III SA 1033/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie WSA Hanna Kamińska, NSA del. Jan Rudowski (spr.), Protokolant Grażyna Cikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia ... marca 2002 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn oddala skargę ic Decyzją z dnia ... marca 2002r. Nr ... wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia ... stycznia 2002r. Nr ... odmawiającą K.P. umorzenia zaległości w podatku od spadku w kwocie 9.096,20zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że K.P. nabył w całości spadek po zmarłych I. i M. P. . Należny podatek z tytułu nabycia spadku wyniósł kwotę 9.096,20zł. Wnioskiem z dnia 25 października 2001r. K.P. zwrócił się o umorzenie podatku z uwagi na trudną sytuację majątkową. Podał, iż od siedmiu lat pozostaje bez pracy i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest zasiłek z pomocy społecznej. Urząd Skarbowy W. przekazał wniosek do Zarządu Gminy W. . Postanowieniem z dnia ... grudnia 2001r. Nr ... wydanym na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) Burmistrz Gminy W. nie wyraził zgody na umorzenie podatku od spadku. Urząd Skarbowy W. w oparciu o to postanowienie decyzją z dnia ... stycznia 2002r. wydaną na podstawie przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia zaległego podatku. Podkreślono, iż w sprawie nie wykazano, aby istniały przesłanki określone w tym przepisie przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowej. Ponadto wskazano, iż przedmiotem spadku jest lokal mieszkalny o wartości ok. 170.000zł, a spadkobierca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Stanowiące przedmiot spadku mieszkanie może być zbyte lub wynajęte stanowiąc źródło dochodu, pozwalające na wywiązanie się z obowiązków podatkowych związanych z nabyciem tego lokalu w drodze spadku. Z tą oceną zgodził się organ odwoławczy. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez K.P. domagając się uchylenia tej decyzji zarzucono, iż została wydana z naruszeniem przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Podjęcie decyzji pomijało bowiem istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika. Ponownie wyjaśniono, że skarżący pozostaje bez pracy od siedmiu lat i jest objęty opieką stałą Ośrodka Pomocy Społecznej. Na jego utrzymaniu pozostają żona i dwójka synów również nie posiadający własnych źródeł dochodów. Uzyskany w drodze spadku lokal mieszkalny może stanowić jedyne źródło dochodów pozwalające na zagwarantowanie skarżącemu i jego rodzinie środków niezbędnych na pokrycie kosztów utrzymania. Izba Skarbowa w W. odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoją dotychczasową argumentację o braku przesłanek określonych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia zaległego podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga na uwzględnienie nie zasługiwała. Na wstępie należało przypomnieć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sady administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd natomiast nie jest uprawniony do oceny zaskarżonych decyzji z punktu widzenia ich słuszności, celowości, czy też postrzegania zasad współżycia społecznego. Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu warunkującym jej wzruszenie. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę ma charakter uznaniowy. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Właściwość rzeczową organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę powiązana została z właściwością tych organów w sprawach ustalenia bądź określenia zobowiązania podatkowego - § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 40, poz. 463), obowiązującego do dnia 31 grudnia 2002r. i mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Organem podatkowym właściwymi w zakresie poboru podatku od spadków i darowizn w 2002r. były Urzędy Skarbowe, a wpływy z tego tytułu przypadały, w myśl art. 3 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.), gminom. Ten układ kompetencyjny spowodował, że umarzanie zaległości w podatkach i opłatach pobieranych przez urząd skarbowy, a stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego odbywa się w ramach współuczestniczenia tych jednostek przy wydawaniu decyzji w tego rodzaju sprawach. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku pobieranych przez Urząd Skarbowy podatków i opłat, stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, urząd ten może umarzać zaległości podatkowe oraz odsetki za zwłokę wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek lub zgoda na umorzenie zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody samorządu terytorialnego, a pobieranych przez urząd skarbowy, wydawane są w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie – art. 17 ust. 4 tej ustawy. Ze sformułowania zawartego w powołanych przepisach (wyłącznie na wniosek lub za zgodą) wynika jasno, że urząd skarbowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego samorządowego decydenta. Organ ten ma bowiem pełną wierzycielską kompetencję w zakresie takich dyspozycji jak udzielanie ulg, odraczanie, czy umarzanie (por. art. 17 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 26 listopada 1998r.). Natomiast urząd skarbowy, do którego należy pobieranie podatków przypadających samorządowi terytorialnemu, został wyposażony w kompetencje do wyrażania wobec zainteresowanych podatników rozstrzygnięć między innymi co do odraczania i umarzania podatków stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002r. III RN 135/01 publ. OSNP 2003/13/300). Z tych względów urząd skarbowy podejmuje decyzje na podstawie przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który w odniesieniu do dochodów samorządowych – określa zakaz (niedopuszczalność) umorzenia podatku bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego też pozytywne załatwienie wniosku w sprawie umorzenia zaległości przez organy podatkowe jest uzależnione od woli samorządu terytorialnego. Wydanie przez przewodniczącego zarządu gminy postanowienia, którego treścią jest zgoda na umorzenie jest materialnoprawnym warunkiem zastosowania przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska – Ordynacja podatkowa – Komentarz TNOiK Toruń 2002, str. 258). W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn stanowiących dochód gminy, Burmistrz Gminy W., postanowieniem z dnia ... grudnia 2001r. Nr ., nie wyraził zgody na umorzenie przez Urząd Skarbowy W. ciążącego na skarżącym podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami. W tym stanie rzeczy organ podatkowy był zobligowany do wydania decyzji odmownej. Badanie istoty sprawy na tle sytuacji majątkowej podatnika nastąpiło w ramach postępowania organu samorządu terytorialnego, którego stanowiska organy podatkowe nie miały prawa weryfikować. Dlatego też nie zasadne są zarzuty zawarte w skardze, kierowane pod ich adresem, że wydawały decyzję nie badając sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny. Podjęły one bowiem wszelkie kroki niezbędne dla wyjaśnienia sprawy, występując o zajęcie stanowiska przez Zarząd Gminy W. . Za pozbawiony uzasadnienia należało również uznać zarzut naruszenia art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Pomijając nawet uznaniowy charakter tego przepisu, w sprawach takich jak rozpatrywana jego stosownie musi być powiązane z wymogami wynikającymi z art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł przesłanki do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) ją oddalił.