II SO/Wa 74/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata przed wniesieniem skargi do sądu o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 25/12 postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 05 października 2012 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 02 stycznia 2013 r., J. H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, przed wniesieniem skargi do sądu o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 25/12. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną, schorowaną (trwała niepełnosprawność) oraz że poza rentą z ZUS nie uzyskuje innych dochodów. Oświadczył, że na stałe miesięczne wydatki składają się: 1) podatek od nieruchomości, opłaty bieżące (woda, wywóz szamba, gaz w butli, energia elektryczna) - ok. 350 zł; 2) zakup węgla i drzewa do ogrzewania domu i przygotowania ciepłej wody - ok. 700 zł; 3) zakup leków i koszy dojazdu do lekarzy – 200 zł; 4) remonty bieżące nieruchomości, w której zamieszkuje - ok. 100 zł; 5) koszty leczenia żony - ok. 1500-2000 zł, co kilka miesięcy. Jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą, J. H. wymienił żonę – M. H. oraz córkę – K. H. Wskazał, że mieszka na stancji w domu o powierzchni ok. 67 m² oraz że nie posiada mieszkania ani innej nieruchomości, nie ma również zasobów pieniężnych, ani żadnych wartościowych przedmiotów. Podniósł, że córka K. H. jest właścicielem działki rolnej o powierzchni 0,34 ha, zaznaczając, że nieruchomość ta nie ma 1 ha, w związku z czym nie stanowi gospodarstwa rolnego w myśl przepisów o podatku rolnym. Dodatkowo oświadczył, że córka K. H. jest studentką i nie uzyskuje żadnych dochodów, a koszty związane z jej nauką, dojazdem na studia i wyżywieniem ponosi wnioskodawca wspólnie z żoną. Oświadczył, że na stałe miesięczne dochody rodziny składają się miesięcznie: renta skarżącego w wysokości 1 501 zł brutto oraz renta żony w wysokości 900 zł brutto. Podał, że łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2401 zł brutto miesięcznie. Pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. wnioskodawca został wezwany do nadesłania: 1) kserokopii ostatniego odcinka renty swojego oraz żony, 2) kserokopii dokumentów poświadczających stałe koszty utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, itp.), 3) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swojego i żony, celem udokumentowania wpływów oraz dokonywanych wydatków. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca złożył do akt pismo z dnia 28 stycznia 2013 r., w którym poinformował Sąd, że żądane dokumenty zostały złożone do sprawy IV SAB/Wa 131/12 za pismem z dnia 27 stycznia 2013 r., w związku z czym skoro Sąd dysponuje już żądanymi dokumentami, to nie ma prawa ponownie ich żądać. Odnosząc się do pkt 3 ww. wezwania, wnioskodawca oświadczył, że nie dysponuje wyciągami z posiadanych rachunków bankowych swojego i żony, ponieważ nie posiada żadnych środków pieniężnych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 06 lutego 2013 r. sygn. akt II SO/Wa 74/12 odmówiono J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, z uwagi na to, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 15 lutego 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy). Pismem z dnia 17 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego na kopercie zawierającej pismo - 22 lutego 2013 r.), skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego, podważając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd - orzekając w tym zakresie - nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Zgodnie z art. 243 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustawodawca użył w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 cytowanej ustawy (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wydanie II, Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006, s. 554.). Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu i stanowi wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego. Prawo pomocy służy realizacji dostępu do sądu osób, które ze względu na wyjątkowo ciężką sytuację materialną i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów tego postępowania, a często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. W konsekwencji, dopiero gdy posiadane przez nich środki okażą się niewystarczające do obrony swoich praw przed sądem, może być im przyznane prawo pomocy. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Podkreślić należy, iż podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. Pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2013 r. wnioskodawca do dnia dzisiejszego nie nadesłał kserokopii ostatniego odcinka renty swojego i żony, ani kserokopii dokumentów poświadczających stałe koszty utrzymania. Poinformował jedynie, że żądane dokumenty złożył do sprawy IV SAB/Wa 131/12 za pismem z dnia 27 stycznia 2013 r., oświadczając, że skoro Sąd dysponuje już żądanymi dokumentami, to nie ma prawa ponownie ich żądać. Natomiast odnosząc się do pkt 3 ww. wezwania, oświadczył, że nie dysponuje wyciągami z posiadanych rachunków bankowych swojego i żony, ponieważ nie posiada żadnych środków pieniężnych. Wyjaśnić należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest do wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku w każdej sprawie, do której taki wniosek wpłynie. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do oświadczenia wnioskodawcy, że żądane dokumenty złożył do sprawy IV SAB/Wa 131/12 za pismem z dnia 27 stycznia 2013 r., wyjaśnić należy, iż z treści postanowienia WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 131/12 wynika, że Sąd odmówił J. H. przyznania prawa pomocy, uznając, iż "prawidłowego wykonania zarządzenia Sądu z dnia 4 stycznia 2013 r. nie stanowi nadesłana przez skarżącego przy piśmie z dnia 27 stycznia 2013 r. nieczytelna kserokopia decyzji ZUS-u z dnia [...] marca 2012 r. o wysokości zwaloryzowanej renty od dnia 1 marca 2012 r. opiewającej na kwotę 1.328,84 zł i kserokopia odcinka rentowego z dnia [...] września 2012 r., z którego wynika, że w miesiącu wrześniu 2012 r. zostało mu wypłacone świadczenie rentowe w wysokości 1.501,48 zł". Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazał zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie mu przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Mając powyższe na względzie, stosując art. 254 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.