II SO/Wa 60/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] w sprawie zobowiązania do przekazania do dyspozycji WAM osobnej kwatery stałej postanawia: odmówić przyznania K. N. prawa pomocy. K. N. wnioskiem z dnia 6 lipca 2010 r., wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w celu wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] w sprawie zobowiązania go do przekazania do dyspozycji WAM osobnej kwatery stałej. Skarga została złożona do Sądu za pośrednictwem organu w dniu 28 lipca 2010 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie stać go na opłacenie adwokata z uwagi na ograniczone środki finansowe. Wskazał, że z emerytury w wysokości 3.150 zł utrzymuje lokal służbowy, spłaca kredyt bankowy oraz pomaga finansowo w utrzymaniu wnuczki. Jednocześnie podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną L. N., córką K. N. oraz z wnuczką I. N. Wskazał, że łączny dochód jego gospodarstwa domowego wynosi 5.870 zł i składa się z jego emerytury, emerytury żony w kwocie 1.050 zł oraz zarobków córki z tytułu zatrudnienia, w wysokości 1.670 zł. Podniósł również, że pozostaje z żoną w faktycznej separacji od ponad 20 lat i dlatego żona nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu, na które składają się: czynsz, w wysokości około 900 zł, opłaty za energię elektryczną, w kwocie około 300 zł miesięcznie, opłaty za telefon z Internetem – około 150 zł oraz telewizję kablową – około 50 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał też, że spłaca kredyt bankowy w kwocie 700 zł miesięcznie, a także pomaga w utrzymaniu wnuczki kwotą od 200 do 400 zł miesięcznie. Pismem z dnia 30 lipca 2010 r. uzupełnił złożony wniosek o kserokopie dokumentów poświadczających stałe koszty utrzymania mieszkania, kserokopie formularzy PIT - swoich i żony - za lata 2008 i 2009, zaświadczeń o zarobkach córki K. N., kserokopie wyciągów z kart kredytowych oraz wydruki z konta bankowego. Oświadczył ponownie, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej od 1987 r. i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślił, że żona nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Do wniosku dołączył również kserokopię decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie K. N. wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia, podnosząc, że nie stać go na opłacenie adwokata ze względu na ograniczone środki finansowe. Podał, że jest przewlekle chory i wymaga stałego przyjmowania leków, na które wydaje około 150 zł miesięcznie, ponadto przeszedł dwie poważne operacje ortopedyczne i potrzebuje zabiegów rehabilitacyjnych, których minimalny miesięczny koszt wynosi 600 zł, jednocześnie został skierowany na leczenie szpitalno-sanatoryjne we wrześniu 2010 r., którego koszt to minimum 800 zł. Podniósł również, że pobory córki są obciążone w ponad 50% egzekucją komorniczą i dlatego córka praktycznie nie partycypuje w utrzymaniu gospodarstwa domowego, a nawet konieczna jest jej pomoc w utrzymaniu córki (opłacenie szkoły i zajęć dodatkowych). Reasumując wnioskodawca wskazał, że często brakuje mu pieniędzy nawet na konieczne leki. Do pisma dołączył kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego, skierowania do sanatorium oraz pierwszej strony książeczki chorego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. W ocenie Sądu, wniosek Kazimierza Nadolnego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 239 pkt 1 lit. d ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że K. N. w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] w sprawie zobowiązania do przekazania do dyspozycji WAM osobnej kwatery stałej, z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Dlatego rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne i nie podlega ocenie w zakresie przesłanek ustawowych. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy ma na celu umożliwienie dostępu do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. FZ 165/04 niepubl.). Prawo pomocy wywodzi się z tzw. prawa ubogich, dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności obligujące Sąd do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Wskazać należy, że miesięczny dochód netto w gospodarstwie domowym wnioskodawcy wynosi 5.870 zł. Analiza dochodów i niezbędnych wydatków rodziny prowadzi do wniosku, że nie znajduje się ona w tak trudnej sytuacji materialnej, że przyznanie prawa pomocy jest obligatoryjne. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2009 sygn. I OZ 928/09 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, chociaż wnioskodawca podał, że miesięczne wydatki ponoszone w prowadzonym przez niego gospodarstwie domowym równoważą się z osiąganym dochodem, a czasem brakuje pieniędzy na leki, należy uznać, że sytuacja materialna przedstawiona przez stronę nie uniemożliwia jej poniesienia ewentualnego ustanowienia pełnomocnika, w szczególności, że sprawa dotyczy wszystkich osób wspólnie zamieszkujących w kwaterze stałej, a każda z tych osób posiada stałe dochody. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 i art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.