja elektroniczna pisma pozostająca w folderze EZD "pisma w realizacji" została przeoczona z uwagi na nagromadzenie w tym folderze dużej liczby zaproszeń, których nie można zakończyć w EZD przed oddaniem ich papierowej wersji do archiwum. Zgodnie z aktualnie obowiązującą w Ministerstwie Klimatu i Środowiska "Procedurą postępowania z dokumentacją", w przypadku błędnego skierowania przesyłki wpływającej, odbiorca niezwłocznie przekazuje ją zgodnie z właściwością, z równoczesnym przekazaniem otrzymanej dokumentacji poza systemem EZD-PUW, o ile taką otrzymał. Niestety, w tym przypadku procedura ta nie została zastosowana, gdyż w toku analizy sprawa nie została zakwalifikowana jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co spowodowało nieprzekazanie jej do komórki odpowiedzialnej za udzielania informacji publicznej. Konsekwencją powyższego przeoczenia było niedochowanie terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. na przekazanie do Sądu skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Organ wyjaśnił, że w związku z zaistniałym zdarzeniem w Ministerstwie Klimatu i Środowiska podjęto działania, które mają zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości. Pracownicy odpowiedzialni za rejestrację i obsługę przesyłek zostali poinformowani o konieczności dokładniejszej weryfikacji treści wpływających pism, a referenci spraw o obowiązku niezwłocznego przekazywania błędnie skierowanej korespondencji do komórki właściwej. Minister dodał, że korespondencja ze skarżącym była prowadzona w czasie gdy trwał kryzys na rzece [...], jej dopływach i jeziorze [...], związany z masowym umieraniem fauny rzecznej. Referent sprawy większość czasu poświęcał na próbę ratowania sytuacji i znalezienia rozwiązań systemowych dla polskich rzek, spędzając wiele dni na miejscu kryzysu, nad [...]. Organ zwrócił się z prośbą o uwzględnienie ww. okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie w przekazaniu skargi do Sądu i wzięcie pod uwagę, że skarga na bezczynność wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, została już przekazana do Sądu oraz że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) przez Ministra Klimatu i Środowiska bynajmniej nie było świadomym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, lecz wynikało ze splotu ludzkich błędów i niedopatrzeń, a w Ministerstwie Klimatu i Środowiska podjęto już niezbędne środki zaradcze, które mają na celu wyeliminowanie takich sytuacji w przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 54 § 2 zd. 1 w zw. z § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, przekazuje ją sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Na mocy art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości 10-krotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (dalej: Prezes GUS) na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do komunikatu Prezesa GUS z 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. (M.P. z 2024 r., poz. 110) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2023 r. wyniosło 7155,48 zł. Wymierzając grzywnę, sąd bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy, uwzględnia więc m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego, a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 P.p.s.a. (tak postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I OZ 1259/13). Grzywna ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny (tak postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06), jest podstawową gwarancją procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.; Dz.U. z 1997 r, nr 78, poz. 483 ze zm.), ma służyć przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości i stanowić istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie skarga z dnia 25 września 2024 r. na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska (nadana przez skarżącego w placówce pocztowej w dniu 26 września 2024 r.) wpłynęła do organu w dniu 30 września 2024 r. A zatem termin do przekazania Sądowi skargi Skarżącego wraz z aktami sprawy, upłynął w dniu 15 października 2024 r. Tymczasem skarga na bezczynność Ministra została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dopiero w dniu 9 grudnia 2024 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wa 728/24. Oczywiście przekazanie skargi nie zmienia zaistniałego uchybienia ustawowemu terminowi, dlatego Sąd uznał, iż rozpoznawany wniosek zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić podstaw usprawiedliwiających zaistniałą zwłokę. "Splot ludzkich błędów i niedopatrzeń", których dopuścili się pracownicy organu nie mogą obciążać strony. Uchybienie terminu do przekazania skargi w niniejszej sprawie jest oczywiste i nie zostało w sposób przekonujący uzasadnione. Dość zauważyć, że skardze na bezczynność został nadany bieg (została przekazana do Sądu) dopiero po złożeniu przez skarżącego wniosku w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Należy również wskazać, że w sprawach z zakresu informacji publicznej szczególnie istotne jest przekazywanie Sądowi skargi (wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy) w ustawowym terminie, bowiem ustawodawca w art. 21 pkt 2 u.d.i.p. przewidział 30-dniowy termin na rozpatrywanie tych skarg. Sąd, wymierzając grzywnę, miał na uwadze fakt, że po pierwsze opóźnienie w przekazaniu skargi nie było znaczne, a po drugie, co jest faktem notoryjnym, Skarżący wniósł skargę w okresie powodzi w dorzeczu [...] (wrzesień 2024 r.). Sąd daje wiarę Ministrowi, że w okresie powodzi i bezpośrednio następującym po nim pracownicy urzędu Ministra zostali zaangażowani w działania związane ze skutkami tej klęski naturalnej, w związku z czym działali w warunkach ekstraordynaryjnych uzasadniających niewielką zwłokę w przekazaniu skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W związku z powyższym Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 złotych. Kwota ta zawiera się w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., gdyż wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim wynosi 7155,48 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. M.P. 2024 poz. 110). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji. Na poczet kosztów postępowania Sąd zaliczył uiszczony przez Skarżącego wpis od wniosku.