II SO/Wa 5/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: 1. wymierzyć Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywnę w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych), 2. zasądzić od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. S. (dalej jako wnioskodawca) pismem z [...] stycznia 2022 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako organ) grzywny za nieprzekazanie skargi z [...] listopada 2021 r. w terminie, w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.). Za podstawę wniosku wskazał art. 55 § 1 p.p.s.a.. Wspomniana skarga wpłynęła do organu w dniu 16 listopada 2021 r., na co wskazuje załączony do wniosku dokument "Śledzenie przesyłek – Tracking". Przy piśmie Sądu z [...] kwietnia 2022 r. doręczono organowi odpis wniosku o wymierzenie grzywny, celem zajęcia stanowiska. Organ w piśmie z [...] maja 2022 r. zajął stanowisko co do otrzymanego wniosku o wymierzenie grzywny. Wskazał między innymi, że w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej przygotowany został projekt odpowiedzi, który jednak przez niedopatrzenie jednego z pracowników nie został wysłany na adres mailowy skarżącego (wnioskodawcy). Organ wyjaśnił, że data wpływu odpisu wniosku o wymierzenie grzywny organowi była jednocześnie datą, w której organ powziął wiedzę na temat skargi na bezczynność z [...] listopada 2021 r. Odpowiedź została skarżącemu udzielona drogą elektroniczną w dniu [...] maja 2022 r. Jak podał organ, samej skargi nie udało się, jak dotąd, odnaleźć w zasobach organu, w związku z czym należy przyjąć, że skarga została zgubiona wskutek zaniedbania któregoś z pracowników. Jak stwierdził organ, powyższe fakty podyktowane były błędem ludzkim i nie wynikały z lekceważącego stosunku do skarżącego czy też treści wystosowanego przez niego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 54 § 1 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie to może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. przewiduje grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2021 r. wyniosło 5.662,53 złote (M.P. z 2022 r. poz. 175). Jak stanowi art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-prewencyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym tym przepisem (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381). Z dokumentów załączonych do wniosku o wymierzenie organowi grzywny wynika, że skarga M. S. – pismo z [...] listopada 2021 r., na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, wpłynęła do organu w dniu 16 listopada 2021 r. Natomiast wspomniana skarga, jak wynika z informacji zamieszczonej w piśmie organu z [...] maja 2022 r., została przesłana do Sądu w dniu 9 maja 2022 r. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że skargę należało przekazać do Sądu wraz z aktami sprawy najpóźniej w dniu 1 grudnia 2021 r., czyli z upływem 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi w tym przypadku lex specialis w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. Tymczasem termin ten nie został zachowany a przedmiotowa skarga została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak wynika z oświadczenia organu, dopiero w dniu 9 maja 2022 r. Przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nieprzekazanie skargi ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Powołana regulacja ma charakter dyscyplinujący, represyjny oraz prewencyjny, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa (np. postanowienia NSA z 21 maja 2015 r. I OZ 426/15 i z 7 marca 2017 r. I OZK 228/06, WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r. IV SA/Po 7/14). W rozpatrywanym przypadku przekroczenie terminu do przekazania skargi jest znaczne i wynosi już ponad 5 miesięcy. Z tych przyczyn Sąd uznał, że rozpoznawany wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wymierzenie grzywny w kwocie 5.000 złotych jest, zdaniem Sądu, adekwatne do uchybienia, jakiego dopuścił się organ, nie przekazując skargi wraz z odpowiedzią na skargę jak i aktami sprawy, a nadto spełni rolę prewencyjną. W uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., (sygn. akt II GPS 3/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że taka wysokość wymierzonej grzywny będzie spełniać wszystkie wymienione powyżej funkcje, tym bardziej, że uchybienie obowiązkom zapisanym w art. 54 § 2 p.p.s.a. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] jest znaczne. Sąd wyjaśnia, że na bieg terminu do przekazania Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę nie mógł mieć wpływu ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego, a następnie stan epidemii bowiem w rozpoznawanej sprawie przepisy ustaw "COVID-owych" nie wstrzymały terminu do przekazania skargi, albowiem nie miały one w tej sprawie zastosowania. Wskazania wymaga, że na organie administracyjnym spoczywa obowiązek odpowiedniej organizacji pracy, obejmującej terminowość powierzonych mu zadań. Należy tak zorganizować pracę organu, by mógł on zająć stanowisko w sprawie w ustawowym terminie. Sąd, postanawiając o wysokości wymierzonej grzywny miał na uwadze czas, jaki upłynął od dnia 1 grudnia 2021 r. (ostatni dzień terminu na przekazanie skargi do Sądu) oraz argumentację odnotowanego braku przekazania w terminie tej skargi do Sądu. Sąd zauważa także, że orzeczona grzywna stanowić powinna należytą sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia, działając na podstawie przepisu art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzekł, jak w pkt 2, działając w tym zakresie w oparciu o przepis art. 200 w związku z art. 205 § 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a..